Sınıf İçi Hoşgörü Ölçeği

Özet

Hoşgörü değerinin üniversite ortamında, özellikle de sınıf içi etkileşimler bağlamında, akademik personel tarafından benimsenme düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. 2012 yılında Kıroğlu ve arkadaşları tarafından geliştirilen bu ölçek, üniversitelerde demokratik değerlerin yaygınlaşması ve öğretim elemanlarının öğrenci davranışlarına, görünümlerine ve katılım taleplerine yönelik tutumlarını değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, 13 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hoşgörü, Sınıf İçi Hoşgörü, Demokratik Değerler, Üniversite, Öğretim Elemanı, Psikolojik Ölçek, Tutum Ölçeği.

Yazarlar

Kıroğlu, K., Elma, C., Kesten, A., Egüz, Ş.

Amaç

Sınıf İçi Hoşgörü Ölçeği, üniversite düzeyindeki akademik personelin, sınıf ortamında karşılaşılan farklı öğrenci davranışları, dış görünüş tercihleri ve karar alma süreçlerine katılım gibi konularda gösterdikleri hoşgörü düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Bu çalışma, hoşgörüyü demokratik bir değer olarak ele almakta ve yükseköğretim kurumlarında bu değerin ne ölçüde benimsendiğini saptamayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin temel amacı, öğretim elemanlarının hoşgörü tutumlarını ölçerek, üniversite eğitim ortamlarının daha demokratik ve kapsayıcı hale getirilmesine yönelik potansiyel gelişim alanlarını ortaya çıkarmaktır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, akademik ortamda gösterilen Hoşgörü yapısını ölçmektedir. Bu yapı, sadece teorik bir kabulü değil, aynı zamanda öğretim elemanlarının günlük sınıf içi etkileşimlerdeki pratik tepkilerini ve tutumlarını kapsamaktadır. Ölçek, hoşgörüyü üç temel davranışsal alana ayırarak multidimensional bir yaklaşım sergiler.

Ölçülen yapı, özellikle öğrenci özerkliği, bireysel ifade özgürlüğü ve farklılıklara saygı gibi demokratik ilkelerin üniversite bağlamındaki yansımalarını değerlendirmektedir. Bu yapı, öğretim elemanlarının farklı öğrenci tutumlarına karşı gösterdiği açıklık ve kabul düzeyini nicel olarak ifade etmeyi sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme sürecinde kapsam geçerliliği büyük önem taşımıştır. Bu amaçla, başlangıçta 17 maddelik bir ölçek formu hazırlanmıştır. Bu formun kapsam geçerliliğini sağlamak üzere, felsefe, ilahiyat, sosyoloji ve psikoloji alanlarında görev yapan uzman öğretim elemanlarının görüşleri alınmıştır. Bu uzman görüşleri, maddelerin ölçmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemede kritik rol oynamıştır.

Geçerlik ve güvenirlik analizlerinin belirlenmesi amacıyla ölçek, Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı Fen Edebiyat Fakültesi, Tıp Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ve Samsun Meslek Yüksekokulundan toplam 120 öğretim elemanına (her fakülteden 30 kişi) uygulanmıştır. Bu uygulama, ölçeğin farklı akademik disiplinler üzerindeki tutarlılığını test etme olanağı sunmuştur.

Güvenirlik

Sınıf İçi Hoşgörü Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) .74 olarak saptanmıştır.

Bu alfa iç tutarlılık katsayısı değeri, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve kabul edilebilir düzeyde bir güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Psikometrik standartlara göre .70 ve üzeri değerler genellikle yeterli güvenirlik seviyesi olarak kabul edilmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, nihai formunda 13 madde ve 3 farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, hoşgörü kavramının farklı uygulama alanlarını temsil etmektedir.

Ölçeğin yapısı, aşağıdaki üç alt boyutta gruplanmıştır:

• İletişim ve Katılım: Öğrencilerin kendilerini ilgilendiren konularda karar alma süreçlerine katılma hakkına ve sınıf içi iletişime yönelik hoşgörüyü ölçer. (5 madde)
• Dış Görünüş: Öğretim elemanlarının ve öğrencilerin giyim ve kişisel görünüş tercihlerine karşı gösterilen kabul düzeyini değerlendirir. (3 madde)
• Öğrenci Davranışlarına Tepki: Sınıf içi konuşma, hareket etme gibi öğrenci davranışlarına karşı gösterilen esneklik ve tepkiyi ölçer. (5 madde)

Ölçme Aracı

Test Tipi: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri 1= hiçbir zaman – 5= her zaman arasında değişmektedir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Akademik Personel (Öğretim Elemanları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Üniversite Öğretim Elemanları)

Popülasyon Detayları: Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı farklı fakülte ve yüksekokullarda görev yapan 120 öğretim elemanı.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Ölçek Geliştirme, Öğretmen Tutumları, Eğitim Psikolojisi, İç Tutarlılık, Üniversite Yönetimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Kasım Kıroğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2012 (Yayın yılı baz alınmıştır).

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik kullanım için genellikle kaynak gösterilerek serbestçe kullanılabilir, ancak ticari veya geniş ölçekli kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Kıroğlu, K., Elma, C., Kesten, A. ve Egüz, Ş. (2012). Üniversitede demokratik bir değer olarak hoşgörü. Sosyal Bilgiler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 3(2), 86-104.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: jsser.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdan indirilebilir: universitede-demokratik-bir-deger-olarak-hosgoru-toad.pdf

Sınıf İçi Hoşgörü Ölçeği Maddeleri

Ölçek 13 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Alt boyutlar ve temsili maddeleri aşağıda sunulmuştur:

• İletişim ve katılım (5 madde): Öğrenciler kendilerini ilgilendiren konularda karar alma sürecine katılmalıdır.
• Dış görünüş (3 madde): Öğretim elemanı okula istediği kıyafetle gidebilmelidir.
• Öğrenci davranışlarına tepki (5 madde): Sınıfta öğrencinin konuşurken ayağa kalkmasına gerek yoktur.