Siber Flört İstismarı Ölçeği

Özet

Siber Flört İstismarı Ölçeği, genç yetişkinler ve ergenler arasında giderek yaygınlaşan bir olgu olan siber flört istismarı davranışlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Ayşegül Bakır ve M. Kalkan (2019) tarafından yapılmış olup, orijinal yapının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu değerlendirmeyi hedeflemiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki araştırma ve klinik uygulamalarda kullanımı için gerekli olan geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmaktadır. Ölçek, romantik partnerler arasında dijital iletişim araçları üzerinden gerçekleşen kontrol, tehdit ve taciz eylemlerinin yoğunluğunu ve türünü belirlemeye yardımcı olur.

Anahtar Kelimeler

Siber flört istismarı, dijital şiddet, gençlik ilişkileri, uyarlama, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, ilişki şiddeti, teknoloji temelli istismar.

Yazarlar

Ayşegül Bakır, M. Kalkan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin romantik ilişkilerinde dijital iletişim araçlarını kullanarak maruz kaldıkları veya uyguladıkları istismar edici davranışların düzeyini ve türünü belirlemektir. Bu davranışlar genellikle sosyal medya, kısa mesajlaşma veya çevrimiçi platformlar aracılığıyla gerçekleşen kontrol, tehdit, taciz veya gözetleme eylemlerini içerir. Ölçek, bu tür istismarın yaygınlığını ve ilişkiler üzerindeki etkilerini akademik olarak incelemek için standart bir ölçüm aracı sağlamaktadır.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan bu aracın Türk popülasyonunda da güvenilir ve geçerli sonuçlar üretip üretmediğini saptamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki gençlerin siber flört istismarı deneyimlerini bilimsel yöntemlerle incelemek, önleyici programlar geliştirmek ve risk gruplarını belirlemek mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Ölçek, literatürde siber flört istismarı olarak adlandırılan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, geleneksel flört şiddetinin dijital ortama taşınmış bir formu olup, genellikle çok boyutlu bir yapıda ele alınır. İstismar, partnerin dijital özgürlüğünü kısıtlamayı, sosyal ağlarda kontrol etmeyi veya teknolojik araçları kullanarak baskı uygulamayı içerir.

Ölçek maddeleri, bu çok boyutlu yapıyı yansıtacak şekilde tasarlanmıştır ve yaygın olarak; Dijital Gözetleme ve İzleme (sürekli mesaj atma, nerede olduğunu sorma), Doğrudan Dijital Saldırganlık (internette aşağılama veya tehdit etme), ve Teknolojik Zorlama/Kontrol (şifreleri isteme, sosyal medya hesaplarını kontrol etme) gibi alt boyutlardan oluşur. Ölçek, hem mağduriyet hem de failiyet rollerini değerlendirebilir, bu da araştırmacılara ilişkinin dinamikleri hakkında kapsamlı bir bakış açısı sunar.

Geçerlik

Siber Flört İstismarı Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Bakır ve Kalkan (2019) tarafından titizlikle yürütülmüştür. Yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültüründeki genç yetişkin örnekleminde de istikrarlı bir şekilde korunduğunu göstermiştir. Uyum indeksleri, modelin veri ile kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu doğrulamıştır.

Ek olarak, ölçeğin diğer ilgili yapılarla ilişkisi (örneğin, geleneksel flört şiddeti ölçekleri veya siber zorbalık ölçekleri) incelenerek ölçüt bağımlı geçerlik ve yakınsak geçerlik kanıtları da elde edilmiştir. Elde edilen geçerlik bulguları, ölçeğin amaçlanan psikometrik yapıyı Türk kültüründe de doğru bir şekilde ölçtüğünü destekler niteliktedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (içsel güvenirlik) katsayısı olan Cronbach Alfa değerleri hesaplanarak rapor edilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu ve alt boyutlar için elde edilen katsayıların da kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğu belirtilmiştir. Bu durum, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin Türkiye’de yapılacak araştırmalarda ve bireysel değerlendirmelerde tutarlı ve güvenilir sonuçlar elde etme potansiyeline sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Bu güvenirlik verileri, özellikle genç yetişkin popülasyonu ile çalışan araştırmacılar için ölçeğin kullanımını destekleyici niteliktedir.

Faktör Analizi

Siber Flört İstismarı Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ve geçerliğini test etmek amacıyla, Türkçe uyarlama sürecinde doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Çalışma, orijinal ölçeğin kuramsal olarak belirlenen çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de istatistiksel olarak anlamlı ve iyi uyumlu bir model oluşturduğunu göstermiştir.

Faktör yüklerinin yüksek olması, her bir maddenin ilgili olduğu alt boyutu güçlü bir şekilde temsil ettiğini teyit etmiştir. Bu analizler, ölçeğin siber flört istismarı olgusunun farklı veçhelerini (örneğin, duygusal istismar ve teknolojik taciz) birbirinden ayırt edebildiğini kanıtlayarak ölçeğin yapısal geçerliğine önemli katkı sağlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Tipik olarak Likert Tipi Derecelendirme, örneğin 5’li veya 6’lı)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler ve Genç Yetişkinler

Yaş Grubu: Genellikle flört ilişkisi deneyimine sahip 16-25 yaş aralığı

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri gibi aktif romantik ilişki deneyimi olan genç bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların dijital ortamda partnerlerine uyguladıkları veya maruz kaldıkları istismar davranışlarını ne sıklıkla deneyimlediklerini belirtmelerini gerektiren bir dizi madde içerir. Uygulama, grup veya bireysel olarak yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Siber zorbalık, romantik ilişkiler, dijital şiddet, Ayşegül Bakır, psikometrik analiz, ölçme aracı, gençlik, teknoloji.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ayşegül Bakır, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Eğitim Fakültesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin bilimsel ve eğitim amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Ayşegül Bakır ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım izni genellikle akademik araştırmalar için sağlanmaktadır.

Ücret: Genellikle akademik araştırmalar için ücretsizdir.

Test Yılı (Uyarlama): 2019

Kaynaklar

• Bakır, A. ve Kalkan, M. (2019). Siber Flört İstismarı Ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 14(20), 75-95. DOI: http://dx.doi.org/10.26466/opus.546811

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: siber-flort-istismari-olcegi-toad.pdf

Siber Flört İstismarı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, telif hakları nedeniyle veya kaynak içerikte belirtilmediği için burada listelenmemiştir. Maddelerin tam içeriğine ulaşmak için lütfen sorumlu yazar ile iletişime geçiniz veya referans gösterilen akademik makaleyi inceleyiniz.