Salgın Döneminde Uygulanan Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Arslan (2021) tarafından COVID-19 pandemisi döneminde üniversite öğrencilerinin uygulanan uzaktan eğitime yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme süreci, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile yapısal olarak incelenmiştir.

Ölçek, toplam 21 maddeden oluşan ve beş faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilen geçerli ve güvenilir bir enstrümandır. Ölçeğin toplam açıklanan varyansı %63.333 olup, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha) 0.884 olarak raporlanmıştır. Bu faktörler, öğrencilerin kurumsal destek, öğretim üyesi yeterliliği, online sınav algısı, iletişim ve erişim yeterliliği ile yüz yüze eğitimle kıyaslama gibi kritik alanlardaki tutumlarını kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Uzaktan Eğitim, Tutum Ölçeği, Salgın Dönemi, Üniversite Öğrencileri, Faktör Analizi, COVID-19.

Yazarlar

Rahim ARSLAN

Amaç

Ölçeğin temel amacı, pandemi gibi olağanüstü koşullarda yükseköğretim kurumlarında zorunlu olarak uygulanan uzaktan eğitim süreçlerine yönelik öğrenci tutumlarını bilimsel ve geçerli bir şekilde ölçmektir.

Bu ölçek, öğrencilerin deneyimlerini ve algılarını beş ana faktör altında sistematik olarak değerlendirerek, eğitim kurumlarına iyileştirme ve geliştirme alanlarında veri sağlamayı hedeflemektedir. Araştırmacılar için ise uzaktan eğitim psikolojisi alanında güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, öğrencilerin salgın döneminde uygulanan uzaktan eğitime yönelik genel tutumunu ölçmektedir. Bu tutum, öğrencilerin kurumsal hizmetlere, akademik personele ve teknik uygulamalara (sınavlar, erişim) dair algılarını yansıtan çok boyutlu bir yapıdır.

Ölçeğin ölçtüğü psikometrik yapı, aşağıdaki beş faktörden oluşmaktadır:

• Faktör 1: Uzaktan Eğitimde Üniversitenin Sunduğu İmkanlardan Memnuniyet
• Faktör 2: Uzaktan Eğitimde Öğretim Üyelerine Yönelik Tutum
• Faktör 3: Online Sınavlara Yönelik Tutum
• Faktör 4: Uzaktan Eğitimde İletişim ve Erişim
• Faktör 5: Uzaktan Eğitim ve Yüz Yüze Eğitimin Kıyaslanması

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir.

AFA sonucunda, başlangıçtaki 35 maddeden 21’inin beş faktöre dağıldığı belirlenmiştir. Bu beş faktörlü yapı, toplam varyansın %63.333’ünü açıklamaktadır. Madde faktör yük değerleri 0.511 ile 0.845 arasında değişmekte olup, bu aralık maddelerin ilgili faktörleri yüksek düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

AFA ile elde edilen model, daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA neticesinde hesaplanan uyum indeksleri kabul edilebilir aralıkta bulunmuş, bu da ölçeğin teorik beş faktörlü yapısının verilerle güçlü bir uyum içinde olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve zamansal kararlılığı, çeşitli güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir. Ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0.884 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt faktörlerin Cronbach Alpha değerleri ise 0.658 ile 0.896 aralığında elde edilmiştir. Ayrıca, madde ayırt edicilik indeksi amacıyla yapılan alt ve üst gruplara dayalı madde analizi sonuçları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (P<0,000).

Ön test ve son test puanları arasındaki korelasyon katsayılarının anlamlı (p<0,05) elde edilmesi, ölçeğin zamana karşı kararlı ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, veri yapısını keşfetmek ve boyutluluğu belirlemek amacıyla temel bileşenler yöntemiyle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz sonucunda, toplam 21 madde beş ayrı faktör altında toplanmıştır.

Elde edilen beş faktörlü model, toplam varyansın %63.333’ünü açıklamaktadır. Madde faktör yük değerlerinin 0.511 ile 0.845 arasında olması, maddelerin ilgili faktörlere güçlü bir şekilde bağlı olduğunu göstermiştir. Bu yapı, daha sonra yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile de onaylanarak yapısal modelin uygunluğu kesinleştirilmiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim (Üniversite) Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Tipik üniversite öğrencisi yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde salgın döneminde uzaktan eğitim alan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi ortamda uygulanan öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Uzaktan Eğitim Tutumu, Pandemi, Öğrenci Memnuniyeti, Psikometri, Faktör Yükleri, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (Sorumlu Yazarın Kurumu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Rahim Arslan tarafından 2021 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Test Yılı: 2021

Kaynaklar

1. Arslan, R. (2021). Salgın Döneminde Uygulanan Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği geliştirilmesi. KAÜİİBFD, 12(23), 369-393. doi: 10.36543/kauiibfd.2021.017.

Makalenin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: salgin-doneminde-uygulanan-uzaktan-egitime-yonelik-tutum-olcegi-gelistirilmesi-toad.pdf

Salgın Döneminde Uygulanan Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Faktör 1: Uzaktan Eğitimde Üniversitenin Sunduğu İmkanlardan Memnuniyet

• Uzaktan eğitim sürecinde üniversitemizin elinden geleni yaptığına inanıyorum.
• Üniversitemiz öğrencilerine çok kısa zamanda güzel bir imkan sundu.
• Uzaktan eğitimde karşılaşılan mağduriyetlere üniversite çözüm üretmiştir.
• Üniversitemin uzaktan eğitim sisteminden genel olarak memnunum.
• Uzaktan eğitim sürecinde üniversite tarafından yapılan bilgilendirmeler yeterlidir.
• Üniversitenin UZEM için alt yapısı yeterlidir.

Faktör 2: Uzaktan Eğitimde Öğretim üyelerine yönelik tutum

• Uzaktan eğitimde hocalar gerekli çabayı göstermişlerdir.
• Öğretim üyeleri ders konusunda çözüm odaklı olmuşlardır.
• Ders veren öğretim üyeleri uzaktan eğitim için hazırlıklıdır.
• Uzaktan eğitimde ders veren öğretim üyelerinin yükledikleri kaynak ve materyalleri yeterli buluyorum.

Faktör 3: Online Sınavlara Yönelik Tutum

• Online Sınavların gereksiz olduğunu düşünüyorum.
• Vize ve finallerin internet üzerinden yapılmasını uygun buluyorum.
• Online sınavlar haksızlığa neden olmuştur.
• Online sınavlar gerçek başarıyı ölçmüştür.

Faktör 4: Uzaktan Eğitimde İletişim ve Erişim

• Derslerin öğretim üyeleriyle gerektiğinde etkileşime geçebiliyorum.
• Ders notlarına sistem üzerinden rahatlıkla ulaşabiliyorum.
• Uzaktan eğitime herkes eşit şekilde erişebilmiştir.
• Derslerle ilgili talep ve önerilerimi ilgili kişilere iletebiliyorum.

Faktör 5: Uzaktan Eğitim ve Yüz Yüze Eğitimin Kıyaslanması

• Yüz yüze eğitimin önemini bu süreç ortaya çıkarmıştır.
• Uzaktan eğitim derslerine çalışmada zorlandım.
• Yüz yüze eğitimde daha başarılı olacağıma inanıyorum.