Öğretmenlerin Başarı Hedefleri Ölçeği (Teachers’ Achievement Goals Scale)

Öz

Öğretmenlerin Başarı Hedefleri Ölçeği (ÖBHÖ), öğretmenlerin mesleki bağlamda sergiledikleri başarı hedeflerini Başarı Hedefleri Teorisi çerçevesinde ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir araçtır. Bu ölçek, öğretmenlerin öğrenme, gelişim ve performans odaklı motivasyonel yönelimlerini nicel olarak değerlendirmeyi hedefler. Uyarlama çalışması, karma yöntem yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin kültürel uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini Türk öğretmen örnekleminde detaylıca incelemiştir. Ölçek, eğitim araştırmalarında ve öğretmen geliştirme programlarında, öğretmen motivasyonunun anlaşılması ve desteklenmesi için kritik bir öneme sahiptir.

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin başarıya yönelik dört temel hedef yönelimini (ustalık yaklaşımı, ustalık kaçınma, performans yaklaşımı ve performans kaçınma) belirleyerek, bu hedeflerin mesleki uygulamalar ve öğrenci çıktıları üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu adaptasyon çalışması, Demirtaş ve Arslan (2018) tarafından yayınlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Başarı Hedefleri, Motivasyon, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi, Mesleki Gelişim

Yazarlar

Zeynep Demirtas, Nihan Arslan

Amaç

Öğretmenlerin Başarı Hedefleri Ölçeği’nin temel amacı, Türk eğitim sistemi içerisinde görev yapan öğretmenlerin mesleki başarı hedeflerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek, kültürel açıdan uyarlanmış bir psikometrik araç sağlamaktır. Bu araç sayesinde araştırmacılar, öğretmenlerin hangi hedeflere (öğrenmeye odaklanma mı yoksa dışsal performansa odaklanma mı) öncelik verdiğini tespit edebilirler.

Ölçek, öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerini, sınıf yönetimi stratejilerini ve öğrenci başarısına yönelik inançlarını etkileyen temel motivasyonel yapıları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Orijinal ölçeğin Türk kültürüne adaptasyonu, eğitim araştırmaları alanında önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Yapı

ÖBHÖ, psikolojide geniş kabul gören Başarı Hedefleri Teorisi üzerine kurulmuştur. Bu teoriye göre bireylerin başarıya yönelik motivasyonel yönelimleri dört ana faktörde incelenir:

• Ustalık Yaklaşımı (Mastery-Approach): Öğrenme, anlama ve yetkinliği artırmaya odaklanma.
• Ustalık Kaçınma (Mastery-Avoidance): Yanlış anlamaktan veya yetkinliği kaybetmekten kaçınmaya odaklanma.
• Performans Yaklaşımı (Performance-Approach): Başkalarından daha iyi görünmeye, yetenek sergilemeye odaklanma.
• Performans Kaçınma (Performance-Avoidance): Yetersiz görünmekten veya başarısız olmaktan kaçınmaya odaklanma.

Ölçek, öğretmenlerin bu dört hedef türünden hangisini mesleki yaşamlarında daha baskın olarak benimsediğini ölçerek, öğretmen motivasyon yapısının karmaşıklığını ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Demirtaş ve Arslan (2018) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin geçerliğini sağlamak için titizlikle çalışılmıştır. Çalışmada hem yapısal geçerlik hem de içerik geçerliği incelenmiştir. İçerik geçerliği için, ölçek maddeleri uzman görüşlerine sunulmuş ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları yapılmıştır.

Yapı geçerliği, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk öğretmen örnekleminde de korunduğunu ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin alt boyutlarının her biri için yüksek düzeyde iç tutarlılık katsayıları elde edildiğini rapor etmiştir (Genellikle .70 ile .90 arasında değişen değerler).

Elde edilen bu güvenirlik katsayıları, Öğretmenlerin Başarı Hedefleri Ölçeği’nin, ölçülen yapıları tutarlı bir şekilde ölçebildiğini ve öğretmen motivasyonunu değerlendirmede güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Orijinal çalışmanın dört faktörlü yapısını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılması beklenmektedir.

DFA sonuçları, ölçeğin dört alt boyutu olan Ustalık Yaklaşımı, Ustalık Kaçınma, Performans Yaklaşımı ve Performans Kaçınma hedeflerinin birbirinden ayrışan, ancak ilişkili yapılar olarak doğrulandığını göstermiştir. Bu, ölçeğin teorik çerçeveye uygun olarak çok boyutlu bir yapıyı başarıyla ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmış olsa da, başarı hedefi ölçekleri tipik olarak 5’li veya 7’li Likert formatında uygulanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de çeşitli kademelerde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Nicel anket çalışması ve karma yöntem araştırması (Demirtaş ve Arslan, 2018). Öğretmenlerin kendi beyanlarına dayalı öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Başarı Hedefleri Teorisi, Ustalık Yaklaşımı, Performans Kaçınma, Eğitimde Motivasyon, Ölçek Geliştirme, Psikometri

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Nihan Arslan)

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında Demirtas ve Arslan tarafından Türkçeye uyarlanarak yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Bu ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı metodolojisi, aşağıdaki bağlantılardan erişilebilen bir PDF dosyası olarak mevcuttur.

Makalenin ERIC üzerindeki bağlantısı: files.eric.ed.gov

Kaynaklar

Demirtas, Z., & Arslan, N. (2018). Teachers’ achievement goals: A mixed method. Universal Journal of Educational Research, 6(4), 710-720.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmenlerin-basari-hedefleri-olcegiteachers-achievement-goals-scale-toad.pdf

Öğretmenlerin Başarı Hedefleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için ilgili makaleye (Demirtas & Arslan, 2018) başvurulması gerekmektedir.