Siber Güvenlik Ölçeği (SGÖ)

Öz

Siber Güvenlik Ölçeği (SGÖ), bireylerin siber ortamdaki güvenlik algılarını, davranışlarını ve tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, siber güvenlik kavramının çok boyutlu yapısını altı temel faktör üzerinden değerlendirerek, kullanıcıların dijital risklere karşı gösterdiği hassasiyeti ve uyguladığı koruyucu önlemleri belirlemeyi hedefler. Ölçek geliştirme çalışması, 2022 yılında Arpacı ve Sevinç tarafından yayınlanmıştır.

SGÖ, 24 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanır. Ölçek, özellikle kişisel veri gizliliği, şifre yönetimi, sistem bütünlüğü ve siber tehditleri tanıma becerisi gibi kritik siber güvenlik alanlarına odaklanmaktadır. Yüksek güvenirlik ve geçerlik kanıtları sunan bu araç, alandaki araştırmacılar için önemli bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Siber Güvenlik Ölçeği, SGÖ, Dijital Güvenlik, Kişisel Veri, Siber güvenlik, Gizlilik, Kontrol, Bütünlük, Erişilebilirlik.

Yazarlar

İbrahim Arpacı, K. Sevinç

[quads id=5]

Amaç

Siber Güvenlik Ölçeği’nin (SGÖ) temel amacı, bireylerin internet ve dijital platformlardaki güvenlik bilinci düzeylerini ve bu bilinci yansıtan davranışsal eğilimlerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu ölçek, özellikle siber ortamda kişisel bilgilerin korunması, şifre yönetimi, veri bütünlüğü ve risk algısı gibi kritik alanları değerlendirir.

Ölçek, akademisyenlere ve uygulayıcılara, siber güvenlik eğitimlerinin etkinliğini değerlendirmede veya risk altındaki kullanıcı gruplarını tespit etmede kullanılabilecek istatistiksel olarak sağlam veriler sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, aynı zamanda bireylerin siber ortamdan sağladıkları faydayı da ölçerek, güvenlik algısı ile fayda algısı arasındaki ilişkiyi inceleme imkanı sunar.

Yapı

SGÖ, siber güvenlik algısını çok boyutlu bir yapı olarak ele alır ve Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda belirlenen altı ana faktörden oluşur. Bu faktörler, kullanıcıların siber ortamdaki etkileşimlerinin farklı yönlerini temsil eder:

• Gizlilik: Siber ortamda paylaşılan kişisel verilerin korunmasına yönelik dikkat ve hassasiyeti ifade eder.
• Kontrol/Sahiplik: Kullanıcıların hesaplarına ait şifreler ve güvenlik ayarları üzerindeki yönetim ve sorumluluk düzeyini belirtir.
• Bütünlük: Dijital olarak saklanan bilgi ve belgelerin güvenliğine, kaybolma veya yetkisiz erişim riskine dair algıları kapsar.
• Gerçeklik: Oltalama (phishing) veya sahte kaynaklardan gelen tehditleri tanıma ve bunlara karşı temkinli olma düzeyidir.
• Erişilebilirlik: Cihazların güncel güvenlik yazılımları (anti virüs, güvenlik duvarı) ile korunma durumunu ve bu koruma önlemlerine verilen önemi ölçer.
• Fayda: Siber ortamın bilgi yönetimi ve günlük problem çözme süreçlerindeki kullanımına dair algılanan yararı ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile titizlikle incelenmiştir. DFA sonuçları, altı faktörlü yapının veri seti ile yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermektedir. Uyum indeksleri (GFI, AGFI, CFI, TLI, IFI) 0.90’ın üzerinde çıkmış, RMSEA değeri ise 0.046 ile mükemmel uyuma işaret etmiştir.

Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak öngörülen altı boyutu başarılı bir şekilde ölçtüğünü ve siber güvenlik yapısını geçerli bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır. Faktör yüklerinin minimum 0.437 olması, maddelerin ilgili faktörlere güçlü bir şekilde yüklendiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Siber Güvenlik Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin tamamı için elde edilen güvenirlik katsayısı 0.880 olarak rapor edilmiştir, bu da ölçeğin yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin alt boyutları için elde edilen iç tutarlılık (Cronbach’s Alpha) katsayıları da kabul edilebilir düzeyin üzerindedir:

• Gizlilik için: 0.810
• Kontrol/Sahiplik için: 0.822
• Bütünlük için: 0.752
• Gerçeklik için: 0.771
• Erişilebilirlik için: 0.807
• Fayda için: 0.704

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal analizi, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin altı faktörlü yapısını desteklemiştir. Kaiser’s measure-of-sampling-adequacy (KMO) değeri 0.865 olarak bulunmuş, bu da örneklem büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için yeterli olduğunu göstermiştir. Bartlett’s testi ise istatistiksel olarak anlamlıdır (χ2 (DF=300)=3570.447, p<0.001).

Altı faktör, toplam varyansın 49.344%’ünü açıklamaktadır. DFA sonuçları, modelin uyumunu kanıtlamıştır: [χ2/DF=2.28, GFI=.944, AGFI=.925, CFI=.932, TLI=.918, IFI=.933, RMSEA=.046]. Bu indeks değerleri, altı faktörlü yapının veri setine mükemmel düzeyde uyum sağladığını kesinleştirmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Orijinal ölçek)

Format: 24 maddelik, altı alt boyuttan oluşan kendinden raporlama ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Siber ortam kullanıcıları, genel yetişkin popülasyonu.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması, aktif olarak internet ve dijital hizmetleri kullanan bireyler üzerinde yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1: kesinlikle katılmıyorum, 5: kesinlikle katılıyorum). Bazı maddeler ters (T) kodlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İç Tutarlılık, Faktör Analizi, Likert Ölçeği, Güvenlik Duvarı, Anti Virüs Programı, Veri Bütünlüğü.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İbrahim Arpacı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İbrahim Arpacı (Detaylı yazışma adresi mevcut değildir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2022 yılında Arpacı ve Sevinç tarafından geliştirilmiş ve yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazarın izinleri ve telif hakları konusunda sorumlu yazar İbrahim Arpacı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgileri yazar tarafından belirlenmektedir.

Kaynaklar

Arpaci, I., & Sevinc, K. (2022). Development of the Cybersecurity Scale (CS-S): Evidence of validity and reliability. Information Development. https://doi.org/10.1177/0266666921997512.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: siber-guvenlik-olcegi-sgo-toad.pdf

[quads id=5]

Siber Güvenlik Ölçeği (SGÖ) Maddeleri

Gizlilik

1. Siber ortamda paylaştığım kişisel bilgiler konusunda temkinliyimdir.
2. Gerçek hayatta üçüncü şahıslarla paylaşmak istemediğim bilgi ve belgeleri siber ortamda da paylaşmam.
3. Siber ortamda paylaştığım verilerin sadece gerekli kişilerce görüntülenmesini sağlarım.

Kontrol/Sahiplik

4. Hesaplarıma ait şifrelerin güvenliği konusunda dikkatliyim.
5. Şifremi oluştururken sembol, rakam ya da büyük küçük harflerden oluşan tahmini zor bir şifre seçerim.
6. E-posta şifremin güvenliği için telefon doğrulaması hizmetini kullanırım.
7. Cevabını hatırlayacağım bir güvenlik sorusu seçmeye özen gösteririm.
8. Kredi kartı bilgilerimin kaydedilmemiş olmasına dikkat ederim.

Bütünlük

9. Siber ortamda veri saklamak güvenli değildir.
10. Siber ortamda sakladığım bilgi ve belgeler kaybolabilir ya da silinebilir.
11. Siber ortamda veri paylaşımı yapmak herhangi bir risk içermez (T: Ters Madde).
12. Siber ortamda saklanan bilgi ve belgelere üçüncü şahısların erişme olasılığı vardır.

Gerçeklik

13. Tanımadığım kişilerden gelen e-postalardaki linkleri ve eklentileri açarım (T).
14. Girdiğim web sitesinin güvenlik sertifikası olmadığı yönünde bildirim gelse de kullanmaya devam ederim (T).
15. E-postama gelen istenmeyen (spam) postaları açtığım olmuştur (T).
16. E-postama gelen müşteri edinme/oltalama amaçlı postaları açtığım olmuştur (T).
17. Belirsiz kaynaklardan gelen bağlantıları (linkleri) ve dosyaları açtığım olmuştur (T).

Erişilebilirlik

18. Cihazımda güncel bir anti virüs programı var.
19. Cihazımı düzenli olarak anti virüs programı ile taratırım.
20. Cihazıma kurulu gelen güvenlik duvarı açık.
21. İnternetten indirdiğim dosyaları cihazımda yüklü anti virüs programı olmasa da açarım (T).

Fayda

22. Siber ortamda sosyal medya uygulamalarını bilgi paylaşımı için kullanırım.
23. Günlük hayatta karşılaştığım problemleri çözmek için siber ortamı yaygın olarak kullanırım.
24. Siber ortamda sunulan hizmetlerden bilgi yönetimi (bilgiyi elde etmek, saklamak, paylaşmak ve kullanmak) için faydalanırım.