Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SGKÖ)

Özet

Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SGKÖ), bireylerin sosyal ortamlarda kendi fiziksel görünümleri hakkında yaşadıkları yoğun endişe ve kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal yabancı formunun temel alınarak Tayfun Doğan tarafından 2010 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğinin özgün formuyla yüksek düzeyde paralel olduğunu ve mükemmel iç tutarlığa sahip olduğunu göstermiştir. SGKÖ, 15 maddeden oluşan ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanan, yetişkin popülasyonuna yönelik bir öz bildirim ölçeğidir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Görünüş Kaygısı, SGKÖ, Vücut İmajı, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometrik Ölçek, Tayfun Doğan, Öz Bildirim.

Yazarlar

Tayfun Doğan

Amaç

Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği’nin (SGKÖ) temel amacı, bireylerin başkaları tarafından değerlendirilme korkusu bağlamında kendi fiziksel görünüşleri hakkında duydukları kaygı yoğunluğunu ve sıklığını bilimsel yöntemlerle saptamaktır. Ölçek, bireyin görünüşünün (giysi, saç, vücut yapısı vb.) olumsuz bir şekilde algılanmasından duyulan rahatsızlığı ve sosyal gerginliği ölçmeye odaklanmaktadır.

Türkçe uyarlama çalışması (2010), SGKÖ’nün psikometrik özelliklerini Türk kültürü ve dili bağlamında inceleyerek, ölçeğin Türkiye’deki akademik araştırmalarda ve klinik uygulamalarda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Yapı

SGKÖ, bireyin kendi görünüşü hakkındaki olumsuz yargılanma beklentisini ve bu beklentinin yarattığı stresi ölçen tek boyutlu bir psikolojik yapıyı temsil etmektedir. Ölçek, kişinin başkalarının kendisine bakış açısı, fotoğraf çekimi gibi dikkat çekici durumlar ve sosyal etkileşimler sırasında fiziksel görünüşe dair hissettiği endişeleri kapsar.

Ölçeğin yapısal bütünlüğü, uyarlama çalışmasında yapılan istatistiksel analizlerle desteklenmiştir. Bu tek boyutlu yapı, sosyal görünüş kaygısının, sosyal anksiyetenin önemli bir bileşeni olarak kavramsallaştırılmasına olanak tanır.

Geçerlik

SGKÖ’nün Türkçe formu için yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Her iki analizin sonuçları da ölçeğin yapısal olarak özgün formuyla paralellik gösterdiğini ve Sosyal Görünüş Kaygısı construct’ını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, 15 maddenin tamamının tek bir faktöre yüksek yüklerle yüklendiğini göstererek, ölçeğin tek boyutlu yapısını doğrulamıştır. Bu bulgular, SGKÖ’nün Türkiye popülasyonunda psikometrik açıdan sağlam temellere dayandığını ve ilgili psikolojik yapıyı geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunun güvenirliği, yüksek düzeyde tespit edilmiştir. İç tutarlık katsayısı olarak hesaplanan Cronbach Alpha değeri .93 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda mükemmel bir iç tutarlılık sergilediğini ifade eder.

Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçen test-tekrar test güvenirlik katsayısı .85 olarak bulunmuştur. Ayrıca, ölçeğin yarılama güvenirlik katsayısı .88 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin Türkçe formunun madde-toplam korelasyon katsayıları .32 ile .82 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ölçeğin bütününe anlamlı katkı sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

SGKÖ’nün Faktör Analizi çalışmaları, ölçeğin özgün yapısını koruduğunu göstermiştir. Hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin tek faktörlü yapısını desteklemiştir.

DFA sonuçlarında elde edilen uyum iyiliği indeksleri, modelin veriyle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin 15 maddelik yapısının, Türk kültüründe de Sosyal Görünüş Kaygısı yapısını başarıyla temsil ettiğini doğrulamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz bildirim ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu (Uyarlama çalışması üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır)

Popülasyon Detayları: Sosyal Görünüş Kaygısı yaşayan veya bu konuda risk taşıyan bireyler.

Test Metodolojisi: Ölçek 15 maddeden oluşmaktadır ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Cevap seçenekleri (1) Hiç Uygun Değil’den (5) Tamamen Uygun’a kadar uzanmaktadır. Puanlama tek yönlüdür; yüksek puanlar, ölçülen kaygı düzeyinin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Anksiyete, Vücut Algısı, Öz Bildirim, Cronbach Alpha, Psikometrik Özellikler, Görünüş Kaygısı, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Tayfun Doğan (İletişim için yukarıdaki e-posta adresi kullanılabilir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2010 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Tayfun Doğan ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: sosyal-gorunus-kaygisi-olcegi-sgko-toad.pdf

Kaynaklar

Doğan, T. (2010). Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği’nin (SGKÖ) Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 151-159. Makaleye erişim linki: efdergi.hacettepe.edu.tr

Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SGKÖ) Maddeleri

Ölçek toplam 15 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda bir örnek madde sunulmuştur:

• Fotoğrafım çekilirken kendimi gergin hissederim.