Hoşgörü Ölçeği

Özet

Hoşgörü Ölçeği, İbrahim Demirci tarafından geliştirilmiş ve 2017 yılında tamamlanan doktora tez çalışması ile 2018 yılında Hakan Ekşi ile ortak yayımlanan makale kapsamında bilimsel literatüre kazandırılmış bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin farklılıklara karşı gösterdiği kabul düzeyini, sabrını ve genel hoşgörü eğilimlerini psikometrik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek geliştirme süreci, pozitif psikoloji alanındaki araştırmalarla ilişkilendirilmiş olup, özellikle karakter güçleri ve iyi oluş arasındaki ilişkiyi inceleyen karma yöntemli bir çalışmanın parçası olarak tasarlanmıştır. Bu araç, temel olarak bireylerin huzurlu ve mutlu yaşama katkı sağlayan değerler ve karakter güçleri bağlamında hoşgörü düzeylerini ölçmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hoşgörü, Psikoloji, Karakter Güçleri, İyi Oluş, Değerler, Ölçek Geliştirme, İbrahim Demirci.

Yazarlar

İbrahim Demirci, Hakan Ekşi (Makale Referansı), İbrahim Demirci (Sorumlu Yazar).

Amaç

Hoşgörü Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin sosyal ve kişisel yaşamlarında karşılaştıkları farklı inanç, düşünce, yaşam tarzı ve davranışlara yönelik gösterdikleri kabul edici ve sabırlı tutumun derecesini tespit etmektir. Ölçek, özellikle bireylerin içsel huzur ve mutluluk düzeyleriyle ilişkilendirilen pozitif psikolojik yapılar bağlamında, hoşgörünün bir karakter gücü olarak ne derece benimsendiğini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Bu araç, akademik araştırmacılara ve ruh sağlığı profesyonellerine, hoşgörü yapısının çeşitli demografik gruplarda ve eğitim düzeylerinde nasıl tezahür ettiğini anlamaları için güvenilir ve geçerli bir ölçüt sunmayı hedeflemektedir. Geliştirme çalışması, hoşgörünün iyi oluş üzerindeki etkisini inceleyen daha geniş bir araştırmanın metodolojik bir ayağını oluşturmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojide genellikle bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenleri içeren karmaşık bir yapı olan hoşgörü kavramını ölçmektedir. Hoşgörü, sadece farklılıklara katlanma eylemi değil, aynı zamanda bu farklılıklara saygı duyma ve onlarla barış içinde bir arada yaşama yeteneği olarak ele alınmaktadır.

Demirci ve Ekşi’nin çalışması bağlamında, hoşgörü yapısı, bireyin kendi değer yargılarıyla çatışan durumlarda bile sükûnetini koruyabilmesi ve yargılayıcı olmayan bir tutum sergileyebilmesiyle yakından ilişkilidir. Bu yapı, pozitif psikoloji çerçevesinde ele alınarak, bireysel erdemler ve karakter güçleri hiyerarşisi içindeki yerini belirlemeye yardımcı olmaktadır.

Geçerlik

Hoşgörü Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına dair detaylı bulgular, ölçeğin geliştirildiği birincil kaynaklarda (Demirci, 2017 doktora tezi ve Demirci & Ekşi, 2018 makalesi) yer almaktadır. Ölçek geliştirme çalışmalarında genellikle içerik geçerliği, yapı geçerliği (faktör analizi sonuçları aracılığıyla) ve ölçüt bağımlı geçerlik gibi çeşitli geçerlik türleri incelenmektedir.

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi açıkça listelenmemiş olsa da, akademik bir yayın ve doktora tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, ölçeğin kavramsal yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini gösteren yeterli geçerlik kanıtlarının ilgili yayınlarda sunulmuş olması beklenmektedir. Kullanıcıların ayrıntılı geçerlik katsayılarını ve yöntemlerini birincil kaynaklardan incelemesi tavsiye edilmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğine ilişkin spesifik istatistiksel değerler (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenirliği) kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme sürecinin bir parçası olarak, Hoşgörü Ölçeği’nin ölçüm tutarlılığını sağlamak amacıyla gerekli güvenirlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Akademik standartlara uygun olarak, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamak için iç tutarlılık analizleri ve muhtemelen zaman içindeki kararlılığını belirlemek için test-tekrar test çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik katsayılarının detayları için Demirci (2017) ve Demirci & Ekşi (2018) çalışmalarına başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Hoşgörü Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizinin kullanıldığı kabul edilmektedir. Ölçek geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan bu analiz türü, ölçeğin maddelerinin kaç temel boyutu (faktörü) temsil ettiğini ve bu boyutların teorik hoşgörü yapısıyla ne kadar uyumlu olduğunu ortaya koyar.

Geliştirme makalesinde (Demirci & Ekşi, 2018), ölçeğin faktör yapısının ortaya konduğu ve maddelerin alt boyutlara dağılımının incelendiği varsayılmaktadır. Bu analizler, genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir. Ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğu bilgisi, birincil referanslardan edinilebilir.

Araç

Test Type:

Geliştirme (Developmental Scale)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Likert Type Rating Scale). Derecelendirme aralığı ve seçenek sayısı (örneğin, 5’li veya 7’li Likert) birincil kaynakta belirtilmiştir.

Language Available:

Türkçe (Turkish)

Population Group:

Genel Yetişkin Popülasyonu ve Üniversite Öğrencileri (Araştırma örneklemi, doktora tezi kapsamında belirlenmiştir).

Age Group:

18 yaş ve üzeri (Yetişkin)

Population Details:

Ölçek, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya genel yetişkinler üzerinde yürütülen bir araştırmanın parçası olarak geliştirilmiştir. Hedef kitle, pozitif psikoloji ve değerler eğitimi çalışmaları kapsamında incelenmiştir.

Test Methodology:

Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcıların maddelere ne ölçüde katılıp katılmadığını belirtmeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

Hoşgörü Ölçeği, Psikoloji, Karakter Güçleri, İyi Oluş, Değerler, Ölçek Geliştirme, İbrahim Demirci.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut kaynaklarda belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses:

[email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address:

Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Doktora tezi afiliasyonu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Hoşgörü Ölçeği, akademik bir tez çalışması ve makale kapsamında geliştirilmiştir. Genellikle bu tür araçlar akademik ve ticari olmayan araştırmalarda yazarın izni alınarak ücretsiz kullanılabilir. Ticari kullanımlar veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar İbrahim Demirci ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçek geliştirme süreci 2017 yılında tamamlanan doktora teziyle ilişkilidir ve bulguları içeren makale 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin orijinal formu (DOCX dosyası) aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hosgoru-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

• Demirci, İ. & Ekşi. H. (2018). Keep calm and be happy: A mixed method study from character strengths to well-being. Educational Sciences: Theory & Practice 18(29) 303–354. http://dx.doi.org/10.12738/estp.2018.2.0799

• Demirci, İ. (2017). Huzurlu ve mutlu yaşamın değerler ve karakter güçleri bağlamında karma bir araştırmayla incelenmesi (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Hoşgörü Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Ölçek maddelerine erişim için, yukarıda belirtilen birincil referansların (Demirci, 2017 tez veya Demirci & Ekşi, 2018 makalesi) incelenmesi gerekmektedir. Maddelerin orijinal Word belgesi (DOCX) aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hosgoru-olcegi-toad.docx