Sınıf İçi Öğretmen Liderlik Ölçeği

Özet

Sınıf İçi Öğretmen Liderlik Ölçeği (SİÖLÖ), öğretmenlerin sınıf ortamındaki liderlik davranışlarını ve bu davranışların öğrencilerin algıları üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla geliştirme aşamasında oluşturulmuş bir psikometrik araçtır. Kahramanoğlu ve Eriş (2020) tarafından geliştirilen bu ölçek, öğretmenlerin sınıf yönetiminde sergiledikleri yönlendirici, destekleyici ve etkileşimci liderlik stillerini öğrencilerin bakış açısıyla değerlendirmeyi hedeflemektedir. Çalışma, ölçeğin yapı geçerliğini ve iç tutarlılığını sağlamaya odaklanmış olup, eğitim araştırmacıları ve uygulayıcıları için öğretmen liderlik becerilerini objektif bir şekilde analiz etme imkanı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen liderliği, sınıf içi liderlik, psikometrik ölçek, geçerlik, güvenirlik, ölçek geliştirme

Yazarlar

Recep KAHRAMANOĞLU, Ali ERİŞ

Amaç

Sınıf İçi Öğretmen Liderlik Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin sınıf ortamında sergiledikleri liderlik davranışlarını öğrencilerin bakış açısıyla sistematik ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, geleneksel liderlik teorilerini sınıf dinamiklerine uyarlayarak, öğretmenlerin öğrencileri motive etme, öğrenme süreçlerini yönetme ve olumlu bir sınıf iklimi oluşturma yeteneklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, eğitim bilimleri alanında yapılan araştırmalara önemli katkılar sağlamak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesinde, liderlik eğitimlerinin etkinliğinin değerlendirilmesinde ve sınıf yönetimi stratejilerinin iyileştirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

Ölçek, sınıf içi öğretmen liderliği kavramını, öğretmenlerin rehberlik etme, destek sağlama, öğrenci katılımını teşvik etme ve sınıf kurallarını uygulama biçimlerini içeren çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Ölçeğin geliştirme süreci, bu liderlik davranışlarının öğrencilerin öğrenme çıktıları ve genel okul memnuniyeti üzerindeki potansiyel etkisini incelemeye olanak tanıyan teorik bir çerçeve üzerine inşa edilmiştir.

Ölçeğin altında yatan teorik yaklaşım, öğretmenlerin hem görev odaklı (işlemci) hem de ilişki odaklı (dönüşümcü) liderlik davranışlarını kapsayacak şekilde transformasyonel ve işlemci liderlik stillerinin eğitim bağlamına adaptasyonunu içermektedir. Bu yapı, öğretmenlerin sınıf içerisindeki otorite kullanımı ve öğrenci-öğretmen etkileşim kalitesini detaylıca analiz etmeye imkan verir.

Geçerlik

Kahramanoğlu ve Eriş (2020) tarafından yürütülen geliştirme çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamaya büyük önem vermiştir. Bu amaçla, ölçeğin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla çeşitli faktör analizi teknikleri uygulanmıştır.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen sınıf içi öğretmen liderliği boyutları altında yeterli düzeyde toplandığını ve faktör yüklerinin yüksek olduğunu göstermiştir. Ayrıca, maddelerin ilgili literatürle uyumlu olduğu ve kapsam geçerliğinin uzman görüşleriyle desteklendiği belirtilmiştir.

Güvenirlik

Sınıf İçi Öğretmen Liderlik Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını incelemiştir. Ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Araştırma sonuçları, ölçeğin yüksek iç tutarlılık katsayılarına sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Yüksek güvenirlik, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve güvenilir sonuçlar üreteceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. AFA, ölçeğin temel yapısını ve kaç alt boyuttan oluştuğunu belirlemede kritik bir rol oynamıştır.

DFA ise AFA sonucunda elde edilen faktör yapısının teorik modelle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek amacıyla kullanılmıştır. Faktör analizleri, Sınıf İçi Öğretmen Liderlik Ölçeği’nin birden fazla faktörden oluştuğunu ve bu faktörlerin sınıf içi liderliğin farklı yönlerini (örneğin, yönlendirme, destek ve motivasyon) temsil ettiğini doğrulamıştır.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Yeni Geliştirilmiş Ölçek)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Standard bir derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (Öğretmenlerinin liderlik davranışlarını değerlendiren örneklem grubu).

Age Group: Genellikle ortaokul ve lise öğrencileri.

Population Details: Türkiye’deki resmi okullarda öğrenim gören öğrenciler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Detaylı örneklem bilgisi için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

Test Methodology: Öğrenci öz bildirimine dayalı bir araçtır. Öğrencilerin, öğretmenlerinin sınıf içi liderlik davranışlarını ne sıklıkta gözlemlediklerini veya bu davranışlara ne düzeyde katıldıklarını belirten maddelerden oluşur.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, sınıf yönetimi, öğretmen davranışları, psikometri, ölçek geliştirme, liderlik stilleri

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Detaylı iletişim bilgileri için Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’nde yayımlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında Kahramanoğlu ve Eriş tarafından geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Recep KAHRAMANOĞLU ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ücret bilgisi kaynaklarda belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişime açıktır: dergipark.org.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: sinif-ici-ogretmen-liderlik-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Kahramanoğlu, R., ve Eri̇ş, A. (2020). Sınıf İçi Öğretmen Liderlik Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(45) , 40-70.

Sınıf İçi Öğretmen Liderlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddelerinin tam listesi kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin orijinal ifadelerine ulaşmak için lütfen Kahramanoğlu ve Eriş (2020) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurunuz.