Öğretmenler için 3×2 Başarı Yönelimi Ölçeği

Özet

Öğretmenler için 3×2 Başarı Yönelimi Ölçeği, bireylerin öğrenme ve başarı bağlamında hedeflerini nasıl yapılandırdıklarını inceleyen başarı yönelimi teorisine dayanan bir Ölçek Uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, özellikle öğretmenlerin mesleki gelişim ve öğrenme süreçlerindeki motivasyonel hedeflerini belirlemek amacıyla Sündüs Yerdelen ve M. A. Padir tarafından Türkçe’ye adapte edilmiştir. Çalışma, ölçeğin Türkçe formunun psikometrik özelliklerini, yani geçerlilik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, Türk eğitim bağlamında kullanıma uygunluğunu göstermiştir.

Uyarlama süreci, orijinal ölçeğin altı faktörlü yapısının (3×2 modeli) Türk öğretmen örnekleminde de korunduğunu doğrulamayı amaçlamış; bu sayede öğretmenlerin hem yaklaşma hem de kaçınma eksenindeki başarı hedeflerini detaylı bir şekilde incelemeye olanak sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Başarı Yönelimi, 3×2 Modeli, Öğretmen, Geçerlilik, Güvenirlik, Ölçek Uyarlama.

Yazarlar

Sündüs Yerdelen, M. A. Padir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Başarı Yönelimi teorisinin 3×2 modelini temel alarak, öğretmenlerin mesleki bağlamdaki başarı hedeflerini sistematik olarak ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısal geçerliliğini ve iç tutarlılığını Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygun hale getirmeyi hedeflemiştir.

Ölçek, öğretmenlerin altı farklı başarı yönelimi boyutundaki eğilimlerini (örneğin, görev-yaklaşma, benlik-kaçınma) tespit ederek, bu yönelimlerin pedagojik uygulamaları, mesleki motivasyonları ve öğrenci başarısı üzerindeki potansiyel etkilerini araştırmacılara sunmayı amaçlamaktadır. Bu sayede eğitim psikolojisi alanında daha derinlemesine araştırmalar yapılabilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojide önemli bir yere sahip olan Başarı Yönelimi yapısını ölçmektedir. Özellikle Elliot ve meslektaşları tarafından geliştirilen 3×2 modelini temel alır. Bu model, başarı hedeflerini iki temel boyutta sınıflandırır: Yeterlilik Tanımı (Görev/Task, Benlik/Self, Diğer/Other) ve Yönelim Değeri (Yaklaşma/Approach, Kaçınma/Avoidance).

Bu 3×2 matrisi sonucunda altı farklı başarı yönelimi boyutu ortaya çıkar: Görev-Yaklaşma (Task-Approach), Görev-Kaçınma (Task-Avoidance), Benlik-Yaklaşma (Self-Approach), Benlik-Kaçınma (Self-Avoidance), Diğer-Yaklaşma (Other-Approach) ve Diğer-Kaçınma (Other-Avoidance). Ölçek, öğretmenlerin bu altı boyuttaki motivasyonel eğilimlerini belirleyerek, onların mesleki davranışlarını anlamlandırmayı sağlar ve geleneksel başarı yönelimi modellerine göre daha ince ayrımlar sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında yapısal geçerliliğini test etmek amacıyla kapsamlı psikometrik analizler yapılmıştır. Uyarlama çalışması, orijinal 3×2 modelinin altı faktörlü yapısının Türk öğretmen örnekleminde de doğrulandığını göstermek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanmıştır. Bu, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğinin ve maddelerin beklenen faktörlere yüklendiğinin önemli bir kanıtıdır.

Geçerlilik çalışmaları ayrıca, ölçeğin alt boyutlarının diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, tükenmişlik, motivasyon, mesleki tatmin) beklenen yön ve büyüklükte ilişkiler gösterip göstermediğini inceleyerek ölçüt bağıntılı geçerlilik kanıtlarını da sağlamıştır. Bu analizler, ölçeğin Türk kültürü ve eğitim bağlamı için geçerli bir ölçüm aracı olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, alt boyutların iç tutarlılığını belirlemek üzere yapılmıştır. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin her bir alt boyutu için iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Bu katsayılar, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Rapor edilen sonuçlar, altı faktörün tamamı için genellikle psikometrik standartlara uygun, kabul edilebilir düzeyde veya yüksek düzeyde Güvenirlik değerleri sağlamıştır. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin öğretmenlerin başarı yönelimlerini istikrarlı ve güvenilir bir şekilde ölçtüğünü, dolayısıyla araştırmalarda tekrarlanabilir sonuçlar üretebileceğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal doğrulaması, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçeğin orijinal teorik çerçevesine uygun olarak altı ayrı ve ilişkili faktörden oluştuğunu istatistiksel olarak desteklemiştir. Model uyum indeksleri (örneğin, Ki-Kare / serbestlik derecesi oranı, RMSEA, CFI, TLI), modelin toplanan veri ile iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Faktör analizleri, her bir maddenin yalnızca kendi alt boyutunu ölçtüğünü ve faktör yüklerinin teorik olarak beklendiği gibi yeterli düzeyde olduğunu kanıtlayarak, ölçeğin 3×2 başarı yönelimi yapısını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını teyit etmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin Türk öğretmenler için uygun bir yapısal geçerliliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Derecelendirme adımları referans makalede detaylıca belirtilmiştir.)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğretmenler (Teachers)

Age Group: Yetişkinler (Adults – Mesleğini aktif olarak icra eden eğitim profesyonelleri)

Population Details: Türkiye’deki farklı eğitim kademelerinde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Başarı Yönelimi Modeli, Öğretmen Motivasyonu, 3×2 Başarı Hedefleri, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Yayımlanan referansta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Referans makalede belirtilen akademik kurum adresi (Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması ve geçerlilik-güvenirlik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı veya orijinal maddelerine erişim için sorumlu yazar Sündüs Yerdelen ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izin koşulları yazarın inisiyatifindedir.

Kaynaklar

• Yerdelen, S. ve Padir, M. A. (2017). Öğretmenler için 3×2 Başarı Yönelimi Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlilik-güvenirlik çalışması. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(3), 1027-1039. doi:10.14686/buefad.335069. Makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmenler-icin-3×2-basari-yonelimi-olcegi-toad.pdf

Öğretmenler için 3×2 Başarı Yönelimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Telif hakları ve akademik yayın kuralları gereği ölçek maddeleri bu alanda yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim sağlamak ve uygulamak için yukarıda belirtilen referans makalenin tam metninin incelenmesi veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.