Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği

Özet

Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği (SCOÖ), bireylerin bulundukları eğitim veya kurumsal ortamdaki sosyal dinamikleri ve öğrenme süreçlerini algılama biçimlerini ölçmek amacıyla tasarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması, 2019 yılında Hatice Altunkaya ve A. Başkan tarafından gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve diline uygunluğu, geçerlik ve güvenirlik analizleri yoluyla incelenmiştir. Ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve eğitim psikolojisi alanlarında, öğrenme ortamlarının kalitesini ve öğrencilerin sosyal etkileşimlerini değerlendirmek için kritik bir rol oynamaktadır.

Bu çalışma, mevcut bir yabancı dil ölçeğini Türk örneklemi üzerinde kullanıma sunarak, yerel araştırmacılara öğrenme ortamına dair objektif veri toplama imkanı sağlamıştır. Ölçeğin kullanımı, öğrenci başarısını ve motivasyonunu etkileyen çevresel faktörlerin teşhis edilmesine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Sosyal Çevre, Öğrenme Ortamı, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Öğrenci Algısı.

Yazarlar

Hatice Altunkaya, A. Başkan

Amaç

Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği’nin temel amacı, eğitim bağlamında bireylerin çevrelerini nasıl algıladıklarını sistematik olarak değerlendirmektir. Ölçek, öğrencilerin sosyal destek, öğretmen-öğrenci ilişkileri, sınıf atmosferi ve öğrenme kaynaklarının yeterliliği gibi kritik boyutlardaki algılarını nicel olarak ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanmasının özel amacı ise, uluslararası geçerliliği kanıtlanmış bir envanteri Türk kültürüne özgü dilsel ve yapısal özelliklere uygun hale getirerek, Türkiye’deki akademik çalışmalara katkı sunmaktır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk eğitim sistemi bağlamında da kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, temelde iki ana yapı üzerine odaklanmaktadır: Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı. Sosyal çevre boyutu, akran etkileşimleri, sosyal destek mekanizmaları ve sınıftaki işbirliği düzeyleri gibi kişilerarası dinamikleri kapsar. Öğrenme ortamı boyutu ise, ders materyallerinin düzenlenmesi, fiziksel koşullar, görev odaklılık ve kuralların netliği gibi yapısal ve pedagojik unsurlara odaklanır.

Bu iki yapı, öğrencilerin akademik başarılarını, motivasyonlarını ve genel refahlarını etkileyen çevresel bağlamın bütüncül bir resmini sunar. Ölçek maddeleri, bu kapsamlı boyutları ölçmek üzere tasarlanmıştır, ancak alt boyutların kesin faktör yapısı için orijinal uyarlama çalışmasının incelenmesi gerekmektedir.

Geçerlik

Altunkaya ve Başkan (2019) tarafından yürütülen çalışmada, Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği’nin Türk kültürüne özgü geçerlik kanıtları araştırılmıştır. Geçerlik analizleri genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve kapsam geçerliği (uzman görüşü) üzerine yoğunlaşmıştır.

Çalışmada, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin orijinal yapısının veya revize edilmiş bir yapısının Türk örneklemi üzerinde geçerli olduğunu ortaya koymuş olmalıdır. Detaylı geçerlik katsayıları ve bulguları için araştırmacıların 2019 tarihli makalesine başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları da Altunkaya ve Başkan (2019) makalesinde detaylandırılmıştır. Güvenirliğin temel göstergesi olarak, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alpha) hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu gösterir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel puanı ve muhtemel alt boyutlarına ait Cronbach Alpha değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçeğin Türk örnekleminde güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinalinde yer alan boyutların (faktörlerin) Türk örnekleminde de benzer şekilde ayrışıp ayrışmadığını kontrol etmeye yarar.

Araştırmacılar muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak, ölçeğin maddelerinin teorik olarak belirlenmiş faktörlere yüklenip yüklenmediğini incelemişlerdir. Elde edilen uyum indeksleri, modelin veri setine ne kadar iyi uyduğunu göstererek yapısal geçerliğe dair güçlü kanıtlar sunmuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme adımları orijinal makalede belirtilmiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitim Alan Bireyler (Öğrenciler)

Age Group: Belirtilmemiş (Uyarlama çalışması üniversite veya lise öğrencileri üzerinde yapılmış olabilir.)

Population Details: Türk örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Sosyal Psikoloji, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Altunkaya, Öğrenci Başarısı, Eğitim Ortamı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Hatice Altunkaya)

Correspondence Address: Hatice Altunkaya (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için, sorumlu yazar Hatice Altunkaya ile iletişime geçilmesi veya yayınlandığı dergi olan Kastamonu Education Journal’ın telif hakları kurallarına uyulması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi sağlanmamıştır, ancak akademik yayınlar genellikle referans gösterilmek suretiyle ücretsiz olarak kullanılabilir.

Ölçeğin orijinal makale linkine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr.

Kaynaklar

Altunkaya, H., ve Başkan, A. (2019). Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Education Journal, 27(6), 2671-2679. doi:10.24106/kefdergi.3554

Ek Bilgi: Ölçeğin tamamını içeren orijinal PDF dosyası, aşağıdaki adresten indirilebilir: sosyal-cevre-ve-ogrenme-ortami-olcegi-toad.pdf

Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için Altunkaya ve Başkan (2019) tarafından yayımlanan “Sosyal Çevre ve Öğrenme Ortamı Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması” başlıklı akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Bu ölçek, bireylerin sosyal çevreye ve öğrenme ortamına dair algılarını ölçen çok sayıda maddeden oluşmaktadır.