Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği-Akran Formu

Özet

Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği-Akran Formu (OPSDÖ-AF), okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal davranışlarını akranları aracılığıyla değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu formun Türkiye uyarlaması ve psikometrik özellikleri 2019 yılında Müge Şen ve Nevin Teke tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, çocukların hem sosyal davranış repertuarlarını hem de olası davranışsal güçlüklerini akran gözlemi perspektifinden yansıtmayı amaçlar. OPSDÖ-AF, erken çocukluk döneminde sosyal yeterlilik ve uyumun belirlenmesi açısından önemli bir uyarlama çalışmasının ürünüdür.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi, Sosyal Davranış, Akran Değerlendirmesi, Sosyal Yeterlilik, Davranış Problemleri, Geçerlik, Güvenirlik, Adaptasyon

Yazarlar

Müge ŞEN, Nevin Teke

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların sosyal etkileşimlerini ve davranış özelliklerini akranları tarafından yapılan değerlendirmeler yoluyla ölçmektir. Akran değerlendirmesi, çocuğun doğal sosyal ortamındaki davranışları hakkında benzersiz ve önemli bir bakış açısı sunar. Bu form, çocukların sosyal yeterlilik düzeylerini ve potansiyel sosyal davranış problemlerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmeye hizmet eder.

Yapı

Ölçek, erken çocukluk dönemindeki sosyal davranış yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle iki ana bileşen etrafında şekillenir: Pro-sosyal davranışlar (yardım etme, paylaşma, işbirliği yapma) ve uyumsuz veya problem davranışlar (saldırganlık, içe dönüklük, kurallara uymama). OPSDÖ-AF, akranların gözlemleri doğrultusunda bu davranışsal spektrumun genişliğini değerlendirerek, çocukların sosyal çevreleriyle ne kadar uyumlu olduklarını belirler. Ölçeğin, sosyal yeterliliğin çok boyutlu doğasını yakaladığı varsayılmaktadır.

Geçerlik

Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği-Akran Formu’nun Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve amaca hizmet etme yeteneğini göstermek için kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Uyarlama çalışmasının başlığı (Şen & Teke, 2019), yapı geçerliği ve içerik geçerliği gibi temel geçerlik türlerinin incelendiğini işaret etmektedir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen sosyal davranış yapılarını doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Genellikle bu tür çalışmalarda doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunduğu gösterilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Türkçe uyarlama çalışmasında (2019), ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğinin incelendiği varsayılmaktadır. Yüksek güvenilirlik katsayıları, akranların verdiği puanların zaman içinde istikrarlı olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Bu psikometrik özellikler, ölçeğin klinik ve araştırma amaçlı kullanımları için temel sağlamlığını oluşturur.

Faktör Analizi

Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği-Akran Formu’nun Türkçe uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Özgün ölçeğin kuramsal yapısının korunup korunmadığını incelemek için genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) tercih edilmiştir. Bu analizler, sosyal davranışın alt boyutlarının (örneğin, prososyal davranışlar ve antisosyal davranışlar) Türk okul öncesi popülasyonunda da geçerli ve ayırt edici olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Akran Değerlendirme Formu (Peer Assessment/Rating Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Normal Gelişim Gösteren Çocuklar ve Klinik Popülasyonlar

Age Group: Okul Öncesi Dönem (Genellikle 4-6 yaş)

Population Details: Türkiye’deki Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar.

Test Methodology: Akranlar tarafından yapılan derecelendirme veya aday gösterme yöntemi kullanılarak sosyal davranışların ölçülmesi.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Özellikler, Akran Değerlendirme, Erken Çocukluk, Sosyal Gelişim, Müge Şen, Güvenirlik

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Müge ŞEN)

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum olduğu varsayılmaktadır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının yayın yılı 2019‘dur. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Müge Şen ile iletişim kurulması önerilir. Akademik araştırmalarda kullanım şartları ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazarın e-posta adresi kullanılabilir.

Kaynaklar

• Şen, M. ve Teke, N. (2019). Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği-Akran Formu: Türkçe geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 1(20), 82-90.

Bu makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla ulaşılabilir:

• ejmanager.com
• Orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: okul-oncesi-sosyal-davranis-olcegi-akran-formu-toad.pdf

[quads id=5]

Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği-Akran Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen makale veya PDF bağlantılarının incelenmesi gerekmektedir.