Algılanan Öğretmen Davranışları Ölçeği (Perceived Teacher Behaviours Scale)

Özet

Algılanan Öğretmen Davranışları Ölçeği (AÖDÖ), ilkokul öğrencilerinin sınıf ve okul ortamında öğretmenleri tarafından sergilenen davranışlara dair algılarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. 2019 yılında Bahadır Köksalan ve Hakan Zelyurt tarafından geliştirilen bu ölçek, öğrencilerin öğretmenlerinin destekleyici, kontrol edici ve etkileşimsel tutumlarına yönelik deneyimlerini değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, özellikle Türk eğitim sistemindeki ilkokul kademesinde, öğretmen-öğrenci ilişkilerinin kalitesini ve öğrencilerin okul deneyimini anlamak için kritik veriler sağlar.

Anahtar Kelimeler

Algılanan öğretmen davranışları, Eğitim Psikolojisi, ilkokul öğrencisi, öğretmen-öğrenci ilişkisi, psikometrik araç, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Bahadır Köksalan, Hakan Zelyurt.

Amaç

Algılanan Öğretmen Davranışları Ölçeği’nin temel amacı, ilkokul kademesindeki öğrencilerin, öğretmenlerinin pedagojik ve sosyal davranışlarını ne ölçüde destekleyici, yapıcı veya kısıtlayıcı olarak algıladıklarını belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır. Bu araç, öğretmenlerin sınıf içi yönetim stillerinin ve iletişim becerilerinin öğrenci başarısı ve motivasyonu üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmalara hizmet etmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin bakış açısıyla sınıf dinamiklerini anlamalarına yardımcı olmakta, böylece öğretmen eğitimi programlarının ve mesleki gelişim faaliyetlerinin hedeflerini daha doğru belirlemelerine olanak tanımaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin Türkiye’deki ilkokul popülasyonuna özgü kültürel ve dilsel gereksinimleri karşılamasını sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, algılanan öğretmen davranışları adı verilen karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, öğrenci motivasyonu ve akademik başarısı literatüründe merkezi bir rol oynamaktadır. Ölçülen temel boyutlar genellikle şunları içerir:

• Duygusal Destek: Öğretmenin öğrencilere karşı gösterdiği sıcaklık, ilgi ve empati düzeyi.
• Öğretimsel Netlik: Öğretmenin ders içeriğini anlaşılır sunma ve beklentileri açıkça ifade etme becerisi.
• Sınıf Yönetimi ve Kontrol: Öğretmenin disiplin stratejileri ve öğrencilere sağladığı özerklik düzeyi.

Bu boyutlar, öğrencilerin okul iklimine ve öğrenme süreçlerine dair genel algılarını şekillendiren temel unsurlardır. Ölçek, bu farklı davranış biçimlerinin öğrenciler üzerindeki etkileşimini kantitatif olarak analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

Algılanan Öğretmen Davranışları Ölçeği’nin geliştirme çalışmasında (Köksalan & Zelyurt, 2019), ölçeğin geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı gerçekten ölçtüğünden emin olmak için yapı geçerliği ve içerik geçerliği analizlerini içermiştir. İçerik geçerliği, alanında uzman akademisyen ve eğitimcilerin görüşleri alınarak sağlanmıştır.

Yapı geçerliği ise genellikle faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını doğrulamaktadır. Ölçeğin geçerlik kanıtları, ilkokul öğrencilerinin öğretmen davranışlarına dair algılarını güvenilir ve doğru bir şekilde yansıttığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını sağlamak amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik çalışmalarında, ölçeğin iç tutarlılık katsayıları (örneğin, Cronbach’s Alpha) hesaplanmıştır. Yüksek Alpha katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik analizlerinin sonuçları, ölçeğin farklı durumlarda ve farklı öğrenci gruplarında benzer sonuçlar üretebilme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Bu, ölçeğin araştırma ve uygulamada kullanılması için önemli bir ön koşuldur.

Faktör Analizi

Algılanan Öğretmen Davranışları Ölçeği’nin geliştirilmesi, temel olarak Faktör Analizi yöntemlerine dayanmıştır. Çalışmada, ölçeğin çok boyutlu yapısının ortaya çıkarılması için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılmıştır. KFA, başlangıçta çok sayıda olan maddelerin, öğretmen davranışlarının farklı yönlerini temsil eden daha az sayıda anlamlı faktör altında gruplanmasını sağlamıştır.

Ardından, ölçek yapısının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) da uygulanmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin nihai yapısının güçlü ve teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiş, böylece psikometrik sağlamlığı kanıtlanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Self-Report/Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Ölçek derecelendirme formatı, ilkokul öğrencilerine uygun basit bir Likert tipi ölçek (Örneğin; Hiçbir zaman, Bazen, Her zaman gibi) kullanılarak yapılandırılmıştır (Detaylı derecelendirme bilgisi orijinal kaynak özetinde mevcut değildir).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 6-11 yaş aralığındaki ilkokul öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki ilkokul kademesinde öğrenim gören öğrenciler örnekleminde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Sınıf ortamında öğrencilere uygulanan kağıt-kalem veya dijital öz bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen davranışları, ilkokul, öğrenci algısı, psikometri, destekleyici öğretmen davranışı, kontrolcü öğretmen davranışı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi, Malatya, Türkiye (Yazarların çalıştığı kurum bilgisi referanstan çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar Bahadır Köksalan ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ücret bilgisi mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Test Yılı: 2019

Bu ölçeğin tam metnine ve detaylı psikometrik raporuna aşağıdaki harici linkler aracılığıyla ulaşılabilir:

• ERIC Tam Metin Linki: files.eric.ed.gov

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: algilanan-ogretmen-davranislari-olcegiperceived-teacher-behaviours-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Koksalan, B., & Zelyurt, H. (2019). Development of the perceived teacher behaviours scale in primary school. Research in Pedagogy, 9(1), 95-106. doi: 10.17810/2015.94

Algılanan Öğretmen Davranışları Ölçeği Maddeleri (Perceived Teacher Behaviours Scale)

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak özetinde yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddeler, yukarıda belirtilen referans makalede mevcuttur.