Hoşgörü Tutum Ölçeği

Özet

Hoşgörü Tutum Ölçeği, bireylerin hoşgörü kavramına yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle ilkokul düzeyindeki öğrencilerin sosyal bilgiler programında yer alan değerlere yönelik tutumlarındaki değişimi değerlendirmek için kullanılmıştır. Bu geliştirme çalışması, yaratıcı drama yönteminin öğrencilerin hoşgörü düzeyleri üzerindeki etkisini inceleyen akademik bir araştırmanın parçası olarak Erdem-Zengin ve Yalçınkaya (2016) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, Likert Tipi derecelendirme yapısına sahiptir ve sağlam güvenirlik katsayıları sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Hoşgörü, Tutum, Sosyal Bilgiler, Yaratıcı Drama, Psikometrik Geliştirme, İlkokul Eğitimi.

Yazarlar

Erdem-Zengin, E., Yalçınkaya, E.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hedef alınan popülasyonun (genellikle ilkokul öğrencileri) hoşgörüye yönelik sahip olduğu bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri yansıtan tutum düzeylerini nicel olarak belirlemektir. Bu ölçüm, özellikle eğitim programlarının veya pedagojik müdahalelerin (yaratıcı drama gibi) öğrencilerin değer yargıları üzerindeki etkisini değerlendirmede kritik rol oynamaktadır.

Ölçek, hoşgörü kavramını bir değer olarak ele almakta ve öğrencilerin farklılıklara karşı gösterdikleri kabul veya reddetme eğilimlerini ölçerek, sosyal ve duygusal gelişim alanındaki ihtiyaçları tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Hoşgörü Tutum Ölçeği, psikolojideki temel tutum yapısını ölçmektedir. Tutum, bir objeye, kişiye veya duruma karşı öğrenilmiş ve nispeten kalıcı bir değerlendirme, duygu ve davranış eğilimi olarak tanımlanır. Bu ölçek özelinde, yapı, bireyin farklı kültürlere, inançlara, yaşam tarzlarına ve fikirlere karşı gösterdiği açık fikirlilik ve kabul etme eğilimini kapsamaktadır.

Güvenirlik analizlerinden elde edilen bulgular, ölçeğin tek bir genel hoşgörü tutumu puanı sunmanın yanı sıra, muhtemelen hoşgörünün farklı alt boyutlarını temsil eden çok faktörlü bir yapıya işaret etmektedir. Bu alt boyutlar, bireyin hoşgörüyü nasıl algıladığını ve uyguladığını detaylandırmaya yardımcı olmaktadır.

Geçerlik

Kaynak referansta ölçeğin geçerliğine dair doğrudan istatistiksel veriler sunulmamıştır. Ancak, ölçeğin bir akademik çalışma (Erdem-Zengin & Yalçınkaya, 2016) kapsamında geliştirilmiş olması, içerik geçerliğinin ve yapı geçerliğine yönelik çalışmaların yapıldığını düşündürmektedir.

Geçerlik çalışmaları genellikle ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini (içerik geçerliği) ve diğer teorik olarak ilişkili veya ilişkisiz yapılarla beklenen korelasyonları gösterip göstermediğini (yapı geçerliği) incelemeyi içerir. Bu ölçeğin geliştirme sürecinde uzmanın görüşüne başvurulmuş olması muhtemeldir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, farklı istatistiksel yöntemlerle detaylı bir şekilde incelenmiştir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan iç tutarlılık (Cronbach’s Alpha) güvenirlik katsayısı .89 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermekte olup, psikometrik açıdan oldukça yüksek ve kabul edilebilir bir düzeydedir.

Alt faktörler bazında iç tutarlılık katsayıları ise birinci faktör için .86, ikinci faktör için .70 ve üçüncü faktör için .63 olarak belirlenmiştir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçen test-tekrar test güvenirlik katsayısı genel olarak .84 olarak bulunmuştur. Faktörler bazında test-tekrar test katsayıları sırasıyla .83, .73 ve .82’dir. Alt ölçeklerin madde-toplam korelasyonları .43 ile .63 arasında değişmekte olup, bu değerler maddelerin ölçeğin genel puanına anlamlı katkı sağladığını göstermektedir. Güvenirlik bulguları, Çalışkan & Sağlam (2012, 1431) çalışmasına atıfla belirtilmiştir.

Faktör Analizi

Kaynakta sunulan güvenirlik verileri, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu açıkça göstermektedir. Ölçek, üç ana faktörden oluşmaktadır; bu faktörler ayrı ayrı güvenirlik analizine tabi tutulmuştur. Birinci, ikinci ve üçüncü faktörlere ait ayrı ayrı iç tutarlılık ve test-tekrar test katsayılarının sunulması, ölçeğin yapı geçerliği kapsamında bir Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) çalışmasının yapıldığını işaret etmektedir.

Faktörlerin ayrık güvenirlik düzeyleri (özellikle üçüncü faktörün .63 olması), bu faktörlerin hoşgörü tutumunun farklı, ancak ilişkili yönlerini ölçtüğünü göstermektedir. Bu çok boyutlu yapı, hoşgörünün basit bir kabulden öte, karmaşık sosyal ve duygusal bileşenlere sahip olduğunu yansıtmaktadır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Likert Tipi Derecelendirme

Language Available: Türkçe

Population Group: İlkokul Öğrencileri

Age Group: İlkokul 4. Sınıf Düzeyi (Yaklaşık 9-10 yaş)

Population Details: İlkokul 4. sınıf öğrencileri üzerinde uygulanmıştır; çalışma, Sosyal Bilgiler programındaki değerlere odaklanmıştır.

Test Methodology: Ölçek, yaratıcı drama yönteminin değerler üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla ön test ve son test uygulamalarında kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, Psikometri, Değerler Eğitimi, Hoşgörü Tutumu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımına veya ücretlendirilmesine dair bilgi bulunmamaktadır. Ölçek, akademik ve eğitimsel araştırmalarda, referans gösterilmek suretiyle kullanılabilir.

Makalenin orijinal tam metnine bu bağlantıdan ulaşılabilir: proje.akdeniz.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: hosgoru-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Erdem-Zengin, E. ve Yalçınkaya, E. (2016). Yöntem olarak yaratıcı drama kullanımının ilkokul 4. sınıf sosyal bilgiler programındaki değerlere etkisi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi , 6(2), 221-236.
2. Çalışkan & Sağlam (2012). (Güvenirlik verilerinin atıfta bulunduğu çalışma).

Hoşgörü Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğe ait maddeler, kaynak içerikte sağlanmamıştır ve bu nedenle burada listelenememektedir. Ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.