Table of Contents
Özet
Matematik Dili Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği (MDÖYÖY), matematik öğretmen adaylarının, matematiksel sembolleri, terminolojiyi ve gösterimleri öğretme becerilerine dair algıladıkları yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla Kabael ve Yayan (2017) tarafından geliştirilmiş uyarlama bir araçtır. Ölçek, özellikle öz yeterlik inancının matematiksel iletişim bağlamındaki rolünü incelemek üzere tasarlanmıştır.
Kapsamlı geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonrasında, başlangıçta 28 maddeden oluşan taslak form, madde yanıt analizi ve açıklayıcı faktör analizi (AFA) sonuçlarına dayanarak revize edilmiş ve 17 maddeden oluşan, üç faktörlü nihai yapısını almıştır.
Anahtar Kelimeler
Öz yeterlik, matematik dili, öğretmen adayları, matematik eğitimi, ölçek uyarlama, matematiksel iletişim.
Yazarlar
Tangül Kabael, Büşra Yayan.
Amaç
Ölçeğin temel amacı, ortaokul matematik öğretmen adaylarının matematiğin sembolik ve kavramsal dilini öğretme konusundaki algılanan öz yeterlik düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Araştırmacılar, bu ölçeği kullanarak öğretmen adaylarının öz değerlendirme süreçlerinin, matematik dili öğretimine dair öz yeterlikleri üzerindeki etkisini incelemeyi hedeflemişlerdir.
Bu araç, öğretmen yetiştirme programlarında matematiksel dilin öğretimine ayrılan pedagojik içeriğin etkinliğini değerlendirmek ve öğretmen adaylarının profesyonel gelişim ihtiyaçlarını spesifik olarak bu alanda belirlemek için kritik bir araç sağlamaktadır.
Yapı
Ölçek, Albert Bandura‘nın sosyal bilişsel teorisine dayanan öz yeterlik yapısını ölçmektedir. Öz yeterlik, bireyin belirli bir alandaki görevleri başarıyla yerine getirme kapasitesine olan inancını ifade eder. MDÖYÖY, bu inancı matematik dili öğretimine özgü üç farklı boyutta ele alır:
- Matematik Dilinin Öğretimi (Sembol ve kavramları açıklama yeterliliği).
- Belirli Matematik Dilini Kullanma (Matematiksel sembolleri okuma ve yazma becerisi).
- Genel Matematik Dilini Kullanma (Matematiksel fikirleri ifade etmede dili kullanma yetkinliği).
Geçerlik
Ölçeğin geçerlik çalışmaları iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, 28 maddelik taslak formun içerik geçerliği sağlanmıştır. Bu süreçte, iki doçent ve matematik eğitimi alanında doktora eğitimi gören iki öğrenci olmak üzere dört kişilik uzman grubu görev almıştır. Uzmanlar, her bir maddenin alaka düzeyini, netliğini, basitliğini ve belirsizliğini değerlendirmişlerdir. Uzmanlardan gelen öneriler doğrultusunda taslak form revize edilmiştir.
İkinci aşamada ise yapı geçerliğini incelemek amacıyla revize edilmiş ölçek, 2011-2012 eğitim-öğretim yılı güz döneminde eğitim alan 151 ortaokul matematik öğretmen adayına uygulanmıştır. Uygulama sonrasında yapılan madde yanıt analizi ve açıklayıcı faktör analizi (AFA) sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen üç faktörlü yapısını destekleyerek 17 maddelik nihai formun yapı geçerliğini kanıtlamıştır.
Güvenirlik
Ölçeğin güvenirliği, öğretmen adaylarının öz yeterlik puanlarının öz değerlendirme sürecinin etkisiyle değişip değişmediğini incelemek üzere ön test ve son test puanlarının eşleştirilmiş t-testi kullanılarak analiz edilmesiyle belirlenmiştir. Bu analiz, ölçeğin ölçüm tutarlılığını (güvenirliğini) dolaylı yoldan kontrol etmiştir.
Eşleştirilmiş örneklem t-testi sonuçları, öğretmen adaylarının genel öz yeterlik puanları ile üç faktörün ayrı ayrı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir (Örneğin: Genel Puanlar t = -.36, p > .001; TLoM t=.00, p > .001). Bu bulgular, matematik öğretmen adaylarının matematik dili öğretimine ilişkin öz yeterlik düzeylerinin, uygulanan öz değerlendirme müdahalesi sonrasında önemli bir değişim göstermediğini, dolayısıyla ölçeğin istikrarlı ölçümler sağladığını işaret etmektedir.
Faktör Analizi
Ölçek, açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve madde yanıt analizi sonuçlarına göre üç faktörlü bir yapıya sahiptir. Başlangıçtaki 28 maddelik havuz, bu analizler sonucunda 17 maddeye indirilmiştir. Üç faktör, matematik dilinin öğretimi yeterliliğinin farklı boyutlarını temsil etmektedir:
- Matematik Dilinin Öğretimi (8 madde): Öğretme becerilerine odaklanır.
- Belirli Matematik Dilini Kullanma (5 madde): Spesifik sembolik okuma ve yazma becerilerine odaklanır.
- Genel Matematik Dilini Kullanma (4 madde): Matematiksel fikirleri genel olarak ifade etme becerisine odaklanır.
Araç
Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)
Format: 4’lü Likert Tipi Derecelendirme ile Öz Bildirim Ölçeği
Language Available: Türkçe
Population Group: Ortaokul Matematik Öğretmen Adayları
Age Group: Üniversite Öğrencileri (Genç Yetişkinler)
Population Details: 2011-2012 eğitim-öğretim yılı güz döneminde eğitim alan toplam 151 öğretmen adayı. Örneklemin %7,9’u üçüncü dönem, %50’si beşinci dönem ve %41,1’i yine beşinci dönem öğrencilerinden oluşmaktaydı.
Test Methodology: Ölçek, katılımcıların matematik dili öğretimindeki yeterlik algılarını 4 kademeli bir Likert formatında değerlendirmelerini gerektirir.
Anahtar Kelimeler
Öğretmen yeterliği, matematiksel iletişim, sembolik dil, eğitim psikolojisi, öz yeterlik inançları.
Yazarlar
Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.
Affiliation Email addresses: [email protected]
Correspondence Address: Belirtilmemiştir.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
Ölçek, 2017 yılında Kabael ve Yayan tarafından yayımlanan akademik makale kapsamında sunulmuştur. Veri toplama 2011-2012 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Tangül Kabael ile iletişime geçilmesi önerilmektedir ([email protected]).
Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr
Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: teacher-self-efficacy-scale-for-the-language-of-mathematics-toad.pdf
Kaynaklar
Kabael, T. ve Yayan, B. (2017). Effect of self-evaluation on pre-service mathematics teachers’ self-efficacy in language of mathematics. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 7(1), 1-34 .
Matematik Dili Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği Maddeleri
Matematik dilinin öğretimi(8 madde): Matematiksel sembolleri öğretirken sembolleri farklı şekillerde açıklayabilirim
Belirli matematik dilini kullanma (5 madde): Matematiksel sembolleri okuyabilir ve yazabilirim”
Genel matematik dilini kullanma( 4 madde): Matematik dilini matematiksel fikirleri ifade etmede kullanabiliyorum
Cite this article
memjavad (2025). Teacher Self Efficacy Scale for the Language of Mathematics. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/teacher-self-efficacy-scale-for-the-language-of-mathematics/
memjavad. "Teacher Self Efficacy Scale for the Language of Mathematics." Turkish Psychological Scales, 15 Nov. 2025, https://tr-scales.arabpsychology.com/teacher-self-efficacy-scale-for-the-language-of-mathematics/.
memjavad. "Teacher Self Efficacy Scale for the Language of Mathematics." Turkish Psychological Scales, 2025. https://tr-scales.arabpsychology.com/teacher-self-efficacy-scale-for-the-language-of-mathematics/.
memjavad (2025) 'Teacher Self Efficacy Scale for the Language of Mathematics', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/teacher-self-efficacy-scale-for-the-language-of-mathematics/.
[1] memjavad, "Teacher Self Efficacy Scale for the Language of Mathematics," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, November, 2025.
memjavad. Teacher Self Efficacy Scale for the Language of Mathematics. Turkish Psychological Scales. 2025;vol(issue):pages.