Ingram – Troxell Oyun Alanı Gözlem Kontrol Listesi

Özet

Ingram – Troxell Oyun Alanı Gözlem Kontrol Listesi (Playground Observation Checklist), çocukların doğal oyun ortamlarında sergiledikleri sosyal ve etkileşim becerilerini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla tasarlanmış bir ölçektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, özellikle otizm spektrum bozukluğu olan çocukların akranlarıyla olan sosyal oyun davranışlarını, iletişim başlatma yeteneklerini ve grup kurallarına uyum düzeylerini gözlem yoluyla tespit etmeyi hedeflemiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye popülasyonunda yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerlik gösterdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Ingram-Troxell, Oyun Alanı Gözlem, Otizm, Sosyal Oyun, Akran Etkileşimi, Geçerlik, Güvenirlik, Davranış Kontrol Listesi.

Yazarlar

Ingram & Troxell (Orijinal Geliştiriciler), Nıvart Karin Ataoğlu (Türkçe Uyarlama Sorumlusu).

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, çocukların yapılandırılmamış bir ortam olan oyun alanında, akranları ile girdikleri sosyal etkileşimleri ve oyun becerilerini objektif bir biçimde gözlemlemek ve kaydetmektir. Ölçek, özellikle gelişimsel farklılıkları olan, başta otizm spektrum bozukluğu olmak üzere, çocukların tipik gelişim gösteren akranlarından ayrışan sosyal davranışlarını tespit etmek için kritik bir araç olarak kullanılmaktadır.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk çocuk popülasyonunda sosyal beceri değerlendirmesi yapılmasına olanak tanımıştır. Ölçek, 10 maddeden oluşmakta olup, her bir madde spesifik bir sosyal oyun veya etkileşim davranışını hedeflemektedir.

Yapı (Construct)

Ingram – Troxell Oyun Alanı Gözlem Kontrol Listesi, çocukların üç temel sosyal yeterlilik alanını ölçmektedir: Akran Katılımı, Oyun Kurallarına Uyum ve İletişim Başlatma. Bu yapı, çocuğun sosyal entegrasyon düzeyini ve doğal ortamdaki sosyal adaptasyon becerisini yansıtır. Ölçek, çocuğun pasif katılımcı mı yoksa aktif bir sosyal başlatıcı mı olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek, doğrudan gözlem yoluyla uygulandığı için, beyan edilen veya laboratuvar ortamında sergilenen davranışlardan ziyade, çocuğun gerçek yaşamdaki sosyal yeterliliğini değerlendiren ekolojik olarak geçerli veriler sunar. Bu, özellikle otizm tanısı veya sosyal beceri eksikliği olan çocuklar için bireyselleştirilmiş eğitim programları (BEP) geliştirilmesinde temel teşkil eder.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında geçerlik çalışmaları kapsamında ölçüt geçerliği (criterion validity) incelenmiştir. Bu amaçla, ABC – Otizm Davranış Kontrol Listesi (Autistic Behavior Checklist) kullanılarak benzer ölçek geçerliği (convergent validity) analizi yapılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, Oyun Alanı Gözlem Kontrol Listesi’nden elde edilen puanlar ile ABC ölçeğinden alınan puanlar arasında %81 düzeyinde güçlü, negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki (p<0,01) tespit edilmiştir. Bu negatif ilişki, çocuğun oyun alanında sergilediği sosyal beceriler arttıkça (Ingram-Troxell puanı yüksek), otistik davranışların azaldığı (ABC puanı düşük) anlamına gelmektedir. Bu bulgu, ölçeğin sosyal yeterliliği ölçme konusunda yüksek bir ölçüt geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ingram – Troxell Oyun Alanı Gözlem Kontrol Listesi’nin Türkçe uyarlamasının güvenirliği çeşitli yöntemlerle değerlendirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency) Cronbach’s Alfa değeri 0,878 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve tek bir yapıyı (sosyal oyun becerisi) ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin gözlemciler arası güvenirliği (Inter-rater reliability) ve aynı gözlemci tarafından farklı zamanlarda yapılan gözlem güvenirliği (test-retest reliability) %100 gibi istisnai derecede yüksek bulunmuştur. Bu sonuçlar, gözlemci yanlılığının minimum düzeyde olduğunu ve ölçeğin puanlama sisteminin son derece güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır. Ölçeğin, otizmi olan çocukları zihin engeli olan ve normal gelişim gösteren akranlarından ayırma güvenirliği de oldukça yüksek bulunmuştur.

Faktör Analizi

Kaynak referansta sunulan uyarlama çalışması özeti, doğrudan bir Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunu içermemekle birlikte, ölçeğin yüksek iç tutarlılığı ve 10 maddelik kısa yapısı, temel olarak sosyal entegrasyonu ölçen tek bir baskın faktör etrafında toplandığını düşündürmektedir. Ölçeğin bir davranış kontrol listesi formatında olması, genellikle tek boyutlu bir sosyal yeterlilik yapısını hedeflediğini gösterir.

Ölçek (Instrument)

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Davranış Gözlem Kontrol Listesi (Behavioral Observation Checklist)

Language Available: Türkçe (Türkçe uyarlama çalışması mevcuttur)

Population Group: Gelişimsel farklılıkları olan çocuklar (Özellikle otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar) ve tipik gelişim gösteren çocuklar.

Age Group: Kaynakta spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak sosyal oyun becerilerinin gözlemlenmesi nedeniyle okul öncesi ve ilkokul çağı çocukları için uygundur.

Population Details: Otizm spektrum bozukluğu, zihinsel engel veya tipik gelişim gösteren çocuk grupları.

Test Methodology: Doğrudan Gözlem (Naturalistic Observation). Gözlemci, çocuğun oyun alanındaki davranışlarını sistematik olarak kayıt altına alır.

Anahtar Kelimeler

Davranış Kontrol Listesi, Cronbach’s Alfa, Gözlemci Güvenirliği, Sosyal Oyun Becerileri, ABC Ölçeği, Ölçüt Geçerliği, Türkiye Uyarlaması, Nıvart Karin Ataoğlu, Kadıoğlu.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir (Uyarlama çalışması Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde gerçekleştirilmiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, N.K. Kadıoğlu tarafından 2009 yılında yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanım ve izinler için sorumlu yazar Nıvart Karin Ataoğlu veya ilgili kurum (Marmara Üniversitesi) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

• Kadıoğlu, N.K. (2009). Oyun Alanı Gözlem Kontrol Listesi’nin dilsel eşdeğerlik,geçerlik ve güvenirlik çalışması. (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Tez referansına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: ingram-troxell-oyun-alani-gozlem-kontrol-listesi-toad.pdf

Ingram – Troxell Oyun Alanı Gözlem Kontrol Listesi Maddeleri

Ölçek 10 maddeden oluşmaktadır.

• Akranları ile sosyal oyuna katılır: Çocuk aktif olarak diğer çocukları arar ve bir ya da daha çok çocuk ile oynar (1. madde)
• Oyun kurallarına uyar: Çocuk yapılandırılmış oyuna ya da etkinliğe katılır ve oyunun kurallarına uyar (ör. Sırasını beklemek ve puanları kaydetmek). (5. madde)
• Akranları ile iletişim başlatır: Çocuk diğer bir çocuğa yaklaşır ve onunla kendiliğinden konuşur, bir şey gösterir ya da çocuktan bir şey ister (7. madde).