Sembolik Oyun Testi

Özet

Sembolik Oyun Testi (SOT), çocukların sembolik oyun becerilerini değerlendirmek amacıyla kullanılan bir ölçme aracıdır. Bu çalışma, Aydan Aydın tarafından 2012 yılında gerçekleştirilen ve ölçeğin Türkçe diline uyarlanmasını konu alan kapsamlı bir psikometrik çalışmadır. Uyarlama süreci, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini sağlamanın yanı sıra, Türk kültürü bağlamında geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin detaylı bir şekilde incelenmesini içermiştir. Ölçeğin Türkçe formunun, okul öncesi dönemdeki çocukların bilişsel ve sosyal gelişimlerini yansıtan sembolik kapasitelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebildiği gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sembolik Oyun Testi, Sembolik Oyun, Ölçek Uyarlaması, Geçerlik, Güvenirlik, Okul Öncesi Dönem, Çocuk Gelişimi.

Yazarlar

Aydan Aydın

Amaç

Sembolik Oyun Testi’nin temel amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların sembolik düşünme ve oyun kurma becerilerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu beceriler, çocuğun bilişsel gelişiminde, özellikle de dil gelişimi ve zihin kuramı (Theory of Mind) gibi alanlarda kritik bir öneme sahiptir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler, çocukların gelişim düzeylerini uluslararası standartlara uygun bir şekilde değerlendirme imkanı bulmuştur.

Yapı

Ölçek, temelde çocukların nesneleri gerçek anlamlarından farklı bir şekilde kullanma veya hayali senaryolar oluşturma yeteneği olan sembolik oyunu ölçmektedir. Sembolik oyun, Jean Piaget’nin bilişsel gelişim kuramında önemli bir aşama olarak kabul edilir ve genellikle temsil etme yeteneğinin gelişimini gösterir.

Sembolik Oyun Testi, bu yapıyı genellikle gözlem yoluyla değerlendirir ve çocukların oyun senaryolarının karmaşıklığı, kullanılan sembollerin çeşitliliği ve oyunun süresi gibi boyutları dikkate alır. Bu boyutlar, çocuğun bilişsel esnekliğini ve hayal gücünü yansıtan temel göstergelerdir.

Geçerlik

Sembolik Oyun Testi’nin Türkçe uyarlamasında geçerlik çalışmaları, ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, Sembolik Oyun Testi’nin toplam ve alt boyut puanları ile bilişsel ve gelişimsel yetenekleri ölçen diğer standart testler arasındaki ilişki incelenmiştir.

• Ölçüt Bağımlı Geçerlik: Geçerliği belirlemek amacıyla, tüm grubun ve ayrı ayrı grupların Sembolik Oyun Testi toplam ve alt boyutları ile şu ölçeklerin toplam puanları arasındaki ilişki analiz edilmiştir:
  • Raven Standart Progressif Matriks toplam puanları (bilişsel yetenek).
  • AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri) Toplam puanları (genel gelişim düzeyi).
  • Dil Kullanım Ölçeği toplam puanları (dil becerileri).
• Korelasyon Analizi: Bu ilişkileri belirlemek için Pearson çarpım momentler korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Bu analizler, Sembolik Oyun Testi’nin beklenen teorik yapılarla (bilişsel yetenek ve gelişim düzeyi) anlamlı ve pozitif ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere güvenirlik analizleri yapılmıştır. İç tutarlılık, test maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren önemli bir psikometrik özelliktir.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach alpha güvenirlik katsayısı .93 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, psikometrik literatürde mükemmel kabul edilen bir düzeyde olup, Sembolik Oyun Testi’nin Türkçe formunun yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının odak noktası geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmak olmakla birlikte, kaynak verilerde açıkça bir Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucuna dair detaylı bilgi sunulmamıştır. Ancak, yüksek iç tutarlılık (.93) katsayısı, ölçeğin tek bir baskın yapı (sembolik oyun yeteneği) etrafında toplandığına dair güçlü bir dolaylı kanıt sunmaktadır. Ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formunda da korunduğu varsayılmaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Gözlem ve Performansa Dayalı Test (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak sembolik oyun testleri genellikle yapılandırılmış gözlem yoluyla puanlanır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili bilinmiyor ancak İngilizce versiyonlarının yaygın olduğu tahmin edilmektedir.

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Dönem Çocukları

Yaş Grubu: Erken Çocukluk Dönemi (Genellikle 2-6 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okul öncesi kurumlarına devam eden çocuklar üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Bireysel uygulama gerektiren, yapılandırılmış bir oyun ortamında çocuğun spontane veya yönlendirilmiş sembolik oyun davranışlarının gözlemlenmesi ve puanlanması esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Uyarlama Çalışması, Korelasyon, Cronbach Alpha, Gelişimsel Değerlendirme, Bilişsel Gelişim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi (Uyarlama yazarının kurumu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması Aydan Aydın tarafından 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımına veya ücretlendirme durumuna dair spesifik bir bilgi kaynakta yer almamaktadır. Kullanım için sorumlu yazar (Aydan Aydın) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sembolik-oyun-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Uyarlama çalışmasının temel referansı şöyledir:

• Aydın, A. (2012). Sembolik Oyun Testi’nin Türkçeye uyarlanması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(2), 905-925.

Bu makaleye doğrudan erişim bağlantısı: kuyeb.com

Sembolik Oyun Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, telif hakkı kısıtlamaları veya kaynak materyalde yer almamasından dolayı bu akademik girişte sunulmamıştır. Maddelerin tamamına erişim için ilgili makaleye (Aydın, 2012) başvurulması gerekmektedir.