Table of Contents
Özet
Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği, bireylerin yeni kelimeleri öğrenme süreçlerinde kullandıkları öz-düzenleyici stratejileri ve kapasiteleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Amanda Yeşilbursa ve Ramazan Bilican tarafından 2013 yılında Türkçe olarak valide edilmiş ve dil öğrenimi alanındaki araştırmacılar için önemli bir kaynak sağlamıştır. Ölçek, 6 noktalı Likert derecelendirme formatını kullanarak, katılımcıların öğrenme davranışlarına ne ölçüde katıldıklarını değerlendirmelerine olanak tanır. Elde edilen psikometrik veriler, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa ve yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.
Bu araç, özellikle yabancı dil öğrenme bağlamında öğrencilerin kelime dağarcığını geliştirme çabalarını ne kadar bilinçli ve metodik bir şekilde yönettiklerini anlamak için tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, dil eğitiminde öz-düzenlemeye dayalı öğrenme modellerinin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Öz-düzenleme, kelime öğrenme, dil edinimi, psikometri, geçerlik, güvenirlik, Likert ölçeği, faktör analizi.
Yazarlar
Amanda Yeşilbursa, Ramazan Bilican
Amaç
Ölçeğin temel amacı, dil öğrenenlerin kelime edinim süreçlerinde gösterdikleri öz-düzenleme becerilerini sistematik ve nicel bir şekilde değerlendirmektir. Bu, öğrencilerin hedefler belirleme, öğrenme stratejilerini planlama, izleme ve değerlendirme yeteneklerini belirlemeye yardımcı olur.
Elde edilen sonuçlar, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin kelime öğrenme stratejilerini geliştirmeye yönelik kişiselleştirilmiş müdahaleler tasarlamasına olanak tanır. Ölçek, öğrenme sürecindeki bireysel farklılıkları ortaya koyarak daha etkili dil öğretim metodolojilerinin geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
Yapı
Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği, Bandura ve Zimmerman gibi kuramcıların çalışmalarına dayanan öz-düzenleme psikolojik yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel, üstbilişsel ve motivasyonel süreçlerin birleşimi olarak ele alınır. Kelime öğrenme bağlamında, bu, öğrencinin kelime dağarcığını geliştirmek için gösterdiği bağımsız çabaları, kendi ilerlemesini izlemesini ve karşılaştığı zorlukları yönetmesini içerir.
Ölçek, kelime öğrenimi bağlamında öz-düzenlemenin farklı alt boyutlarını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu alt boyutlar genellikle planlama, izleme ve değerlendirme aşamalarını içermektedir, böylece öğrenme döngüsünün tamamı değerlendirilebilmektedir.
Geçerlik
Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapısal uygunluğunu doğrulamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliğini test etmek için faktör analizi yöntemine başvurulmuştur. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen yapıları ne ölçüde temsil ettiğini araştırmıştır.
Yeşilbursa ve Bilican (2013) tarafından yürütülen validasyon çalışması, ölçeğin Türkçe kültür ve dil bağlamında öz-düzenleme kapasitesini ölçmek için yeterli yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı gerçekten ölçtüğü anlamına gelmektedir.
Güvenirlik
Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Bu amaçla, ölçeğin maddeleri arasındaki korelasyonu gösteren Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.
Elde edilen Cronbach Alfa katsayısı değeri .89 olarak belirlenmiştir. Bu değer, psikometrik standartlara göre oldukça yüksek bir iç tutarlılık düzeyine işaret etmekte olup, ölçeğin farklı durumlarda ve farklı katılımcı gruplarında kararlı ve güvenilir sonuçlar üretebileceğini göstermektedir.
Faktör Analizi
Ölçeğin geliştirilmesi ve Türkçeye uyarlanması sürecinde yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu istatistiksel teknik, ölçek maddeleri arasındaki ilişkileri inceleyerek, maddelerin hangi temel faktörler (alt yapılar) altında toplandığını ortaya koyar.
Yapılan faktör analizi, ölçeğin teorik çerçeveyle uyumlu, anlamlı ve ayrık boyutlara sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu durum, ölçeğin kelime öğrenmedeki öz-düzenleme kavramının çok boyutlu doğasını başarılı bir şekilde yakaladığını göstermektedir.
Araç
Test Türü: Geliştirme (Ölçek ilk olarak bu çalışma kapsamında Türkçede valide edilmiştir.)
Format: 6’lı Likert Derecelendirme Ölçeği
Derecelendirme Detayları: 1= Hiç Katılmıyorum (Strongly Disagree) – 6= Tamamen Katılıyorum (Strongly Agree)
Mevcut Dil: Türkçe
Popülasyon Grubu: Yabancı dil öğrenen öğrenciler veya kelime dağarcığını geliştirmeye çalışan bireyler.
Yaş Grubu: Akademik çalışmalar genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yoğunlaşır, ancak geniş bir öğrenci grubuna uygulanabilir.
Popülasyon Detayları: Orijinal validasyon çalışması, yabancı dil (İngilizce) öğrenen Türk öğrencileri kapsamıştır.
Test Metodolojisi: Katılımcıların kendi öğrenme davranışlarına ilişkin beyanlarını almayı temel alan öz bildirim (self-report) yöntemi.
Anahtar Kelimeler
Öz-düzenleme stratejileri, öğrenme psikolojisi, yabancı dil eğitimi, kelime öğrenme, psikometrik değerlendirme.
Yazarlar
Sorumlu Yazar: Amanda Yeşilbursa
İletişim E-posta Adresi: [email protected]
Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.
Kurum E-posta Adresleri: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.
Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Test Yılı: 2013 (Validasyon çalışmasının yayın yılıdır.)
İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden üretimi için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik araştırmalar için genellikle kaynak gösterilerek kullanım izni mevcuttur.
Kaynaklar
- Yeşilbursa, A., & Bilican, R. (2013). Validation of self-regulatory capacity in vocabulary learning scale in Turkish. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 70, 882-886.
- Makalenin orijinal tam metnine bu bağlantıdan erişilebilir: ac.els-cdn.com.
Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: kelime-ogrenmede-oz-duzenleme-kapasitesi-olcegi-toad.pdf
Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği Maddeleri
ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.
Maddeler, bu akademik ölçek girişine dahil edilmek üzere orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Maddelerin tamamına erişim için yukarıdaki referans makaleye başvurulmalıdır.
Cite this article
memjavad (2026). Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/kelime-ogrenmede-oz-duzenleme-kapasitesi-olcegi/
memjavad. "Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 16 Mar. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/kelime-ogrenmede-oz-duzenleme-kapasitesi-olcegi/.
memjavad. "Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/kelime-ogrenmede-oz-duzenleme-kapasitesi-olcegi/.
memjavad (2026) 'Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/kelime-ogrenmede-oz-duzenleme-kapasitesi-olcegi/.
[1] memjavad, "Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, March, 2026.
memjavad. Kelime Öğrenmede Öz-düzenleme Kapasitesi Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.