Partner İstismarı Skalası

Özet

Partner İstismarı Skalası, romantik ilişkilerde yaşanan çeşitli partner şiddeti biçimlerini değerlendirmek üzere uyarlanan bir psikolojik ölçme aracıdır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, H. Deniz Özdemir tarafından 2020 yılında İstanbul Arel Üniversitesi’nde tamamlanan bir doktora tezi kapsamında belirlenmiştir. Toplam 30 maddeden oluşan bu ölçek, ciddi şiddet, duygusal şiddet, fiziksel şiddet ve taciz olmak üzere dört temel alt boyutta istismarı ölçerek, ilişkilerdeki zararlı davranışların kapsamlı bir profilini sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Partner İstismarı, Partner şiddeti, Psikometrik özellikler, Uyarlama ölçek, Geçerlik, Güvenirlik, Duygusal şiddet, Fiziksel şiddet, Taciz.

Yazarlar

H.Deniz Özdemir

[quads id=5]

Amaç

Partner İstismarı Skalası’nın temel amacı, romantik ilişkilerde yaşanan çeşitli partner şiddeti biçimlerini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle ciddi şiddet, duygusal şiddet, fiziksel şiddet ve taciz gibi dört ana boyutta istismarı değerlendirerek, ilişkisel bağlamda zararlı davranışların kapsamlı bir profilini sunmayı hedefler. Ölçek, hem klinik hem de araştırma ortamlarında partner şiddetinin prevalansını ve doğasını anlamak için önemli bir araç olarak hizmet etmektedir.

Bu uyarlama çalışması, özgün İngilizce ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Böylece, Türkiye’deki araştırmacıların ve uygulayıcıların psikometrik olarak sağlam bir araçla partner şiddetini incelemelerine olanak tanınmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, bağlanma stilleri, öz-anlayış ve boyun eğici davranış gibi ilgili psikolojik yapılarla partner şiddeti arasındaki ilişkilerin daha derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Partner İstismarı Skalası, partner istismarı veya partner şiddeti olarak bilinen çok boyutlu bir psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, ilişkilerde meydana gelen çeşitli zararlı ve kontrol edici davranışları kapsar. Ölçek, bu karmaşık yapıyı dört ayrı alt boyuta ayırarak daha detaylı bir değerlendirme sunar.

Bu alt boyutlar şunlardır: Ciddi Şiddet, Duygusal Şiddet, Fiziksel Şiddet ve Taciz. Her bir alt boyut, partner şiddetinin farklı tezahürlerini yansıtırken, ölçeğin genel puanı bir kişinin ilişkide maruz kaldığı veya uyguladığı istismar düzeyini gösterir. Bu faktör yapısı, doğrulayıcı faktör analizi ile desteklenmiştir ve ölçeğin teorik temellerini güçlendirir.

Geçerlik

Partner İstismarı Skalası’nın Türkçe uyarlaması için kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçeğin neyi ölçmeyi amaçladığını ne kadar doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

1. Kapsam Geçerliliği: Ölçeğin kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla, orijinal İngilizce ve Türkçe ölçek formları 5 farklı akademisyene sunulmuştur. Uzman görüşleri, Lawshe’nin kapsam geçerliliği oranları kullanılarak derecelendirilmiş ve maddelerin uygunluğu teyit edilmiştir.

2. Dilsel Eşdeğerlilik Çalışması: Ölçeğin dilsel eşdeğerliğini belirlemek için korelasyon analizi yapılmıştır. İngilizce ve Türkçe formlar arasındaki korelasyon düzeyleri incelendiğinde, tüm maddeler için çok yüksek düzeyde ilişki (r= .678– .999) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, yapılan t testi sonucunda toplam puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (z= – .738; p>0.05), bu da iki formun dilsel olarak eşdeğer olduğunu göstermektedir.

3. Ölçüt Bağıntılı Geçerliliği: Ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliliği, ilişki doyumu ve depresyon düzeyleri ile ilişkisi incelenerek değerlendirilmiştir. Ölçek puanları ile ilişki doyumu arasında -.70’lik güçlü ve negatif bir ilişki, depresyon düzeyi puanı arasında ise .58’lik pozitif bir ilişki bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin ilgili dış kriterlerle tutarlı bir şekilde ilişkili olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Partner İstismarı Skalası’nın güvenirlik çalışmaları, ölçeğin zaman içinde ve içsel tutarlılık açısından ne kadar kararlı ve güvenilir ölçümler sağladığını ortaya koymaktadır. Yapılan analizler, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini teyit etmiştir.

1. Test Tekrar Test Güvenirliği: Test tekrar test güvenirliği çalışmasında, iki farklı uygulama arasında ölçek puanları arasında çok yüksek düzeyde bir korelasyon (r= .945; p<0.001) olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, toplam puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (z= -1.236, p>0.05), bu da ölçeğin zaman içindeki kararlılığını göstermektedir.

2. İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğini belirlemek amacıyla Cronbach Alfa analizi yapılmıştır. Ölçeğin genel Cronbach Alfa değeri .91 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Partner İstismarı Skalası’nın yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen dört faktörlü yapısının, toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu değerlendirmek için kullanılmıştır.

Analiz sonucunda elde edilen uyum iyiliği değerleri, modelin verilere iyi uyum sağladığını göstermektedir: χ2=1195.14, df=397, p<0.001. Diğer önemli uyum indeksleri ise şunlardır: RMSEA=.080, NFI=.91, NNFI= .93, CFI=.94, IFI= .94, GFI=.80, RMR=.05, SRMR= .07. Bu değerler, modelin kabul edilebilir veya iyi uyum gösterdiğini ve ölçeğin dört boyutlu yapısının ampirik verilerle desteklendiğini ortaya koymaktadır.

Araç

Test Tipi: Uyarlama

Format: Partner İstismarı Skalası, toplam 30 maddeden oluşmaktadır ve dört alt boyuta ayrılmıştır: Ciddi Şiddet (8 madde), Duygusal Şiddet (11 madde), Fiziksel Şiddet (7 madde) ve Taciz (4 madde). Maddeler, 0 = hiç bir zaman, 1 = 1 kere, 2 = bir çok kere, 3 = ayda bir kere, 4 = haftada bir kere, 5 = hergün şeklinde 6 noktalı bir Likert skalası üzerinden derecelendirilmektedir.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (orijinal form)

Popülasyon Grubu: Romantik ilişkilerde bulunan yetişkinler (özellikle doktora tezi bağlamında bağlanma stilleri ve partner şiddeti ilişkisi incelenen örneklem).

Yaş Grubu: Yetişkinler (belirtilmemiş, ancak doktora tezinin genel örnekleminden çıkarılabilir)

Popülasyon Detayları: Bilgi sağlanmamıştır (orijinal tezde detaylar bulunabilir).

Test Metodolojisi: Kendi kendine raporlama ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Partner İstismarı, Partner şiddeti, Psikometrik değerlendirme, Ölçek uyarlaması, Ciddi şiddet, Duygusal şiddet, Fiziksel şiddet, Taciz, İlişki araştırmaları.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin kullanımına ilişkin spesifik izinler ve ücretler hakkında bilgi sağlanmamıştır. Kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2020

Kaynaklar

Özdemir, H.D. (2020). Bağlanma stilleri ile partner şiddeti arasındaki ilişkide öz-anlayışın ve boyun eğici davranışın aracılık rolü, Doktora tezi. İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul.

[quads id=5]

Partner İstismarı Skalası Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ciddi Şiddet 8 Madde (2,4,7,15,18,22,25,26),
Duygusal Şiddet 11 Madde (1,5,8,9,12,19,20,21,24,28,29),
Fiziksel Şiddet 7 Madde (6,10,14,17,23,27,30) Ve
Taciz 4 Madde (3,11,13,16) 30 Maddeden Oluşmaktadır.