Yöneticiler İçin Liderlik Özellikleri Ölçeği

Öz

Yöneticiler İçin Liderlik Özellikleri Ölçeği, İlknur Özalp Türetgen, P. Ünsal ve N. Telman tarafından 2004 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, yöneticilerin sahip olduğu kritik liderlik özelliklerini ve bu özelliklerin örgütsel bağlamdaki boyutlarını bilimsel olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması sonucunda 86 maddeden oluşan bu araç, yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alpha = .92) sergilemektedir ve yönetim psikolojisi alanındaki araştırmacılar için tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle ‘Gelişim’, ‘Kendine Güven’ ve ‘Vicdan’ gibi temel liderlik boyutlarını incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Liderlik, Yönetici, Liderlik Özellikleri, Ölçek Geliştirme, Psikometrik, Örgütsel Davranış, Liderlik Ölçeği.

Yazarlar

İlknur Özalp Türetgen, P. Ünsal, N. Telman.

Amaç

Bu ölçeğin birincil amacı, iş yaşamında görev yapan yöneticilerin sergilediği temel liderlik niteliklerini güvenilir ve geçerli bir biçimde değerlendirebilecek standart bir psikometrik araç sunmaktır. Ölçek, Türk kültürüne ve örgütsel yapısına uygun olarak geliştirilmiş olup, liderlik özelliklerinin tanımlanması ve ölçülmesi yoluyla yöneticilik potansiyelinin belirlenmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek geliştirme çalışması, literatür taramaları ve uzman görüşleri doğrultusunda, liderlik davranışlarının altında yatan bireysel özellikleri detaylıca analiz etme ihtiyacından doğmuştur. Bu analizler, yöneticilerin başarılarını ve ekipleri üzerindeki motivasyonel etkilerini açıklayan temel yapıları ortaya koymayı amaçlamıştır.

Yapı

Yöneticiler İçin Liderlik Özellikleri Ölçeği, bir yöneticinin etkinliğini belirleyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, modern liderlik teorilerinde sıklıkla vurgulanan kişilik ve davranışsal eğilimleri yansıtan alt boyutlara sahiptir. Çalışmada belirtilen temel boyutlar arasında Gelişim (sürekli öğrenme ve yenilikçilik eğilimi), Kendine Güven (karar verme ve risk alma cesareti) ve Vicdan (etik davranış ve sorumluluk bilinci) bulunmaktadır.

Bu boyutlar, bir yöneticinin sadece görev odaklı performansını değil, aynı zamanda kişilerarası ilişkilerdeki yetkinliğini ve etik duruşunu da kapsamaktadır. Ölçek, bu özelliklerin entegre bir şekilde değerlendirilmesiyle kapsamlı bir liderlik profili sunmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, farklı boyutlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi (korelasyon analizi) yoluyla sağlanmıştır. Çalışmada sunulan bulgulara göre, boyutlar arasındaki korelasyon değerlerinin büyük çoğunluğu, 0.30 değerinin üzerinde seyretmektedir. Bu bulgu, ölçeğin alt boyutlarının birbirleriyle orta düzeyde ilişkili olduğunu ve aynı genel liderlik yapısını ölçmeye katkıda bulunduğunu göstermektedir.

Ancak, spesifik olarak ‘Gelişim’ boyutu ile ‘Kendine Güven’ ve ‘Vicdan’ boyutları arasındaki ilişkiler daha düşük bulunmuştur (.23 ve .29). Bu düşük korelasyonlar, bu boyutların diğerlerinden nispeten daha bağımsız yapılar olduğunu, dolayısıyla ölçeğin çok boyutlu yapı geçerliğini desteklediğini düşündürmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, psikometrik çalışmaların en yaygın kullanılan ölçütü olan Cronbach Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, Yöneticiler İçin Liderlik Özellikleri Ölçeği’nin genel Cronbach Alpha güvenilirlik katsayısı .92 olarak hesaplanmıştır.

.92’lik bu değer, ölçeğin maddelerinin yüksek düzeyde homojen olduğunu ve ölçülmek istenen psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Bu yüksek güvenilirlik düzeyi, ölçeğin bilimsel araştırmalarda ve uygulama alanlarında kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, 86 maddelik başlangıç havuzunun altında yatan temel boyutları belirlemek amacıyla kapsamlı bir faktör analizi çalışması yürütülmüştür. Bu analiz, liderlik özelliklerinin teorik olarak beklenen alt yapılarla uyumlu olup olmadığını test etmiştir.

Faktör analizi sonuçları, yöneticilik bağlamında önemli olan ‘Gelişim’, ‘Kendine Güven’ ve ‘Vicdan’ gibi temel liderlik faktörlerinin ayrıştığını göstermektedir. Bu çok boyutlu yapı, yöneticilerin karmaşık liderlik rollerini farklı açılardan değerlendirmeye olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Ölçek, toplam 86 maddeden oluşmaktadır. Cevaplar 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak toplanır (5= evet, her zaman; 1= hayır, hiçbir zaman).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yöneticiler ve Yönetici Adayları.

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışanlar.

Popülasyon Detayları: Ölçek, örgütsel ortamlarda liderlik pozisyonlarında bulunan veya bu pozisyonlara hazırlanan bireyler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanmaktadır. Katılımcılardan kendilerine en uygun olan derecelendirmeyi seçmeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alpha, Ölçek, Yönetim Psikolojisi, İşletme, Korelasyon, İK Yönetimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İlknur Özalp Türetgen

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi, Psikoloji Bölümü (2004 yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek ilk olarak 2004 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya tam madde setine erişim için yazarın onayının alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

Türetgen, İ. Ö., Ünsal, P., & Telman, N. (2004). Yöneticiler için liderlik özelliklerini ölçen bir ölçek geliştirme. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 24, 25-44.

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: yoneticiler-icin-liderlik-ozelliklerini-olcen-bir-olcek-gelistirme-toad.pdf

Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Yöneticiler İçin Liderlik Özellikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 86 maddelik tam seti, kaynak makalede yer almakla birlikte, bu akademik girişte sağlanmamıştır. Tam madde setine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.