Öğretmen Adayları Hoşgörü Ölçeği

Özet

Öğretmen Adayları Hoşgörü Ölçeği, eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının farklılıklara karşı sergiledikleri kabul düzeylerini ve genel hoşgörü eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya uluslararası bir kaynaktan Türkçe’ye uyarlaması yapılmış bir araçtır. 2019 yılında Gül, Karataş ve Borkoev tarafından Türk kültürüne adapte edilen bu ölçek, geleceğin eğitimcilerinin, çok kültürlü ve çeşitli öğrenci popülasyonlarına yönelik tutumlarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır. Ölçeğin uyarlama çalışması, psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Hoşgörü, Öğretmen Adayları, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Sosyal Kabul.

Yazarlar

Yavuz Ercan Gül, Kenan Karataş, Baktıgul Borkoev

Amaç

Öğretmen Adayları Hoşgörü Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlik mesleğine hazırlanan bireylerin, kültürel, etnik, dini veya kişisel farklılıklara yönelik gösterdikleri açıklık ve kabul düzeyini standardize edilmiş bir yöntemle belirlemektir. Bu, eğitim sisteminin temelini oluşturan gelecekteki öğretmenlerin, kapsayıcı ve demokratik sınıf ortamları yaratma potansiyellerini değerlendirmek için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmasındaki spesifik amaç, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk eğitim bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı elde etmektir. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim fakültelerinde hoşgörü eğitiminin etkililiği araştırılabilir ve öğretmen adaylarının bu alandaki ihtiyaçları tespit edilebilir.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak Hoşgörü (Tolerance) kavramını ölçmektedir. Hoşgörü, sadece farklı fikirlere veya inançlara katlanmak değil, aynı zamanda farklılıkları değerli görmek ve onlara saygı göstermek olarak tanımlanır. Eğitim psikolojisi alanında bu yapı, bir öğretmenin sınıf içindeki çeşitliliği yönetme becerisinin ve eşitlikçi bir yaklaşım sergileme kapasitesinin göstergesidir.

Uyarlama çalışmasının detayları incelendiğinde, ölçeğin muhtemelen çok boyutlu bir yapıyı (örneğin, farklı görüşlere karşı hoşgörü, farklı yaşam tarzlarına karşı hoşgörü gibi alt boyutları) ölçtüğü varsayılabilir. Bu yapı, öğretmen adaylarının kişisel değer yargılarını ve mesleki etik anlayışlarını yansıtır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, uyarlama sürecinin temel bileşenlerindendir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Gül, Karataş ve Borkoev (2019) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve dilsel eşdeğerlik gibi standart geçerlik analizlerinin gerçekleştirildiği varsayılmaktadır.

Özellikle Yapı Geçerliği için genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal faktör yapısının Türkçe veri seti üzerinde korunduğu incelenmiştir. Detaylı geçerlik analiz sonuçları için araştırmacıların yayımlanan makalesine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, bir ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Uyarlama çalışmasında genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Orijinal kaynakta spesifik değerler yer almamaktadır, ancak başarılı bir uyarlama çalışmasının, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermesi beklenir (genellikle Cronbach Alfa > 0.70).

Güvenilirlik kapsamında ayrıca test-tekrar test yönteminin veya madde-toplam korelasyonlarının da kullanılmış olması muhtemeldir. Bu veriler, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini doğrular.

Faktör Analizi

Bir ölçeğin uyarlama sürecinde Faktör Analizi (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi) hayati öneme sahiptir. Bu analiz, ölçeğin Türkçe versiyonunun, ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösterir.

Uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin boyutlarının Türk öğretmen adayları örnekleminde de geçerli olup olmadığının test edildiği varsayılmaktadır. Faktör yükleri, uyum indeksleri (CFI, TLI, RMSEA) gibi istatistiksel göstergeler, ölçeğin yapısal modelinin uygunluğunu teyit etmek için kullanılmıştır. Detaylı faktör analizi sonuçları, referans verilen bilimsel makalede yer almaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format: Orijinal çalışmada belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde sıklıkla kullanılan 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında olması muhtemeldir. Derecelendirme bilgisi için kaynak makaleye bakılmalıdır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri, özellikle eğitim fakültesi öğrencileri.

Age Group: Genç yetişkinler (Tipik olarak 18-25 yaş aralığı).

Population Details: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, hoşgörü ile ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Fakültesi, Hoşgörü Eğitimi, Mesleki Yeterlilik, Sosyal Psikoloji, Uyarlama, Öğretmenlik Mesleği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yavuz Ercan Gül

Author ORCID Identifier: Yayımlanan makalede veya akademik profillerde aranmalıdır.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili yazarın bağlı olduğu üniversite adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin adaptasyon çalışması 2019 yılında tamamlanmış ve yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Yavuz Ercan Gül) ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin orijinal versiyonunun telif hakları, adaptasyon çalışmasının referans aldığı ilk yazarlara aittir.

Kaynaklar

Gül, Y. E., Karataş, K. ve Borkoev, B. (2019). Öğretmen Adayları Hoşgörü Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlama çalışması. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 14(20), xxx-xxx. doi: 10.26466/opus.603955

Makalenin tam metnine aşağıdaki linkten ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmen-adaylari-hosgoru-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adayları Hoşgörü Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler, telif hakları nedeniyle yalnızca referans verilen makalede veya sorumlu yazardan izin alınarak elde edilebilir. Maddelerin orijinal PDF dosyasına yukarıdaki Kaynaklar bölümünden ulaşılabilir.