3 x 2 Başarı Hedef Modeli Ölçeği

Özet

3 x 2 Başarı Hedef Modeli Ölçeği, öğrencilerin akademik bağlamda sergiledikleri başarı hedeflerini Başarı Hedef Modeli çerçevesinde ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu model, başarı hedeflerini üç referans kaynağına (Görev, Öz ve Diğer) ve iki yönelime (Yaklaşım ve Kaçınım) dayandırarak toplam altı alt boyutta incelemektedir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu ve psikometrik özellikleri, Türk lisans öğrencileri üzerinde yapılan bir çalışma ile belirlenmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki yükseköğretim ortamında geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Başarı hedefleri, 3 x 2 Başarı Hedef Modeli, Görev Yaklaşım, Öz Kaçınım, Diğer Yaklaşım, Likert Ölçeği, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Bülent Ağbuğa

Amaç

Ölçeğin temel amacı, akademik motivasyon alanında önemli bir yapı olan 3 x 2 Başarı Hedef Modelini ölçebilecek, kısa ve kapsamlı bir araç sunmaktır. Orijinal olarak yabancı dilde geliştirilen bu modelin Türkiye bağlamında kullanılabilirliğini sağlamak amacıyla, Bülent Ağbuğa tarafından Türk lisans öğrencileri için geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Bu çalışma, öğrencilerin başarıya yönelik motivasyonel yönelimlerini detaylı bir şekilde analiz etmeyi hedeflemiştir.

Yapı (Construct)

Ölçek, Elliot ve meslektaşları tarafından ortaya konulan 3 x 2 Başarı Hedef Modeli teorik yapısını temel almaktadır. Bu model, geleneksel başarı hedeflerini (görev/ustalık ve performans) genişleterek altı farklı başarı hedefi formülasyonu sunar. Bu altı boyut, başarıyı tanımlarken kullanılan referans standartlarını (Görev, Öz ve Diğer) ve başarı hedefine ulaşma veya başarısızlıktan kaçınma yönelimlerini (Yaklaşım ve Kaçınım) çaprazlayarak oluşur. Ölçek, bireyin öğrenme sürecinde neyi hedeflediğini (örneğin, ustalık kazanmayı mı yoksa diğerlerinden daha iyi olmayı mı) ve bu hedefe ulaşmak için nasıl motive olduğunu (yaklaşarak mı yoksa kaçınarak mı) belirler.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye adaptasyon çalışmasında yapısal geçerlik kanıtları incelenmiştir. Yapılan geçerlik analizleri, ölçeğin teorik olarak öngörülen altı faktörlü yapıyı Türk örnekleminde de başarılı bir şekilde temsil ettiğini ortaya koymuştur. Bu tür bir çalışma genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak ölçek maddelerinin ilgili alt boyutlara yüklenip yüklenmediği ve modelin veri uyumu test edilerek gerçekleştirilir. Ölçeğin maddeleri, ölçmek istedikleri başarı hedeflerini tutarlı bir şekilde yansıtmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bir uyarlama çalışmasında, genellikle her bir alt boyut için hesaplanan Cronbach Alfa katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olması beklenir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle benzer sonuçlar vereceğine dair güçlü kanıtlar sunar. Bu, ölçeğin kararlı ve hatasız bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, teorik olarak altı farklı başarı hedefi boyutunu ölçmek üzere tasarlanmıştır ve bu yapı faktör analiziyle desteklenmiştir. Toplam 18 maddeden oluşan ölçekte her bir alt boyut 3 madde ile temsil edilmektedir. Bu altı faktör, 3 (Görev, Öz, Diğer) x 2 (Yaklaşım, Kaçınım) matrisini oluşturur:

• Görev Yaklaşım: Bireyin görevi tam olarak öğrenme ve ustalık kazanma hedefi.
• Görev Kaçınım: Bireyin görevi yanlış yapmaktan veya tam olarak öğrenememekten kaçınma hedefi.
• Öz-Yaklaşım: Bireyin geçmiş performansına göre kendini geliştirme hedefi.
• Öz Kaçınım: Bireyin geçmişteki kendi performansından daha kötü yapmaktan kaçınma hedefi.
• Diğer Yaklaşım: Bireyin diğerlerinden daha iyi performans gösterme hedefi (Rekabet odaklı).
• Diğer Kaçınım: Bireyin diğerlerinden daha kötü performans göstermekten kaçınma hedefi.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme/Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik Dönemi

Population Details: Türk Lisans Öğrencileri

Test Methodology: 7’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri 1 (Kesinlikle önemli değil) ile 7 (Kesinlikle önemli) arasında değişmektedir. Yüksek puanlar ilgili başarı hedefine yüksek düzeyde önem verildiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Akademik motivasyon, hedefler, başarı, psikometri, spor bilimleri, lisans öğrencisi, 3×2 model.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması 2014 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Bülent Ağbuğa ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Telif hakları ve kullanım ücretleri hakkında spesifik bilgi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

3-x-2-basari-hedef-modeli-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Ağbuğa, B. (2014). 3 x 2 Başarı Hedef Modeli Ölçeğinin Türk Lisans Öğrencileri İçin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 25 (3), 109–117.

Makalenin yayınlandığı dergi platformu: dergipark.ulakbim.gov.tr

3 x 2 Başarı Hedef Modeli Ölçeği Maddeleri

Ölçek toplam 6 alt boyut ve 18 maddeden oluşmaktadır. Alt boyutlar ve temsili maddeler aşağıdadır:

• Görev Yaklaşım (3 m): Bu dersin sınavlarında çıkan birçok soruyu doğru cevaplamak.
• Görev Kaçınım (3 m): Bu dersin sınavlarında yanlış cevap vermekten kaçınmak.
• Öz-Yaklaşım (3 m): Bu dersin sınavlarında geçmişte girmiş olduğum buna benzer sınavlardan daha iyi bir performans göstermek.
• Öz Kaçınım (3 m): Bu dersin sınavlarında bu çeşit sınavlarda normalde yaptığımdan daha kötü yapmaktan kaçınmak.
• Diğer Yaklaşım (3 m): Bu dersin sınavlarında diğer öğrencilerden daha iyi sonuç almak.
• Diğer Kaçınım (3 m): Bu dersin sınavlarında diğer öğrencilerden daha kötü yapmaktan kaçınmak.