Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği

Özet

Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği (SDOOÖ), 60 ila 72 aylık okul öncesi dönemdeki çocukların ilkokula başlama süreçlerindeki sosyal ve duygusal yeterlilik düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirme çalışmaları yapılmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, çocukların akran ilişkileri, duygusal düzenleme becerileri, öz yeterlik algıları ve okul ortamına adaptasyon yetenekleri gibi kritik okul olgunluğu bileşenlerini kapsamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, alan uzmanları olan Şeyma Değirmenci, G. Malıyok ve G. Uyanık Balat tarafından gerçekleştirilmiş ve 2014 yılında uluslararası bir kongrede sunulmuştur.

Bu araç, özellikle erken çocukluk eğitimi alanında çalışan uzmanların, çocukların bilişsel yeteneklerinin yanı sıra, akademik başarıyı güçlü şekilde etkileyen sosyal ve duygusal gelişim alanlarını objektif kriterlerle değerlendirmesine olanak tanımaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, Türkiye’deki okul öncesi eğitim sisteminde bütüncül bir psikometrik değerlendirme ihtiyacına yanıt vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu, Okul Öncesi Eğitim, Sosyal Duygusal Öğrenme, Okul Olgunluğu, Erken Çocukluk, Geliştirme.

Yazarlar

Şeyma Değirmenci, G. Malıyok, G. Uyanık Balat

Amaç

Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği’nin temel amacı, 60-72 aylık çocukların ilkokul eğitimine başlamadan önce sahip oldukları sosyal ve duygusal yeterlik düzeylerini bilimsel yöntemlerle ölçmek ve değerlendirmektir. Bu değerlendirme, erken müdahale programlarının tasarlanması ve çocukların okula uyum süreçlerinin desteklenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, öğretmenlere ve ebeveynlere, çocukların güçlü yönlerini ve geliştirilmesi gereken alanları net bir şekilde göstererek, bireyselleştirilmiş eğitim planlarının oluşturulmasına rehberlik etmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda, ölçek, çocukların okul ortamında başarılı ve mutlu olmaları için gereken temel sosyal yeterlilikleri ne ölçüde kazandıklarını belirlemeyi amaçlamaktadır.

Yapı

SDOOÖ, genellikle okul olgunluğu kavramının sosyal ve duygusal boyutlarını temel alan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, çocuğun duygularını anlama ve yönetme kapasitesini (duygusal düzenleme), akranları ve yetişkinlerle etkili iletişim kurma becerisini (sosyal yeterlilik) ve okul kurallarına uyum sağlama yeteneğini (uyum) içerir.

Ölçek, muhtemelen aşağıdaki temel alt boyutları içeren bir yapısal model üzerine inşa edilmiştir (ancak alt boyutlar orijinal kaynakta belirtilmemiştir):

• Duygusal Düzenleme: Hayal kırıklığı, öfke ve kaygı gibi yoğun duygusal tepkileri yönetme becerisi.
• Sosyal Yeterlilik: Grup içinde işbirliği yapma, sıra bekleme ve empati kurma yeteneği.
• Öz Yeterlik ve Bağımsızlık: Okul görevlerini bağımsız olarak yerine getirme ve yeni durumlara cesaretle yaklaşma.
• Okul Kurallarına Uyum: Sınıf içi yönergelere ve beklentilere uygun davranış sergileme.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması, geçerlik (validity) analizlerini de kapsamaktadır. Geçerlik, bir ölçme aracının gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren temel bir psikometrik özelliktir. Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, 2014 yılında sunulan bildiride bu çalışmaların detayları yer almıştır.

Tipik olarak bu tür geliştirme çalışmalarında yapı geçerliği (keşfedici ve/veya doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak) ve kapsam geçerliği (alan uzmanlarının görüşleri alınarak) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen sosyal ve duygusal okul olgunluğu yapılarını doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamak için zorunludur.

Güvenirlik

Güvenirlik (reliability), ölçeğin tutarlılık ve istikrar derecesini ifade eder; yani aynı koşullar altında tekrarlandığında benzer sonuçlar verme yeteneğidir. Orijinal kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları yer almamaktadır.

Ancak bir geliştirme çalışması olarak, ölçeğin iç tutarlılık analizlerinin (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin ölçtüğü 60-72 aylık çocukların sosyal ve duygusal olgunluk düzeylerinin zaman içinde istikrarlı olduğunu ve ölçüm hatalarının düşük olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi yönteminin uygulandığı düşünülmektedir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi temel sosyal ve duygusal boyutlar etrafında gruplandığını ortaya koyar.

Eğer ölçek birden fazla alt boyuta sahipse (Sosyal Yeterlilik, Duygusal Düzenleme vb.), faktör analizi, maddelerin bu teorik alt boyutlarla ne kadar uyumlu olduğunu belirlemeye yardımcı olur. Bu analiz, ölçeğin nihai formunun oluşturulmasında ve puanlama yapısının belirlenmesinde kritik bir rol oynamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Developmental) / Performans ve Gözlem Temelli Değerlendirme Ölçeği

Format: Derecelendirme (Orijinal kaynakta belirtilmemiş olmasına rağmen, okul olgunluğu ölçekleri genellikle Likert tipi veya gözlem temelli derecelendirme formatındadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çağ Çocukları

Yaş Grubu: 60-72 Aylık Çocuklar

Popülasyon Detayları: Ölçek, ilkokula başlama yaşına yaklaşan çocukların okula uyum potansiyellerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Yazarın bildirisinde belirtildiği gibi, ölçek geçerlik ve güvenirlik çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Tipik olarak bu ölçekler, ilgili çocuğun öğretmeni tarafından doldurulan gözlem formları şeklinde uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Şeyma Değirmenci, G. Malıyok, G. Uyanık Balat, Psikolojik Test, Erken Çocukluk Eğitimi, Okul Olgunluğu, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu yazarın e-posta adresi mevcuttur.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı, izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Şeyma Değirmenci ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2014 yılında bir kongre bildirisi olarak sunulmuştur. Bu tarih, ölçeğin bilimsel camiaya ilk sunulduğu yıl olarak kabul edilmektedir.

Referanslar

1. Değirmenci, Ş., Malıyok, G., ve Uyanık Balat, G. (2014). 60-72 aylık çocuklar için Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması, 4. Uluslararası Okul Öncesi Eğitim Kongresi’nde sunulan bildiri. Ankara, Türkiye.

Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Bu nedenle, ölçek maddeleri bu girişte listelenememektedir. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi önerilir.