Okul Müdürlerinin Yaratıcı Liderlik Özellikleri Ölçeği

Özet

Okul Müdürlerinin Yaratıcı Liderlik Özellikleri Ölçeği, 2019 yılında Uçar ve Sağlam tarafından geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, okul müdürlerinin sahip olduğu yaratıcı liderlik özelliklerini bilimsel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Toplamda 29 maddeden oluşan ve 5’li Likert tipi ölçek formatında hazırlanan araç, üç temel faktör altında yapılandırılmıştır: “Girişimcilik ve Etkili İletişim”, “Yeniliğe ve Değişime Açıklık” ve “Farklılık”. Ölçek, eğitim yönetiminde müdürlerin yenilikçi, iletişim odaklı ve farklı yaklaşımlara açık davranışlarını ölçmek için geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcı Liderlik, Okul Müdürleri, Eğitim Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Girişimcilik, Yenilik, Liderlik.

Yazarlar

Rezzan UÇAR, Emine SAĞLAM

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görev yapan okul müdürlerinin yaratıcılık ve yenilikçilik ekseninde sergiledikleri liderlik özelliklerini standardize edilmiş bir araçla ölçmektir. Geliştirme çalışması, eğitim yönetimi alanında çalışan müdürlerin, değişen okul koşullarına adaptasyon yeteneklerini, etkili iletişim stratejilerini ve farklı yaklaşımları teşvik etme düzeylerini belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, araştırmacılara ve eğitim politikası yapıcılara, yaratıcı liderlik potansiyelini tespit etme ve bu alanda geliştirme programları tasarlama konusunda güvenilir veriler sunmayı hedeflemektedir.

Yapı

Okul Müdürlerinin Yaratıcı Liderlik Özellikleri Ölçeği, müdürlerin liderlik davranışlarını kapsayan 29 maddeden oluşur ve bu maddeler teorik olarak üç ana boyutta toplanmıştır. Bu çok boyutlu yapı, yaratıcı liderliğin sadece tek bir beceri seti olmadığını, aksine bir dizi ilişkili yetkinliği içerdiğini göstermektedir.

Ölçeğin boyutları ve madde sayıları şunlardır:

• Girişimcilik ve Etkili İletişim (14 madde): Yönetim sürecinde iletişim kanallarını etkili bir şekilde kullanma ve proaktif, girişimci davranışlar sergileme becerisini ölçer.
• Yeniliğe ve Değişime Açıklık (11 madde): Değişen koşullara hızla uyum sağlama, yenilikleri benimseme ve okul kültürüne entegre etme eğilimini değerlendirir.
• Farklılık (4 madde): Okulda başkaları tarafından standart dışı veya “çılgınca” karşılanabilecek, ancak yenilikçi sonuçlar doğurabilecek aktivitelere ve fikirlere yer verme kapasitesini ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak titizlikle incelenmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin beklenen üç faktörlü (Girişimcilik ve Etkili İletişim, Yeniliğe ve Değişime Açıklık, Farklılık) yapısını ortaya koymuş ve toplamda 29 maddelik bir yapının uygunluğunu göstermiştir.

Elde edilen bu üç faktörlü yapının model uyumunu ve doğruluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu yapının verilerle tutarlı olduğunu teyit etmiştir. Bu bulgu, Açımlayıcı Faktör Analizi ile belirlenen yapının ampirik olarak doğrulandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin genelinde hesaplanan iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek olup, .98 olarak belirlenmiştir. Faktör bazında güvenirlik katsayıları ise şöyledir:

• Girişimcilik ve Etkili İletişim: .97
• Yeniliğe ve Değişime Açıklık: .97
• Farklılık: .80

Tüm faktörlerin ve ölçeğin bütününün güvenirlik değerlerinin kabul edilebilir düzeylerin (genellikle .70 ve üzeri) çok üzerinde olması, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, yapısal geçerliği belirlemek üzere ardışık iki aşamalı faktör analizi kullanılmıştır. İlk olarak, veri setinin temel yapısını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış ve bu analiz sonucunda 29 maddelik yapının üç faktör altında toplandığı görülmüştür. Bu faktörler, ölçeğin teorik çerçevesini oluşturan yaratıcı liderlik boyutlarını temsil etmektedir.

İkinci aşamada, AFA ile elde edilen üç faktörlü modelin yapısal uygunluğunu ve genellenebilirliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları, modelin veri ile uyumlu olduğunu gösteren çeşitli uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) kabul edilebilir düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu istatistiksel işlemler, ölçeğin yaratıcı liderlik yapısını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Kendini Değerlendirme (Self-Report) / Likert Tipi Ölçek

Maddeler: 29 madde

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (1: Kesinlikle Katılmıyorum – 5: Tamamen Katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Okul Müdürleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitim Kurumu Yöneticileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki resmi ve özel okullarda görev yapan okul müdürleri.

Test Metodolojisi: Psikometrik yöntemlerle geliştirilmiş çok boyutlu, faktör analizine dayalı ölçüm aracı.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Yönetimi, Okul Liderliği, Girişimcilik, Yenilikçilik, Yaratıcılık, Güvenirlik, Geçerlik, Liderlik Özellikleri.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Rezzan UÇAR

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmıştır ve bilimsel araştırmalarda kullanım için ilgili yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal Makale Linki: efdergi.yyu.edu.tr

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal makale PDF’i buradan indirilebilir: okul-mudurlerinin-yaratici-liderlik-ozellikleri-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Uçar, R. ve Sağlam, E. (2019). Okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özellikleri: Bir ölçek geliştirme çalışması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 417-435.

[quads id=5]

Okul Müdürlerinin Yaratıcı Liderlik Özellikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Girişimcilik ve Etkili İletişim (14m): Yönetim sürecinde iletişim kanallarını etkili bir şekilde kullanır

• Yeniliğe ve Değişime Açıklık (11m): Değişen koşullara hızla uyum sağlar

• Farklılık (4m): Okulda başkaları tarafından çılgınca karşılanabilecek aktivitelere yer verir.