Topluluk Önünde Konuşma Kaygısı Ölçeği

Özet

Topluluk Önünde Konuşma Kaygısı Ölçeği (TÖKKÖ), bireylerin topluluk önünde konuşma durumlarına ilişkin yaşadıkları kaygı düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, orijinal bir yabancı dildeki aracın Türk kültürüne ve diline uyarlanması sürecinin bir ürünüdür. Doğru-Çabuker, Balcı-Çelik ve Aldemir tarafından 2020 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerini kapsamlı istatistiksel analizlerle incelemiştir. Bu çalışma, glossofobi olarak da bilinen topluluk önünde konuşma korkusunun akademik çalışmalarda ve klinik değerlendirmelerde geçerli bir şekilde ölçülebilmesini hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Topluluk önünde konuşma kaygısı, glossofobi, psikolojik kaygı, ölçek uyarlaması, geçerlik, güvenirlik, psikometri.

Yazarlar

Nurdan DOĞRU ÇABUKER, S. Balcı Çelik, A. Aldemir.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin sosyal performans gerektiren ortamlarda, özellikle de bir dinleyici kitlesi önünde konuşma yaparken deneyimledikleri bilişsel, fizyolojik ve davranışsal kaygı tepkilerinin yoğunluğunu ve sıklığını nicel olarak belirlemektir. Uyarlama çalışması, bu yapıyı Türkiye örnekleminde doğru ve tutarlı bir şekilde ölçebilecek, kültürel olarak uygun bir araç sağlamayı amaçlamıştır.

Bu araç, eğitim, iletişim bilimleri ve klinik psikoloji alanlarında, öğrencilerin ve profesyonellerin yaşadığı konuşma kaygısı seviyelerini tespit etmek, risk gruplarını belirlemek ve kaygı azaltma müdahalelerinin etkinliğini değerlendirmek için kullanılabilir.

Yapı

Topluluk Önünde Konuşma Kaygısı Ölçeği, psikolojideki Sosyal Kaygı Bozukluğu şemsiyesi altında incelenen, özel bir fobi türü olan glossofobi yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle üç ana bileşen etrafında şekillenir:

• Fizyolojik Tepkiler: Kalp çarpıntısı, terleme, titreme gibi bedensel belirtiler.
• Bilişsel Çarpıtmalar: Başarısızlık korkusu, yargılanma endişesi, olumsuz otomatik düşünceler.
• Davranışsal Kaçınma: Konuşma fırsatlarından kaçınma veya konuşma sırasında sergilenen uyum bozan davranışlar.

Geçerlik

Türkçeye uyarlama çalışmalarında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösteren geçerlik analizleri kritik öneme sahiptir. Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, 2020 tarihli uyarlama makalesinde (Doğru-Çabuker vd.) Yapı Geçerliği ve Kriter Geçerliği çalışmalarının sunulduğu varsayılmaktadır.

Tipik olarak, uyarlama çalışmalarında, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyla tutarlı olup olmadığını belirlemek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanır. Bu analizler, TÖKKÖ’nün orijinal ölçek yapısını Türkçe örneklemde koruyup korumadığını göstermiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin ölçüm sonuçlarının zamandan zamana ve farklı koşullar altında ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak işaretlense de, uyarlama çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını (Internal Consistency) kanıtlamak zorundadır.

Doğru-Çabuker ve arkadaşları muhtemelen Cronbach Alfa katsayısını hesaplamışlardır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı direncini ölçmek için test-tekrar test güvenirliği de rapor edilmiş olabilir.

Faktör Analizi

Topluluk Önünde Konuşma Kaygısı Ölçeğinin Türkçe formunun faktör yapısını incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu mu yoksa tek boyutlu mu olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin boyut sayısını (varsa alt boyutları) Türkçe çeviri sonrasında da koruyup korumadığını kontrol etmiştir. Bu, ölçeğin Yapı Geçerliğinin temel dayanağını oluşturur.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Ölçek (Likert tipi derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır).

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, yetişkinler veya topluluk önünde konuşma deneyimi olan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri gibi erişimi kolay örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) ölçeğidir. Katılımcıların, belirli durumlar karşısındaki kaygı düzeylerini veya sıklıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal fobi, iletişim kaygısı, psikometrik özellikler, uyarlama çalışması, topluluk önünde konuşma, Cronbach Alfa.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nurdan DOĞRU ÇABUKER

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri mevcut değildir (Ondokuz Mayıs Üniversitesi ile ilişkilidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama Çalışması): 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Kaynaklar

Ölçeğin Türkçeye uyarlanmasına dair temel akademik referans aşağıdadır:

Doğru-Çabuker, N., Balcı-Çelik, S., ve Aldemir, A. (2020). Topluluk Önünde Konuşma Kaygısı Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (76), 1601-1610. http://dx.doi.org/10.17755/esosder.674060

Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: topluluk-onunde-konusma-kaygisi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Topluluk Önünde Konuşma Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, genellikle ilgili akademik makalenin ekler bölümünde veya ölçeğin PDF dosyasında (yukarıda bağlantısı verilen) bulunmaktadır. Kullanıcıların ölçek maddelerine erişimi için 2020 tarihli uyarlama çalışmasının tam metnine başvurmaları gerekmektedir.

Ölçeğin derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak bu tür psikolojik araçlar genellikle 4’lü, 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme sistemlerini kullanır (Örneğin: “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).