Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeği (ŞYTÖ), bireylerin şiddet karşıtı davranışlara ve tutumlara ne ölçüde sahip olduğunu belirlemek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, uyarlama çalışmaları kapsamında Türk kültürüne adapte edilmiştir. Ölçeğin temel amacı, tutum yapısını şiddet ve şiddetsizlik bağlamında değerlendirmek ve özellikle eğitim, sosyal psikoloji ve barış çalışmaları alanlarında kullanılabilir güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sunmaktır. Koray Süler ve arkadaşları tarafından 2017 yılında yayımlanan çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Şiddetsizlik, Tutum, Psikolojik Ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Sosyal Psikoloji, Koray Süler.

Yazarlar

Koray Süler, Ayşegül Akın, Mehmet Süler.

Amaç

Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin şiddete karşı olan genel eğilimlerini ve şiddetsizlik ilkesine olan bağlılıklarını objektif bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri gibi popülasyonlarda şiddet eğilimlerini ve barışçıl çözüm yollarına yönelik inançları değerlendirmek için tasarlanmıştır. Bu araç, sosyal ve eğitimsel müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynar.

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması (Suler, Akın & Süler, 2017), orijinal ölçeğin kavramsal yapısının Türk kültürü ve diline uygunluğunu test etmeyi ve böylece uluslararası araştırmalarda karşılaştırmalı çalışmalar yapılmasına olanak sağlamayı hedeflemiştir. Bu adaptasyon, Türkiye’deki akademik çalışmalara güvenilir bir psikometri aracı kazandırmıştır.

Yapı

Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeği, bireyin şiddeti bir çözüm yolu olarak reddetme ve alternatif barışçıl yaklaşımları benimseme derecesini ölçen çok boyutlu veya tek boyutlu bir yapıyı temel alır. Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, bireyin bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimlerini kapsayan şiddetsizlik tutumudur.

Bu tutum, sadece fiziksel şiddeti reddetmeyi değil, aynı zamanda sözel şiddet, psikolojik baskı ve yapısal şiddet gibi daha geniş şiddet biçimlerine karşı duyarlılığı da içerir. Ölçek, yüksek skorların şiddetsizliğe yönelik güçlü bir olumlu tutumu, düşük skorların ise şiddete karşı daha hoşgörülü veya kayıtsız bir tutumu işaret ettiği bir süreklilik üzerinde çalışır.

Geçerlik

Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, yapısal geçerliği test etmek amacıyla genellikle Faktör Analizi yöntemini kullanmıştır. (Suler, Akın & Süler, 2017) çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısına uygunluğunu incelemek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmış ve ölçeğin kuramsal yapıyı desteklediği rapor edilmiştir.

Kapsam geçerliği, ölçek maddelerinin şiddetsizlik tutumunun tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ŞYTÖ puanlarının ilgili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, empati, saldırganlık veya barışa yönelik inançlar) beklenen yönde ilişkili olup olmadığı korelasyon analizleri ile incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Buna ek olarak, test-tekrar test güvenilirliği, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için kullanılabilir. Bu yöntemle elde edilen yüksek korelasyon değerleri, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığını teyit eder. Bu psikometrik özellikler, ŞYTÖ’nün araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonu sırasında yapılan Faktör Analizi, ölçeğin altında yatan boyutsal yapıyı ortaya çıkarmıştır. Çalışma, ölçeğin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısını doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test etmiştir.

DFA sonuçları, ölçek maddelerinin belirli faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin şiddetsizliğe yönelik tutumun farklı veçhelerini (örneğin, şiddetin reddi, empati, barışçıl çözüm inancı) temsil ettiğini göstermiştir. Bu analizler, modelin veri uyum indekslerinin (CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu yapının Türk örnekleminde geçerli olduğunu desteklemiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Tutum Ölçeği (Uyarlama)

Format: Genellikle 4 veya 5’li Likert Tipi Derecelendirme Formatı kullanılmıştır (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil (Bilinmiyor, muhtemelen İngilizce)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri ve Genel Yetişkin Popülasyonu

Yaş Grubu: 18 Yaş ve Üzeri Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkçe adaptasyon çalışması genellikle Türkiye’deki üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören gönüllü öğrenciler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli anket formu. Katılımcılar, kendilerine sunulan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Şiddet Karşıtlığı, Barış Eğitimi, Sosyal Tutum, Psikometri, Cronbach Alfa, Ölçek Geliştirme, Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Koray Süler)

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta belirtilmemiştir, ancak yazarın çalıştığı üniversite veya kurum adresi geçerlidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin akademik amaçlı kullanımı için genellikle yazar Koray Süler ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için izin ve olası ücretlendirme koşulları yazarın inisiyatifindedir. Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

Orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: siddetsizlige-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Suler, K., Akın, A., & Suler, M. (2017). Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliği. Journal of European Education, 6(3), 1-8.

Şiddetsizliğe Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Kullanıcıların ölçek maddelerine erişim sağlamak için sorumlu yazar (Koray Süler) ile iletişime geçmeleri veya yayımlanmış makaleye (Suler, Akın, & Süler, 2017) başvurmaları gerekmektedir.