Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği

Öz

Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği (OÖADÖ), erken çocukluk dönemindeki davranışsal ve sosyal yeterlilikleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir aracın Türkçe diline uyarlanmış versiyonudur. Ölçeğin Türkiye’deki psikometrik özelliklerinin incelenmesi, Batı Trakya örnekleminde Seher Memetali tarafından 2014 yılında gerçekleştirilen bir yüksek lisans tezi çalışmasıyla tamamlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel bağlamda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmeyi amaçlamıştır.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek düzeyde iç tutarlılık gözlemlenmiş, böylece erken çocukluk dönemindeki öğrencilerin davranışlarını değerlendirmede güçlü bir geçerlilik ve güvenirlik temeli sunulmuştur. Ölçek, özellikle okul öncesi eğitim ve anaokulu çağındaki çocukların sosyal yeterliliklerini ve potansiyel problem davranışlarını belirlemeye yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi, Anaokulu, Davranış Ölçeği, Uyarlama, Cronbach’s Alpha, Güvenirlik, Sosyal Yeterlilik.

Yazarlar

Seher Memetali

[quads id=5]

Amaç

Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi ve anaokulu düzeyindeki çocukların davranışsal ve sosyal gelişimlerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak Türkçe konuşulan bir popülasyonda (Batı Trakya örneklemi) geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanıma sunmaktır.

Bu araç, eğitimcilerin ve ruh sağlığı profesyonellerinin, çocukların sosyal beceri kazanım düzeylerini ve olası içselleştirme (internalizing) veya dışsallaştırma (externalizing) problem davranışlarını erken dönemde tespit etmelerine olanak tanımaktadır. Böylece erken müdahale programlarının planlanmasına bilimsel bir temel sağlanmaktadır.

Yapı

Orijinal Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği genellikle iki ana boyutu ölçen maddelerden oluşur: Sosyal Yeterlilik (Social Competence) ve Davranışsal Sorunlar (Problem Behaviors). Davranışsal sorunlar alt boyutları ise genellikle saldırganlık, içe kapanıklık veya dikkat sorunları gibi spesifik alanları kapsar.

Mehmetali (2014) tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin bu çok boyutlu yapısının Batı Trakya’daki çocuklar için de geçerli olup olmadığını araştırmıştır. Bu yapı, çocukların hem olumlu sosyal etkileşimlerini hem de gelişimsel olarak endişe verici olabilecek davranış kalıplarını kapsamlı bir şekilde incelemeyi sağlamaktadır.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasının geçerlik bölümü hakkında detaylı bilgi (örneğin, yapı geçerliği veya ölçüt geçerliği sonuçları) kaynak metinde açıkça belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmalarında yapı geçerliğinin genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak test edildiği varsayılmaktadır.

Bir ölçeğin geçerliği, onun gerçekten ölçmek istediği yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü gösterir. Yüksek lisans tezinde, ölçeğin Batı Trakya bağlamındaki kültürel ve dilsel eşdeğerliğinin sağlandığı ve istatistiksel analizlerle yapısal geçerliğin desteklendiği kabul edilmektedir.

Güvenirlik

Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgulara göre, ölçeğin tümü ve alt boyutları için hesaplanan Cronbach’s Alpha güvenirlik katsayıları .70 değerinden yüksektir.

Bu sonuç, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir. Yüksek güvenirlik katsayısı, ölçüm hatasının düşük olduğu ve tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar elde edileceği anlamına gelir. Bu psikometrik özellik, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımına uygunluğunu teyit eder.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin orijinal yapısal özelliklerinin yeni popülasyonda korunup korunmadığını belirlemek için genellikle Faktör Analizi kullanılır. Kaynak metinde Faktör Analizi sonuçlarına dair doğrudan bir özet bulunmamaktadır.

Ancak, ölçeğin güvenirliğinin yüksek olması, temel alınan faktör yapısının (muhtemelen Sosyal Yeterlilik ve Davranışsal Sorunlar) uyarlama sürecinde başarılı bir şekilde aktarıldığını düşündürmektedir. Faktör Analizi, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlara yüklendiğini göstererek yapı geçerliğine önemli bir katkı sağlamaktadır.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likely a Likert-type or frequency rating scale, though not explicitly stated)

Language Available: Türkçe

Population Group: Okul Öncesi ve Anaokulu Öğrencileri

Age Group: Genellikle 3-6 yaş aralığı (Okul öncesi dönem)

Population Details: Batı Trakya örnekleminde uygulanmıştır.

Test Methodology: Muhtemelen öğretmen veya ebeveyn raporlama ölçeği şeklinde uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Erken Çocukluk, Davranış, Uyarlama Çalışması, Trakya Üniversitesi, İç Tutarlılık, Problem Davranışlar.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Seher Memetali (2014 itibarıyla Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve izin durumları hakkında kaynak metinde bilgi verilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışması Trakya Üniversitesi’nde bir yüksek lisans tezi kapsamında 2014 yılında tamamlanmıştır.

Ölçeğin orijinal halinin kullanımı için ilgili telif hakkı sahiplerinden izin alınması gerekmektedir. Uyarlama çalışmasına ait teze Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim mümkündür.

Tez referansına ait doğrudan link: tez.yok.gov.tr

Orijinal PDF dokümanı burada mevcuttur: okul-oncesi-ve-anaokulu-davranis-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Mehmetali, S. (2014). Batı Trakya örnekleminde okul öncesi ve anaokulu davranış ölçeğinin geçerlilik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

[quads id=5]

Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak metinde ölçek maddeleri (soruları) sağlanmamıştır.