Sosyal Dahil Olma Ölçeği

Özet

Sosyal Dahil Olma Ölçeği (SDOÖ), bireylerin sosyal çevrelerine katılım düzeylerini, aidiyet hislerini ve toplumsal kaynaklara erişimlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik ölçektir. Bu ölçeğin Türkçe uyarlaması, Ilgaz, Akgöz ve Gözüm tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin uyarlama çalışması, özellikle yaşlı bireyler üzerindeki geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, geriatri alanında sosyal dışlanma riskini ve sosyal katılımcılığı ölçmek için güvenilir bir araç sağlamıştır. Ölçek, 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılarak uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Dahil Olma, Sosyal Katılım, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Geriatri, Yaşlılık, Türkçe Ölçek.

Yazarlar

Ilgaz, A., Akgöz, A., Gözüm, S.

Amaç

Sosyal Dahil Olma Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin toplumsal yaşama ne ölçüde dahil olduklarını, sosyal ağlarının kalitesini ve topluluk içindeki rollerini subjektif ve objektif boyutlarıyla ölçmektir. Türkçe uyarlama çalışması, bu orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler tarafından sosyal katılım düzeylerinin doğru bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanımayı hedeflemiştir. Bu, özellikle sosyal dışlanma riski yüksek olan hassas gruplar, örneğin yaşlılar, için kritik bir öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, çok boyutlu bir yapı olan sosyal dahil olma kavramını ölçmektedir. Sosyal dahil olma, sadece fiziksel katılımı değil, aynı zamanda psikolojik iyi oluşu, toplulukla bağlantıyı, sivil katılımı ve ekonomik kaynaklara erişimi de kapsayan geniş bir sosyal belirleyiciler yelpazesini içerir. Ölçek maddeleri, genellikle bireyin sosyal çevresiyle olan etkileşimini, toplumsal faaliyetlere katılım sıklığını ve kendini toplumun değerli bir parçası olarak görme derecesini sorgular.

Geçerlik

Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği kavramı ne derece doğru ölçtüğünü göstermiştir. Orijinal çalışmada (Ilgaz vd., 2019), yapı geçerliğini incelemek üzere genellikle Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısıyla uyumlu olduğunu doğrulamıştır. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin diğer ilgili sosyal ve psikolojik yapılarla beklenen yön ve şiddette ilişki gösterdiği tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermiştir. Bu bulgular, Sosyal Dahil Olma Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Sosyal Dahil Olma Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin kültürel bağlama uygunluğunu test etmek amacıyla doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda, orijinal ölçeğin boyut yapısının Türk örnekleminde de korunduğu veya kültüre özgü küçük değişikliklerle kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir. Faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutlara anlamlı katkılar sağladığını kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (4’lü Likert Tipi Derecelendirme)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dil muhtemelen İngilizce veya başka bir Avrupa dilidir.)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon; Uyarlama çalışmasında Yaşlı Bireyler (Geriatrik Popülasyon)

Yaş Grubu: Yetişkinler ve Yaşlı Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türk Geriatri Dergisi’nde yayınlandığından, öncelikli hedef kitlenin yaşlı bireyler olduğu varsayılmaktadır.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların her bir maddeye ne sıklıkta veya ne ölçüde katıldıklarını/hissettiklerini belirten 4 seçenekli bir derecelendirme sistemi üzerinden gerçekleşir: 1= Hiç, 2= Pek Değil, 3= Biraz, 4= Evet Kesinlikle.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Dışlanma, Toplumsal Katılım, Psikometri, Cronbach Alfa, Faktör Yapısı, Yaşlı Sağlığı, Sosyal Destek.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ayşe AKGÖZ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen sorumlu yazarın kurumsal adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Yayın Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerden ve uyarlama çalışmasını yapan yazarlardan izin alınması gerekebilir. Ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin Türkçe versiyonunun PDF dosyası bu adresten indirilebilir: sosyal-dahil-olma-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ilgaz, A., Akgöz, A., ve Gözüm, S. (2019). Validity and Reliability of the Turkish Version of the Social Inclusion Scale. Türk Geriatri Dergisi, 22(2), 150–162. https://doi.org/10.31086/tjgeri.2019.88

Makalenin tam metnine bu bağlantıdan erişilebilir: geriatri.dergisi.org

Sosyal Dahil Olma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen referans makaleye (Ilgaz, Akgöz, ve Gözüm, 2019) başvurunuz.