İş Yaşamında Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejileri Ölçeği

Özet

İş Yaşamında Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejileri Ölçeği (İYAÖİAŞÖ), bireylerin iş yaşamlarında kendi öznel iyi oluş düzeylerini artırmak için aktif olarak kullandıkları stratejileri belirlemek ve ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, Eryılmaz ve Ercan (2016) tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, iş yerinde uygulanan bilişsel ve davranışsal iyi oluş artırma yöntemlerinin sistematik bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

İş Yaşamında Öznel İyi Oluş, İyi Oluş Stratejileri, İş Psikolojisi, Faktör Analizi, Psikometrik Geliştirme, İş Yeri Mutluluğu

Yazarlar

Ali Eryılmaz, Levent Ercan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların iş ortamında öznel iyi oluş seviyelerini yükseltmek için kullandıkları çeşitli stratejileri tanımlamak ve bu stratejilerin sıklığını veya etkinliğini ölçmektir. Bu araç, pozitif psikoloji yaklaşımlarının iş yaşamına entegrasyonunu araştıran bilimsel çalışmalar için kritik bir ölçüm sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireylerin iş yerinde kullandığı iyi oluş artırma yöntemlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Nihai olarak dört alt boyuttan ve toplam 24 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, iş yaşamında iyi oluşu destekleyen farklı strateji kümelerini (örneğin, sosyal destek arama, bilişsel yeniden çerçeveleme, anlam bulma vb.) kapsamaktadır, ancak alt boyutların spesifik isimleri kaynakta belirtilmemiştir.

Geçerlik

İş Yerinde Kullanılan Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejileri Ölçeği’nin yapı geçerliğini test etmek amacıyla 318 katılımcıdan toplanan veriler üzerinde Temel Bileşenler Analizine dayalı Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Faktör analizine başlanmadan önce veri setinin uygunluğu incelenmiştir.

• Örneklem yeterliliğini gösteren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı değeri 0.862 (p<.01) olarak bulunmuştur.

• Verilerin çok değişkenli normal dağılımdan farklı olduğunu gösteren Barlett testi (Barlett’s Test of Sphercity) Ki Kare değeri 6597.985 (p<.01) olarak hesaplanmıştır, bu da faktör analizinin yapılabilirliğini desteklemiştir.

AFA sonucunda, %55.77 oranında açıklanan varyansa sahip, dört faktörlü ve 18 maddelik nihai bir ölçek yapısına ulaşılmıştır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapı geçerliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık düzeyleri incelenmiştir. Yapılan güvenirlik analizleri neticesinde ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğu tespit edilmiştir.

• Ölçeğin Madde-Toplam Korelâsyonları, İç Tutarlık Katsayıları (Cronbach’s Alpha) ve Test Tekrar Test Korelâsyon Katsayıları 0.79 ile 0.87 aralığında bulunmuştur (p<.01).

Bu değerler, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve zaman içinde ölçülen yapıyı istikrarlı bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, veri yapısını keşfetmek için Temel Bileşenler Analizi (Principal Component Analysis) kullanılmıştır. Analizin ilk aşamasında, toplam varyansın %65.54’ünü açıklayan 6 boyutlu bir yapıya ulaşılmıştır.

Ancak, daha sade ve anlamlı bir faktör yapısı elde etmek için Varimax dik döndürme yöntemi kullanılmıştır. Bu döndürme sonucunda, toplam varyansın %55.77’sini açıklayan ve dört faktörden oluşan 18 maddelik nihai bir yapıya karar verilmiştir. Ölçeğin son hali 4 alt boyuttan ve 24 maddeden oluşmaktadır. Bu durum, faktör analizinde elde edilen 18 maddelik yapının, ölçeğin nihai, tam formundan farklı olduğunu ve geliştirme sürecinde ek maddelerin dahil edilmiş olabileceğini düşündürmektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: 4 alt boyut ve 24 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir.

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Çalışan Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan popülasyon)

Popülasyon Detayları: Geçerlik çalışması 318 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Güvenirlik, Yapı Geçerliği, İş Yaşamı, Pozitif Psikoloji, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alfa, Varimax

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016 (Makale yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ticari kullanım ve izinler için sorumlu yazar Ali Eryılmaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri içeren PDF dosyası aşağıdan indirilebilir.

is-yasaminda-oznel-iyi-olusu-artirma-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Eryılmaz, A. ve Ercan, L. (2016). İş Yerinde Kullanılan Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejileri Ölçeğinin geliştirilmesi. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 7 (25), 248-257. Makalenin yayınlandığı dergiye ait bağlantı: ijoess.com.

İş Yaşamında Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejileri Ölçeği Maddeleri

Ölçeğin orijinal kaynak içeriğinde maddelerine (soru listesine) yer verilmemiştir. Ölçek, 4 alt boyut ve toplam 24 maddeden oluşmaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.