Öğretmenlerin Düşünme Becerisi Öğretimine Yönelik Özyeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Düşünme Becerisi Öğretimine Yönelik Özyeterlik Algısı Ölçeği, öğretmenlerin öğrencilere çeşitli düşünme becerileri kazandırma konusundaki yeterliliklerine dair inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. 2015 yılında Dilekli ve Tezci tarafından geliştirilen bu ölçek, toplam 20 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçek, eğitim bilimleri alanında öğretmenlerin mesleki özyeterlik algısı düzeylerini belirlemek ve bu algının düşünme becerilerinin öğretimi üzerindeki etkisini incelemek için tasarlanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin yapısal olarak güçlü ve tutarlı olduğunu destekleyen yüksek uyum indeksleri ve Cronbach Alpha değerleri göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Özyeterlik, Öğretmen Özyeterliği, Düşünme Becerileri, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Yalçın Dilekli, Erol Tezci

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme gibi temel düşünme becerilerini öğrencilere başarılı bir şekilde öğretme yeteneklerine dair sahip oldukları öznel inançları ve yeterlilik algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, eğitim araştırmacılarının ve uygulayıcılarının, öğretmenlerin düşünme becerileri öğretimi konusundaki mevcut yeterlik düzeylerini saptamalarına ve buna yönelik mesleki gelişim programları tasarlamalarına olanak sağlamak hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, sosyal bilişsel teori çerçevesinde ele alınan özyeterlik algısı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, öğretmenlerin belirli bir eylemi (bu bağlamda düşünme becerilerini öğretme eylemini) başarıyla gerçekleştirme kapasitelerine olan inançlarını yansıtır. Ölçek, bu algıyı üç farklı alt boyut üzerinden değerlendirmektedir, ancak orijinal kaynakta alt boyutların adları açıkça belirtilmemiştir. Genel olarak, bu alt boyutların; öğretmenlerin planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarındaki yeterliklerine odaklandığı varsayılmaktadır. Öğretmenlerin bu alandaki yüksek özyeterlik algısı, ders materyallerini daha etkili hazırlamalarına ve öğrencilerin aktif katılımını teşvik etmelerine katkı sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen uyum indeksleri, modelin veri ile iyi bir uyum sergilediğini göstermektedir.

• χ² değeri: 479.56
• Serbestlik Derecesi (sd): 167
• χ²/sd oranı: 2.871 (Kabul edilebilir düzeyde)
• GFI (Goodness of Fit Index): 0.89 (Kabul edilebilir)
• AGFI (Adjusted Goodness of Fit Index): 0.86 (Kabul edilebilir)
• CFI (Comparative Fit Index): 0.98 (Mükemmel uyum)
• NFI (Normed Fit Index): 0.97 (Mükemmel uyum)
• NNFI (Non-Normed Fit Index): 0.98 (Mükemmel uyum)
• SRMR (Standardized Root Mean Square Residual): 0.042 (İyi uyum)
• RMR (Root Mean Square Residual): 0.026 (İyi uyum)
• RMSA (Root Mean Square Error of Approximation): 0.069 (Kabul edilebilir düzeyde)
• PGFI (Parsimony Goodness of Fit Index): 0.71 (Kabul edilebilir)

Bu sonuçlar, ölçeğin kuramsal yapısının (üç faktörlü yapının) ampirik verilerle tutarlı olduğunu ve öğretmenlerin düşünme becerisi öğretimine yönelik özyeterlik algısını geçerli bir biçimde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, Cronbach Alpha yöntemiyle hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin son derece güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Birinci Faktör Alpha Katsayısı: 0.89
• İkinci Faktör Alpha Katsayısı: 0.93
• Üçüncü Faktör Alpha Katsayısı: 0.74
• Ölçek Geneline Ait Alpha Güvenirlik Katsayısı: 0.95

Genel güvenirlik katsayısının 0.95 olması, ölçeğin maddelerinin yüksek düzeyde homojen olduğunu ve ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir biçimde ölçtüğünü işaret etmektedir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin araştırmalarda kullanıma uygunluğunu pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal olarak 3 alt boyuttan ve toplam 20 maddeden oluşmaktadır. Geliştirme sürecinde yapılan faktör analizleri (hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizleri), düşünme becerisi öğretimine yönelik özyeterlik algısının tek bir genel faktör yerine, farklı yönleri temsil eden üç ayrı faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu üç faktörlü yapı, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmekte ve öğretmen özyeterliğinin çok boyutlu doğasını yansıtmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) Ölçeği

Format: Yazılı, öz bildirimli anket formatı.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Farklı branşlarda görev yapan eğitimciler).

Age Group: Yetişkin (Çalışan öğretmen popülasyonu).

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli okullarda görev yapan öğretmenler örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılarak geliştirilmiştir.

Test Methodology: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme formatı şöyledir: (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Öğretim, Öğretmen Yeterlikleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Psikometri, Cronbach Alpha, Düşünme Becerisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Sorumlu yazar Yalçın Dilekli’dir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Dilekli ve Tezci tarafından 2015 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Yalçın Dilekli ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ücreti bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Dilekli, Y. ve Tezci, E. (2015). Öğretmenlerin düşünme becerisi öğretimine yönelik özyeterlik algısı ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 38, 135-153.

DOI: http://dx.doi.org/10.9761/JASSS3056

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: jasstudies.com

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmenlerin-dusunme-becerisi-ogretimine-yonelik-ozyeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Öğretmenlerin Düşünme Becerisi Öğretimine Yönelik Özyeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler için yayımlanan makaleye başvurulması gerekmektedir.