Öğretmenin Kapsayıcı Yaklaşımlarının Verimi Ölçeği [Teacher Efficacy for Inclusive Practices (TEIP) Scale]

Özet

Öğretmenin Kapsayıcı Yaklaşımlarının Verimi Ölçeği (ÖKYVÖ), orijinal adı Teacher Efficacy for Inclusive Practices (TEIP) Scale olan aracın Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, öğretmenlerin kapsayıcı eğitim ortamlarında çalışmaya yönelik sahip oldukları öz yeterlik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, özellikle özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitim sınıflarına dahil edilmesi sürecinde öğretmenlerin kendi yeteneklerine duydukları güven düzeyini belirlemeye odaklanır. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Tanrıverdi ve Özokçu (2018) tarafından gerçekleştirilmiş olup, psikometrik özelliklerinin Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında geçerli ve güvenilir olduğu gösterilmiştir.

Ölçek, öğretmenlerin kapsayıcı uygulamalara yönelik tutumlarını ve yeterlik algılarını değerlendirerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak üç alt faktörlü bir yapıyı teyit etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen öz yeterliği, kapsayıcı eğitim, özel gereksinimli öğrenciler, psikometrik özellikler, ölçek uyarlama, TEIP, öz yeterlik

Yazarlar

Arzu Tanrıverdi, Özlem Özokçu

Amaç

Öğretmenin Kapsayıcı Yaklaşımlarının Verimi Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin kapsayıcı sınıf ortamlarında özel gereksinimli öğrencilere etkili bir şekilde eğitim verme, sınıf yönetimi sağlama ve işbirliği yapma becerilerine dair kendi yeterlik algılarını değerlendirmektir. Ölçek, orijinali Sharma, Forlin ve Loreman (2008) tarafından geliştirilen TEIP ölçeğinin Türkçeye çevrilmesi ve Türk öğretmen örnekleminde geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılarak kullanıma uygun hale getirilmesi amacıyla uyarlanmıştır.

Bu araç, öğretmenlerin kapsayıcılığa yönelik öz yeterlik düzeylerini belirleyerek, eğitim programlarını ve hizmet içi eğitimleri bu ihtiyaçlar doğrultusunda şekillendirmeye yardımcı olmayı hedefler. Yüksek öz yeterliğe sahip öğretmenlerin kapsayıcı uygulamalarda daha başarılı ve istekli olduğu varsayılır.

Yapı

Ölçek, sosyal bilişsel teori çerçevesinde öğretmenlerin öz yeterlik inançlarını ölçmektedir. Öğretmen öz yeterliği, bireyin belirli bir görev veya durumda başarılı olmak için gerekli eylemleri organize etme ve yürütme yeteneğine olan inancı olarak tanımlanır. Öğretmenin Kapsayıcı Yaklaşımlarının Verimi Ölçeği, bu yapıyı kapsayıcı bağlamda üç temel alt boyutta ele alır:

• Davranış Yönetimi Verimi: Öğretmenin, özel gereksinimli öğrencilerin davranışlarını etkili bir şekilde yönetme yeteneğine olan inancı.
• Öğretim Verimi: Öğretmenin, farklı öğrenme ihtiyaçlarına sahip öğrencilere uygun öğretim stratejilerini uygulama yeteneğine olan inancı.
• İşbirliği Verimi: Öğretmenin, diğer meslektaşları, aileler ve destek personeli ile başarılı bir şekilde işbirliği yapma yeteneğine olan inancı.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Tanrıverdi & Özokçu, 2018), yapı geçerliğini incelemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk öğretmen örnekleminde de uygun model uyumu gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak dayandığı üç boyutlu yapıyı desteklediğini ve ölçülmek istenen psikolojik yapıyı (kapsayıcı öz yeterlik) yeterince temsil ettiğini göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiği belirtilmiştir.

Ölçeğin yapı geçerliği, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, IFI) ile kanıtlanmıştır. Bu, Öğretmenin Kapsayıcı Yaklaşımlarının Verimi Ölçeği’nin Türk kültüründe kapsayıcı öz yeterlik kavramını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Tanrıverdi ve Özokçu (2018) çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının oldukça yüksek olduğu bulunmuştur (genellikle .90 civarında). Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin üç alt faktörü için ayrı ayrı Cronbach Alfa değerleri hesaplanmış ve bu alt faktörlerin de yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu sonuçlar, Öğretmenin Kapsayıcı Yaklaşımlarının Verimi Ölçeği’nin hem genel ölçek hem de alt boyutlar düzeyinde güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal TEIP ölçeğinin üç faktörlü yapısını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanmıştır. DFA, verilerin teorik olarak beklenen yapıya ne ölçüde uyduğunu belirler.

Analizler sonucunda, ölçeğin 18 maddesinin üç faktör altında toplandığı doğrulanmıştır: Davranış Yönetimi Verimi, Öğretim Verimi ve İşbirliği Verimi. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik temelini koruduğunu ve kapsayıcı öz yeterliğin çok boyutlu doğasını yansıttığını göstermektedir. Faktör yükleri genellikle .50 üzerinde olup, maddelerin ilgili faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 6’lı veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örneğin, “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Kapsayıcı sınıflarda görev yapan veya genel eğitim sınıflarında özel gereksinimli öğrencilere destek veren ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, kapsayıcı uygulamalarla ilgili çeşitli senaryolara veya ifadelere ne kadar yeterli hissettiklerini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen verimi, kapsayıcılık, özel eğitim, psikometri, öz bildirim, faktör analizi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Arzu Tanrıverdi

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Veri Mevcut Değil

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Uyarlama Yılı: 2018

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle orijinal yazarların iznine tabidir. Ticari kullanım için ek izinler gerekebilir. Detaylar için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Tanriverdi, A., & Ozokcu, O. (2018). The psychometric properties of the Turkish version of the teacher efficacy for inclusive practices (TEIP) scale. Educational Research and Reviews, 13(18), 654-663. doi: 10.5897/ERR2018.3504

Orijinal makalenin PDF bağlantısı ERIC veritabanında mevcuttur: files.eric.ed.gov

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmenin-kapsayici-yaklasimlarinin-verimi-olcegi-teacher-efficacy-for-inclusive-practicesteip.pdf

Öğretmenin Kapsayıcı Yaklaşımlarının Verimi Ölçeği [Teacher Efficacy for Inclusive Practices (TEIP) Scale] Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler, Tanrıverdi ve Özokçu (2018) tarafından yayınlanan makalenin ekler bölümünde veya orijinal TEIP ölçeği (Sharma, Forlin & Loreman, 2008) dokümantasyonunda bulunabilir.

Maddelerin doğası gereği, öğretmenlerden kapsayıcı sınıflarda şu gibi konularda ne kadar verimli hissettiklerini derecelendirmeleri beklenir:

• Özel gereksinimli bir öğrencinin dikkatini derse çekebilme.
• Özel gereksinimli bir öğrencinin ödevlerini tamamlamasını sağlayabilme.
• Bir özel eğitim uzmanıyla etkili bir şekilde işbirliği yapabilme.
• Sınıftaki yıkıcı davranışları etkili bir şekilde yönetebilme.