Şaşırtmacalı Kelime Testi

Özet

Şaşırtmacalı Kelime Testi (ŞKT), uluslararası alanda yaygın olarak kullanılan Staggered Spondaic Word Test (SSW) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanmış bir versiyonudur. Bu uyarlama, bireylerin Santral İşitsel İşlemleme (Sİİ) becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Özellikle, işitme sinirlerinin ve beyin sapının sesleri nasıl işlediğini, özellikle de rekabetçi ve üst üste binen akustik uyaranlar karşısında nasıl tepki verdiğini ölçmeye odaklanır. Yalçınkaya ve Belgin (2002) tarafından yapılan uyarlama çalışması, konuşma ve lisan problemi olan çocuklar ile normal gelişim gösteren çocukların Sİİ performanslarını karşılaştırmayı hedeflemiştir. Test, dichotic listening (iki kulağa farklı uyaran sunma) prensibine dayanır ve klinik ortamlarda İşitsel İşlemleme Bozukluğu (CAPD) tanısına yardımcı olmak için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Santral İşitsel İşlemleme, İşitsel İşlemleme Bozukluğu, Şaşırtmacalı Kelime Testi, Dichotic Listening, Spondaic Kelimeler, Adaptasyon, Psikometrik

Yazarlar

Yalçınkaya, F., Belgin, E.

Amaç

Şaşırtmacalı Kelime Testi’nin temel amacı, bireylerin santral işitsel sistemi kullanma yeteneğini değerlendirmektir. Bu test, özellikle rekabet halindeki iki farklı işitsel bilgiyi (her kulağa eş zamanlı veya ardışık olarak sunulan kelime parçalarını) ayırma, tamamlama ve anlamlandırma kapasitesini ölçer. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, konuşma ve lisan gelişiminde güçlük yaşayan çocuklarda santral işitsel işlemleme performansının ne düzeyde olduğunu belirlemek ve bu performansın normal gelişim gösteren akranlarından istatistiksel olarak farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Test sonuçları, klinisyenlere Sİİ bozukluklarının teşhisinde ve müdahale planlarının oluşturulmasında kritik bilgiler sunar.

Yapı

ŞKT, Santral İşitsel İşlemleme (Sİİ) yapısını ölçer. Sİİ, periferik işitme sisteminin (kulak ve işitme siniri) ötesinde, beynin işitsel bilgiyi yorumlama ve düzenleme yeteneğini ifade eder. Test, özellikle şu iki ana işlev alanını değerlendirir:

• Dichotic Listening (İki Kulakla Dinleme): Her kulağa aynı anda farklı sözel uyaranların verildiği durumdur. Bireyin bu rekabetçi bilgiyi işleyerek her iki kulaktaki kelimeleri doğru bir şekilde tekrarlama yeteneği ölçülür.
• Temporal İşlemleme ve Ayırma: Kelimelerin başlangıç ve bitiş kısımlarının farklı kulaklara staggered (şaşırtmacalı/üst üste binmiş) bir şekilde sunulması, beynin bu temporal boşlukları doldurma ve kelime bütünlüğünü sağlama yeteneğini test eder.

Ölçek, bu işlevler aracılığıyla beynin corpus callosum gibi santral yollarının bütünlüğüne dair dolaylı kanıtlar sağlar.

Geçerlik

Orijinal kaynakta Şaşırtmacalı Kelime Testi uyarlamasına dair spesifik nicel geçerlik katsayıları belirtilmemiştir (“-“). Ancak, uyarlama çalışmasının kendisi bir geçerlik kanıtı sunmaktadır; Yalçınkaya ve Belgin (2002) çalışması, testin bilinen gruplar geçerliği (known-groups validity) bağlamında işlevselliğini göstermiştir.

Bu tür bir performans testinde beklenen geçerlik türleri şunlardır: Kriter Geçerliği (özellikle diğer Sİİ testleriyle korelasyonu) ve Ayırt Edici Geçerlik (konuşma/lisan problemi olan çocukları olmayanlardan başarıyla ayırma yeteneği). Uyarlama çalışmasının bulguları, testin konuşma ve lisan problemi olan çocukların santral işitsel işlemleme performanslarını ayırmada etkili olduğunu ima etmektedir, bu da testin klinik amaçlar için geçerli bir araç olduğunu düşündürmektedir.

Güvenilirlik

Sunulan kaynakta uyarlamanın güvenilirlik değerleri açıkça belirtilmemiştir (“-“). Santral işitsel işlemleme testlerinde güvenilirlik genellikle Test-Tekrar Test Güvenilirliği ve İç Tutarlılık (gerekirse) yöntemleriyle incelenir.

SSW Testi’nin orijinal versiyonları genellikle yüksek derecede güvenilir kabul edilmektedir. Türkçe uyarlamasının güvenilirliğinin değerlendirilmesi için, testin farklı zamanlarda aynı sonuçları verip vermediğinin (kararlılık) ve test maddelerinin kendi aralarında tutarlı olup olmadığının (iç tutarlılık) detaylı bir şekilde raporlanması gerekmektedir. Klinik çalışmalarda bu tür bir güvenilirliğin sağlanması, elde edilen tanıların tutarlılığı açısından hayati öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Şaşırtmacalı Kelime Testi, bir performans testi olup, genellikle latent psikolojik yapıları ölçen Likert tipi ölçekler gibi faktör analizine tabi tutulmaz. Test, doğrudan fizyolojik ve nörolojik yolların işlevselliğini ölçmeyi amaçlayan davranışsal bir odyometrik araçtır.

Bununla birlikte, SSW testinden elde edilen sonuçlar (örneğin Sağ Kulak Skorları, Sol Kulak Skorları, Toplam Hata Skorları), Sİİ bozukluğunun farklı alt tiplerini veya bileşenlerini (örn. ayırma, dikkat, temporal işlemleme) temsil eden faktörler olarak incelenebilir. Ancak bu, testin kendisinin yapısal geçerliğini belirlemekten ziyade, Sİİ bozukluğunun klinik profilini çıkarmaya yönelik analitik bir yaklaşımdır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: İşitsel Performans Testi (Odyometrik, Dichotic Sunum)

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Klinik ve Normal Gelişim Gösteren Çocuklar

Yaş Grubu: 6 yaş ve üzeri (Odyolojik değerlendirme için tipik başlangıç yaşı)

Popülasyon Detayları: Yalçınkaya ve Belgin (2002) çalışması, konuşma ve lisan problemi olan ve olmayan çocuk gruplarını incelemiştir.

Test Metodolojisi: Test, bir odyometre kullanılarak standardize edilmiş spondaic (iki heceli) kelimeleri her iki kulağa aynı anda veya kısmen üst üste bindirerek sunar. Katılımcıdan duyduğu dört kelime parçasını (örn. Sol Kulak İlk Hece, Sağ Kulak İlk Hece, Sol Kulak İkinci Hece, Sağ Kulak İkinci Hece) doğru sırayla tekrarlaması istenir. Elde edilen hatalar, santral işitsel işlemleme yeteneğinin bir göstergesi olarak değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

Santral İşitsel İşlemleme Bozukluğu, Konuşma ve Lisan Problemleri, Odyoloji, SSW Testi, Dichotic Testler, Uyarlama

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir (Orijinal referans makalesine başvurulmalıdır).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler: Testin kullanım izinleri için Yalçınkaya ve Belgin (2002) makalesinin yazarlarıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Klinik ve araştırma amaçlı kullanım, telif haklarına tabidir.

Ücret: Testin uygulanması, odyoloji merkezlerinde standart odyometrik prosedürler kapsamında değerlendirilir. Testin kendisi ticari bir ölçek değil, klinik bir prosedür uyarlamasıdır.

Test Yılı (Uyarlama): 2002

Referanslar

1. Yalçınkaya, F. ve Belgin, E. (2002). Konuşma ve lisan problemi olan ve olmayan çocukların uyarlanmış şaşırtmacalı kelime testi ile santral işitsel işlemleme performanslarının incelenmesi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 46, 195-202.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: sasirtmacali-kelime-testi-staggered-spondaic-word-test-toad.pdf

Şaşırtmacalı Kelime Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu uyarlamanın spesifik kelime maddeleri (spondaic kelime çiftleri) orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Orijinal SSW Testi, “hotdog,” “upstairs,” “baseball” gibi İngilizce spondaic kelimeler kullanırken, Türkçe uyarlamada bu kelimelerin Türkçede karşılığı olan iki heceli, eşik üstü düzeyde algılanabilen kelime çiftleri kullanılmıştır. Maddelerin tam listesine erişmek için Yalçınkaya ve Belgin (2002) makalesine veya ilgili odyoloji kaynaklarına başvurulmalıdır.