Sosyal İyi Olma Hali Ölçeği- Sağlık Çalışanları Versiyonu

Özet

Sosyal İyi Olma Hali Ölçeği- Sağlık Çalışanları Versiyonu, bireylerin sosyal çevreleri ile olan etkileşimlerini, toplumsal katkılarını ve bu ilişkilerden elde ettikleri genel tatmin düzeyini ölçmek üzere geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu özel versiyon, 2017 yılında N. Turğut tarafından Ankara Üniversitesi’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında, özellikle sağlık çalışanları örneklemine adapte edilerek geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçek, hastane ortamında çalışan personelin sosyal işlevsellik düzeylerini, iş stresi bağlamında sosyal refahlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal İyi Olma Hali, İyi Olma Hali, Sağlık Çalışanları, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Hemşirelik, Turğut.

Yazarlar

Turğut, N.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hastanelerde görev yapan hemşire ve diğer sağlık personelinin sosyal iyi olma hallerini, yani toplumsal kabul, bütünleşme, katkı, uyum ve gerçekleşme boyutlarındaki algılarını güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçmektir. Sağlık çalışanları, mesleki zorluklar ve yüksek düzeyde duygusal talep nedeniyle sosyal destek sistemlerine ve güçlü bir sosyal refaha ihtiyaç duymaktadır. Bu ölçek, bu grubun sosyal refah düzeylerini belirleyerek, kurumsal psikososyal destek programlarının hedeflenmesine yardımcı olmayı amaçlar.

Yapılan geliştirme çalışması, genel popülasyon için tasarlanmış olan Sosyal İyi Olma Hali yapısının, özel ve stresli bir çalışma ortamı olan sağlık sektöründe çalışanlar için de uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini test etme ihtiyacından doğmuştur.

Yapı

Sosyal İyi Olma Hali, bireyin toplum içindeki işlevselliğini ve toplumsal yaşam kalitesine dair algısını yansıtan çok boyutlu bir psikolojik yapıdır. Ölçek, genellikle beş temel boyutu ölçmektedir: Sosyal Bütünleşme (topluluğun bir parçası olma ve ait hissetme), Sosyal Katkı (topluma değer katma inancı), Sosyal Kabul (toplumsal farklılıklara karşı olumlu tutum), Sosyal Uyum (toplumun potansiyelini ve geleceğini anlama) ve Sosyal Gerçekleşme (toplumun kalitesine ve gelişimine inanma).

Sağlık Çalışanları Versiyonu, bu yapıları özellikle mesleki çevre ve hastane topluluğu bağlamında değerlendirerek, çalışanların iş yerindeki sosyal uyumlarını ve toplumsal rollerini ne ölçüde yerine getirdiklerini belirlemeye odaklanır.

Geçerlik

Sosyal İyi Olma Hali Ölçeği- Sağlık Çalışanları Versiyonu’nun yapı geçerliği, N. Turğut’un 2017 tezinde detaylı olarak incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi faktörlere ayrılıp ayrılmadığını belirlemek için Faktör Analizi (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) yöntemleri kullanılmıştır.

Ayrıca, ölçeğin ölçtüğü yapıyla teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yapılarla (örneğin, Toplulukçu Yeterlilik Ölçeği) olan ilişkileri incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlik kanıtları sunulmuştur. Bu analizler, ölçeğin sağlık çalışanları örnekleminde sosyal iyi olma halini doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, Turğut (2017) tezi kapsamında yürütülmüş olup, ölçek sonuçlarının zamana ve iç tutarlılığa bağlı olarak ne kadar kararlı olduğunu göstermektedir. Bu kapsamda, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde uyum sergilediğini kanıtlamaktadır. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği de kullanılarak, ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar verdiğine dair kanıtlar sunulmuştur.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek için yapılan analizler, Sosyal İyi Olma Hali’nin çok boyutlu doğasını destekler niteliktedir. Orijinal ölçeğin boyutlarının Türk sağlık çalışanları örnekleminde de benzer şekilde ayrıştığı, her bir faktörün ilgili maddeleri yüksek yüklerle açıkladığı tespit edilmiştir.

Faktör analizleri, ölçeğin teorik temellerine uygun olarak yapısal geçerliğini güçlendirmiş ve ölçeğin sağlık çalışanlarının sosyal iyi olma halini alt boyutlar bazında değerlendirme yeteneğini doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Uyarlama ve Psikometrik Özelliklerin İncelenmesi)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. Yanıtlama formatı genellikle 5 veya 7 noktalı bir derecelendirme sistemi kullanılarak bireyin sosyal iyi olma durumuna ne ölçüde katıldığına dair öz bildirim yapmasına dayanır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin, Profesyonel Sağlık Çalışanları

Age Group: Çalışan Yetişkin Yaş Grubu (Genellikle 20-65 yaş aralığı)

Population Details: Hastanelerde görev yapan hemşire, doktor, teknisyen ve idari personel dahil olmak üzere sağlık personeli örneklemi.

Test Methodology: Öz Bildirim Temelli Anket.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bütünleşme, Sosyal Katkı, Sosyal Kabul, Sağlık Sektörü, Psikometri, Ankara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Toplulukçu Yeterlilik, YÖK Ulusal Tez Merkezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara (Çalışmanın Yapıldığı Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, N. Turğut tarafından 2017 yılında tamamlanan bir akademik tez çalışmasının ürünüdür. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle tez kaynağının usulüne uygun olarak gösterilmesi gerekmektedir.

Tezin orijinal bağlantısına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sosyal-iyi-olma-hali-olcegi-saglik-calisanlari-versiyonu-toad.pdf

Kaynaklar

Turğut ,N. (2017). Hastanede çalışan hemşire ve sağlık personeli örnekleminde “Sosyal İyi Olma Hali Ölçeği” ve “Toplulukçu Yeterlilik Ölçeği” geçerlilik ve güvenilirlik çalışması (Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara).

[quads id=5]

Sosyal İyi Olma Hali Ölçeği- Sağlık Çalışanları Versiyonunun Maddeleri

Ölçek maddeleri, kaynağın minimal yapısı nedeniyle bu akademik girişte doğrudan sunulmamıştır. Maddelerin tamamına ve derecelendirme detaylarına erişim için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezi veya ilgili PDF dosyası incelenmelidir.