Anlatıya Dahil Olma Ölçeği

Özet

Anlatıya Dahil Olma Ölçeği (Narrative Engagement Scale – NES), bir hikaye, film, kitap veya diğer anlatı formları ile etkileşim sırasında bireyin yaşadığı psikolojik katılım, sürüklenme ve derinleşme düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, Deniz Ağar tarafından 2014 yılında yapılan bir yüksek lisans tezi çalışması kapsamında Türkçeye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılmasına olanak sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçek, iletişim, medya çalışmaları ve sosyal psikoloji alanlarında, anlatıların ikna ediciliği, tutum değişikliği ve bilgi işleme süreçleri üzerindeki etkilerini incelemek için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Anlatıya Dahil Olma, Narrative Engagement Scale, Psikometrik, Uyarlama, Anlatı, İstanbul Arel Üniversitesi, Psikolojik Ölçüm

Yazarlar

Deniz Ağar (Uyarlama Çalışması Sorumlusu)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin bir anlatı ile ne kadar derinlemesine etkileşime girdiğini, yani anlatının dünyasına ne ölçüde “taşındığını” (transportation) ve karakterlerle ne kadar özdeşleştiğini nicel olarak belirlemektir. Bu, anlatı mesajlarının alıcı üzerindeki etkisini anlamada merkezi bir değişkendir.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü ve diline uygun bir şekilde yeniden test etmek ve bu alandaki araştırmacılara standartlaştırılmış bir araç sunmaktır.

Yapı

Anlatıya Dahil Olma (Narrative Engagement), genellikle çok boyutlu bir psikolojik yapı olarak kavramsallaştırılır. Bu yapı, bilişsel ve duygusal süreçlerin birleşimiyle oluşur. Kavram, bireyin dikkatini tamamen anlatıya odaklamasını, anlatı karakterlerinin duygularını ve motivasyonlarını paylaşmasını (empati ve özdeşleşme) ve anlatının sunduğu dünyayı gerçekmiş gibi deneyimlemesini içerir.

Ölçek bu derin katılımı ölçerken, genellikle dört ana alt boyutu ele alır: Attentional Focus (Dikkat Odağı), Emotional Engagement (Duygusal Katılım), Narrative Presence (Anlatısal Mevcudiyet) ve Transportation (Taşınma). Bu boyutlar, okuyucunun veya izleyicinin anlatı deneyiminin farklı yönlerini temsil eder.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisine dair özet bir veri bulunmamaktadır. Ancak bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemek amacıyla yapı geçerliği (faktör analizi) ve çeviri geçerliği çalışmaları yapılması esastır. Geçerlik sonuçları, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü gösterir.

Detaylı yapı geçerliği ve ilişkili değişkenlerle olan korelasyonlara dair bulgular, Deniz Ağar’ın İstanbul Arel Üniversitesi’nde tamamladığı 2014 tarihli yayınlanmamış yüksek lisans tezinde mevcuttur.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisine dair özet bir veri bulunmamaktadır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığının (Internal Consistency) ölçülmesi amacıyla genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik sonuçlarının tam detayları ve muhtemel test-tekrar test güvenirlik değerleri, çalışmanın yapıldığı yüksek lisans tezinde incelenebilir.

Faktör Analizi

Faktör analizi sonuçları kaynakta özetlenmemiştir. Anlatıya Dahil Olma Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de doğrulanıp doğrulanmadığı, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analiz, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve boyutlarının ayrışma derecesini ortaya koyar.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Tipi (Likert Olasılığı)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Ölçek, herhangi bir anlatısal içeriğe (metin, video, oyun vb.) maruz kalan genel popülasyon veya üniversite öğrencileri üzerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Öz bildirime dayalı ölçek (Self-report scale)

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, İletişim, Medya Çalışmaları, Taşınma (Transportation), Ölçek Geliştirme, Tez, Özdeşleşme

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul (Tez Affiliation)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014 (Uyarlama Çalışması Yılı)

İzinler & Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak ölçek maddelerini kullanmadan önce sorumlu yazar Deniz Ağar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynakça

Ağar, D. (2014). Anlatıya Dahil Olma Ölçeği’nin (Narrative Engagement Scale) uyarlama çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul.

Tez kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi indirilebilir: anlatiya-dahil-olma-olcegi-toad.pdf

Anlatıya Dahil Olma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.