Okulda Pozitif Yaşantılar Ölçeği

Özet

Okulda Pozitif Yaşantılar Ölçeği (OPYÖ), öğrencilerin okul ortamında deneyimledikleri olumlu psikolojik durumları ölçmek amacıyla Bülent Baki Telef tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, dördü temel psikolojik yapıyı temsil eden dört alt boyuttan (Minnettarlık, Yaşam Coşkusu, İyimserlik ve Sebat) ve toplam 14 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, birinci ve ikinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş ve yüksek düzeyde yapısal geçerlik ve iç tutarlılık sergilemiştir. Bu araç, eğitim psikolojisi alanında öğrencilerin okul deneyimlerinin pozitif psikoloji perspektifinden değerlendirilmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okulda Pozitif Yaşantılar Ölçeği, Pozitif Psikoloji, Okul Yaşamı, Minnettarlık, Yaşam Coşkusu, İyimserlik, Sebat, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Bülent Baki Telef

Amaç

Okulda Pozitif Yaşantılar Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin okul ortamına yönelik geliştirdikleri olumlu tutumları ve deneyimledikleri pozitif duygusal ve bilişsel durumları nicel olarak belirlemektir. Bu ölçek, öğrencilerin okul yaşamından aldıkları hazzı, okula bağlılıklarını ve akademik başarılarını destekleyen psikolojik sermayelerini ölçmeye hizmet eder.

Ölçek, pozitif psikoloji alanının temel bileşenlerini okul bağlamına uyarlayarak, öğrencilerin okuldaki genel refah düzeylerini ve psikolojik sağlamlıklarını değerlendirmek için kullanışlı bir araç sunmaktadır. Elde edilen veriler, okullarda pozitif eğitim programlarının geliştirilmesi ve öğrenci destek hizmetlerinin iyileştirilmesi için önemli bir zemin oluşturmaktadır.

Yapı

OPYÖ, okul deneyimlerinin olumlu yönlerini temsil eden dört temel psikolojik yapı etrafında şekillenmiştir. Bu yapılar, pozitif psikoloji literatüründe sıkça ele alınan ve öğrencilerin akademik ve sosyal gelişimleri için kritik öneme sahip olan özelliklerdir. Ölçek toplamda 14 maddeden oluşmakta ve dört alt boyutu kapsamaktadır.

• Minnettarlık: Okula gitmekten ve öğrenme fırsatlarından dolayı duyulan şükran duygusunu ifade eder.
• Yaşam Coşkusu (Vigor): Okulda yeni şeyler öğrenirken hissedilen heyecanı, enerjiyi ve canlılığı temsil eder.
• İyimserlik: Okulda iyi şeylerin olacağına dair genel ve pozitif beklenti düzeyini ölçer.
• Sebat (Grit/Perseverance): Akademik görevler ve ödevler karşısında karşılaşılan zorluklara rağmen devam etme ve işi bitirme eğilimini ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Hem birinci düzey hem de ikinci düzey faktör analizleri, ölçeğin dört faktörlü yapısının teorik beklentilere uygun olduğunu göstermiştir.

Birinci düzey DFA sonuçları, modele ilişkin mükemmel uyum indeksleri sunmuştur: χ² / sd oranı 2.40 (171/71= 2.40) olarak rapor edilmiştir. Diğer önemli uyum indeksleri ise şu şekildedir: **RMSEA**= 0.04, **SRMR**= 0.03, **GFI**= 0.96, **NFI**= 0.97, **RFI**= 0.96, **CFI**= 0.98 ve **IFI**= 0.98. Ölçek maddelerinin standardize edilmiş parametre değerleri 0.50 ile 0.74 arasında değişmektedir.

İkinci düzey DFA sonuçları da ölçeğin genel pozitif yaşantılar faktörü altında toplandığını desteklemiştir. Bu analizin uyum indeksleri de oldukça güçlüdür: χ² / sd oranı 2.46 (180/73= 2.46), **RMSEA**= 0.04, **SRMR**= 0.03, **GFI**= 0.96, **NFI**= 0.95, **RFI**= 0.92, **CFI**= 0.96 ve **IFI**= 0.96. İkinci düzey analizde madde standardize edilmiş parametre değerleri 0.49 ile 0.74 arasında bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde yapısal geçerliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin alt boyutlarının ve genel ölçeğin iç tutarlılık katsayıları, kabul edilebilir düzeylerin üzerinde bulunmuştur.

Alt boyutlar için hesaplanan iç tutarlılık katsayıları şunlardır:

• Minnettarlık: 0.70
• Yaşam Coşkusu: 0.80
• İyimserlik: 0.63
• Sebat: 0.73

Ölçeğin tamamı için hesaplanan genel iç tutarlılık katsayısı ise **0.86** olarak rapor edilmiştir. Bu değerler, ölçek maddelerinin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Okulda Pozitif Yaşantılar Ölçeği’nin faktör yapısının belirlenmesi, iki aşamalı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile gerçekleştirilmiştir. Bu yöntem, ölçeğin teorik olarak varsayılan dört alt boyuttan oluştuğunu istatistiksel olarak test etmek için kullanılmıştır.

Birinci düzey DFA, dört faktörlü yapının (Minnettarlık, Yaşam Coşkusu, İyimserlik ve Sebat) verilerle uyumunu doğrulamıştır. İkinci düzey DFA ise, bu dört alt faktörün, daha üst bir yapı olan “Okulda Pozitif Yaşantılar” genel faktörü altında toplandığını ve bu genel yapıyı temsil ettiğini göstermiştir. Her iki modelin de **RMSEA** ve **CFI** gibi temel uyum indeksleri, modelin veriyle mükemmel derecede uyumlu olduğunu kanıtlamıştır (RMSEA < 0.05 ve CFI > 0.95). Bu güçlü sonuçlar, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 5’li Likert Ölçeği

Dil Durumu: Türkçe

Hedef Grup: Öğrenciler (Genellikle ortaokul veya lise öğrencileri için uygundur, ancak orijinal çalışmanın popülasyon detayları için kaynağa bakılmalıdır).

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Akademik bağlamda genellikle ergenlik dönemi veya sonrası).

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada detaylı popülasyon bilgisi için kaynağa başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, 14 maddelik derecelendirme ölçeği.

Derecelendirme: 5’li Likert ölçeği kullanılmıştır (1=Çok nadir ya da hiçbir zaman – 5= Çok sık ya da her zaman).

Anahtar Kelimeler

Yapısal Eşitlik Modellemesi, Cronbach Alfa, Pozitif Yaşantılar, Okul Psikolojisi, Minnettarlık, İyimserlik, Sebat.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için yazar Bülent Baki Telef ile iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: okulda-pozitif-yasantilar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Telef, B. B. (2016). Okulda pozitif yaşantılar ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Human Sciences, 13(2), 2475-2487.

Makalenin orijinal bağlantısı: j-humansciences.com

Okulda Pozitif Yaşantılar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, herhangi bir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 4 alt boyuttan ve toplamda 14 maddeden oluşmaktadır.

• Minnettarlık: “1) Okuluma gittiğim için şanslıyım”
• Yaşam Coşkusu: “4) Okulda yeni bir şey öğrendiğimde heyecan duyarım”
• İyimserlik: “8) Okulumda iyi şeylerin olmasını beklerim”
• Sebat: “11) Tüm ödevlerimi bitiririm”