Annelerin Çalışmasına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Annelerin Çalışmasına Yönelik Tutum Ölçeği (AÇYTÖ), bireylerin çalışan annelere karşı geliştirdiği algı, inanç ve tutumları ölçmek amacıyla 2017 yılında geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, çalışan anneliğin toplumsal, psikolojik ve ailevi etkilerine dair yaygın görüşleri sistematik olarak değerlendirmeyi hedefler. Yapılan geçerlilik ve güvenilirlik analizleri sonucunda, ölçeğin toplam 21 maddeden ve dört temel faktörden oluşan sağlam bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Annelerin Çalışması, Tutum Ölçeği, Çalışan Anneler, Sosyal Stigma, Aile Uyum, Annelik Becerileri, Psikometri.

Yazarlar

Nazan Aydın, E. Yazici, M. Dönmez, E. Noyan- Ahlatcıoğlu, H. Yavuzlar-Cıvan, D. Dülgeroğlu, A. Yazici.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, çalışan annelere yönelik toplumsal tutumların ve önyargıların sistematik olarak belirlenmesidir. Ölçek, annenin işgücüne katılımının çocuğun gelişimi, aile dinamikleri ve annenin kişisel refahı üzerindeki potansiyel etkilerine dair yaygın inançları ölçerek, bu alandaki tutum farklılıklarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

AÇYTÖ, sosyal psikoloji ve aile araştırmaları alanlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, annelerin iş ve özel yaşam dengesine dair algıları anlamak ve bu konudaki eğitim veya destek programlarını şekillendirmek için kritik bilgiler sunmaktadır.

Yapı

Annelerin Çalışmasına Yönelik Tutum Ölçeği, çalışan anneliğe dair tutumları çok boyutlu bir perspektifle ele alan psikolojik bir yapıyı ölçer. Bu yapı, hem çalışan annelerin bağımsızlık ve özgüven gibi olumlu kazanımlarına dair inançları hem de çocuk gelişimi ve sosyal uyum üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerine dair önyargıları kapsamaktadır.

Ölçek, dört temel faktör altında toplanan 21 maddeden oluşur. Bu faktörler, bireylerin çalışan annelere yönelik tutumlarının karmaşıklığını ve farklı boyutlarını (stigma, bağımsızlık, sosyal uyum ve annelik becerileri) temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, açımlayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin 21 maddeden oluşan ve dört faktörlü bir yapıyı koruduğunu göstermiştir. Bu dört faktörlü model, örneklemdeki toplam varyansın %52.32‘sini açıklamaktadır.

Açıklanan varyans oranının %50’nin üzerinde olması, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini ve istatistiksel olarak geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir. Kalan 21 maddenin faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutlara güçlü bir şekilde bağlı olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Annelerin Çalışmasına Yönelik Tutum Ölçeği’nin iç tutarlılığı, güvenirlik analizleri ile sağlanmıştır. Tüm 21 madde için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alpha değeri 0.844 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek Cronbach Alpha katsayısı (0.844), ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmede güvenilir bir performans sergilediğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin bilimsel araştırmalarda tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, açımlayıcı faktör analizi sonucunda dört ana alt boyuta ayrılmıştır. Bu faktörler, çalışan anneliğe dair tutumların çok yönlü doğasını yansıtmaktadır:

• Ön Yargı-Stigma: Çalışan annelerin işyerinde veya sosyal çevrede karşılaştığı olumsuz tutumları ve dışlanma eğilimlerini ifade eder.
• Özerklik/Bağımsızlık: Çalışmanın anneye sağladığı kişisel özgüven, bağımsızlık hissi ve ekonomik yeterliliğe dair olumlu inançları kapsar.
• Aile ve Sosyal Uyum: Çalışan annelerin çocuklarının sosyal becerileri, disiplin düzeyleri ve aile içindeki genel uyumlarına dair algıları ölçer.
• Annelik Becerileri: Çalışmanın annelik görevlerini yerine getirme ve çocuk sağlığı üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerine dair geleneksel veya eleştirel inançları yansıtır.

Araç

Test Türü: Geliştirme ölçeği (Özgün tutum ölçeği)

Format: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanan öz bildirim formu (21 madde, 4 faktör).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel yetişkin popülasyon

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki yetişkin bireylerin çalışan annelere yönelik tutumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş ve geçerlenmiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her maddeye 1 (hiç katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasında bir puan vererek görüşlerini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Çalışan Anneler, Sosyal Algı, Psikometri, Aile Dinamikleri, Vasıflı Kadın İşgücü, Geçerlilik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nazan Aydın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek ilk olarak 2017 yılında yayımlanan geçerlilik ve güvenilirlik çalışması kapsamında kullanıma sunulmuştur.

Ölçeğin ticari olmayan akademik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Nazan Aydın ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: annelerin-calismasina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aydın, N., Yazici, E., Dönmez, M., Noyan- Ahlatcıoğlu, E., Yavuzlar-Cıvan, H., Dülgeroğlu, D., & Yazici, A .(2017). Annelerin Çalışmasına Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Sakarya Tıp Dergisi,7(3), 138-144.

Annelerin Çalışmasına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Ön Yargı-Stigma: Çocuğu olan bir kadın ile beraber çalışmayı tercih etmem.
• Özerklik/Bağımsızlık: Çalışan annelerin kendilerine güveni daha yüksek olur.
• Aile ve Sosyal Uyum: Çalışan annelerin çocukları disiplinli olurlar.
• Annelik Becerileri: Çalışan annelerin çocukları sık hastalanır.