Öğretmen Özyeterlik Algısı Ölçeği Kısa Formu

Özet

Öğretmen Özyeterlik Algısı Ölçeği Kısa Formu (ÖÖAÖKF), öğretmenlerin mesleki yeterliklerine dair inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan Teachers’ Sense of Efficacy Scale (TSES) adlı orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmış kısa versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, 2017 yılında İzzet Baki Karaoğlu tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, öğretmenlerin farklı öğretim görevlerine yönelik öz yeterlik düzeylerini 1’den (hiç) 9’a (çok fazla) kadar değişen 9 dereceli bir Likert tipi ölçek üzerinde değerlendirmelerini istemektedir. Kısa formu, özellikle araştırma ortamlarında pratiklik sağlamak ve hızlı veri toplamak amacıyla tercih edilmektedir. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygun, güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen özyeterliği, öz yeterlik, TSES, kısa form, ölçek uyarlaması, öğretmen performansı, psikometrik özellikler.

Yazarlar

İzzet Baki Karaoğlu

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin kendi öğretme becerilerine ve mesleki yeterliklerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu inançlar, öğretmenlerin sınıf yönetimi, öğrencileri motive etme ve zorlu öğrenme durumlarıyla başa çıkma gibi kritik pedagojik alanlardaki davranışlarını ve kararlılıklarını doğrudan etkilemektedir. Ölçek, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemede ve eğitim araştırmalarında temel bir değişken olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Öğretmen Özyeterlik Algısı Ölçeği, sosyal bilişsel kuramın temel kavramlarından biri olan öz yeterlik (self-efficacy) yapısını ölçmektedir. Öz yeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirme yeteneğine olan inancıdır. Eğitim psikolojisi alanında, öğretmen öz yeterliği genellikle üç temel boyutta incelenir: Öğrenci Katılımı Yeterliği, Öğretim Stratejileri Yeterliği ve Sınıf Yönetimi Yeterliği.

Orijinal ölçek (TSES), Tschannen-Moran ve Woolfolk Hoy (2001) tarafından geliştirilmiş olup, kısa form adaptasyonu, bu temel boyutları temsil eden maddeleri içermektedir. Bu yapı, öğretmenlerin mesleki inançlarının gücünü ve genelliğini belirlemede bilimsel temelli bir yaklaşım sunar.

Geçerlik

Öğretmen Özyeterlik Algısı Ölçeği Türkçe Kısa Formu’nun yapı geçerliğini (construct validity) belirlemek amacıyla kapsamlı istatistiksel analizler uygulanmıştır. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü gösterir.

Yapı geçerliğini test etmek için, varimaks dik döndürme ile temel bileşenler kullanılarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. Bu metodoloji, ölçek maddelerinin beklenen faktör yapısı altında toplandığını bilimsel olarak doğrulamayı amaçlamıştır. Analizler sırasında, Özdamar (2004), Şencan (2005), Büyüköztürk (2009) ve Çokluk, Şekercioğlu ve Büyüköztürk (2010) gibi alanında yetkin akademisyenlerin önerdiği istatistiksel prosedürler takip edilmiştir. Bu işlemler, ölçeğin Türkçe versiyonunun da orijinal ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı hedeflemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve dolayısıyla güvenirliğini belirlemek amacıyla Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanmıştır. Güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçüm sonuçlarının zamana yayılmış tutarlılığını gösterir.

Öğretmen Özyeterlik Algısı Ölçeği’nin (Teachers’ Sense of Efficacy Scale – TSES) orijinal formlarının güvenirlik değerleri oldukça yüksektir. Tschannen –Moran ve Woolfolk Hoy (2001) tarafından bildirildiği üzere, orijinal uzun formu için alfa değeri .94, kısa formu için ise .90 olarak açıklanmıştır. Bu değerler, her iki orijinal formun da psikometrik açıdan mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ifade eder. Türkçe uyarlama çalışmasında da bu yüksek standartlara uygun iç tutarlılık değerlerinin elde edilmesi hedeflenmiştir.

Faktör Analizi

Türkçe Kısa Formun boyut yapısını incelemek ve yapı geçerliğini desteklemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Faktör analizinde, veri setindeki varyansın dağılımını optimize etmek amacıyla temel bileşenler yöntemi ve varimaks dik döndürme tekniği kullanılmıştır.

Bu istatistiksel prosedürler, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen alt boyutlara (Öğrenci Katılımı, Öğretim Stratejileri, Sınıf Yönetimi) yüklenip yüklenmediğini kontrol etmek için elzemdir. Kullanılan metodolojik referanslar (Özdamar, 2004; Şencan, 2005; Büyüköztürk, 2009; Çokluk, Şekercioğlu ve Büyüköztürk, 2010), analizin yüksek akademik standartlarda yürütüldüğünü göstermektedir. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin Türkçe popülasyonunda da geçerli bir çok boyutlu yapı sergilediğini ortaya koymuştur.

Araç

Test Tipi: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Türk uyarlaması)

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Yetişkin (Mesleğini icra eden öğretmenler)

Population Details: Çalışma, IV. International Eurasian Educational Research Congress kapsamında sunulmuş olup, genellikle farklı kademelerde görev yapan öğretmenler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Yanıtlar, 1’den (hiç) 9’a (çok fazla) kadar derecelendirilmiş 9 noktalı Likert tipi bir ölçek kullanılarak toplanmaktadır. Yüksek puanlar, yüksek özyeterlik algısını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen yeterliği, TSES kısa formu, Cronbach Alfa, yapı geçerliği, eğitim psikolojisi, mesleki gelişim, ölçek uyarlaması.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Pamukkale Üniversitesi, Denizli, Türkiye (Sorumlu Yazar: İzzet Baki Karaoğlu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında IV. International Eurasian Educational Research Congress’te sunulmuştur. Ölçeğin kullanımı ve izin şartları (örneğin ticari olmayan akademik kullanımlar için) hakkında kesin bilgi almak için sorumlu yazar İzzet Baki Karaoğlu ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Telif hakları ve kullanım ücretleri, orijinal ölçek sahipleri (Tschannen –Moran ve Woolfolk Hoy) ve uyarlama sahibi arasında farklılık gösterebilir.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmen-ozyeterlik-algisi-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

1. Karaoğlu, İ.B. (2017). Öğretmen Özyeterlik Algısı Ölçeği Kısa Formu’nun Türkçe’ye uyarlanması. IV. International Eurasian Educational Research Congress içinde (s.286-287). Denizli: Pamukkale Üniversitesi.
2. Tschannen –Moran, M., & Woolfolk Hoy, A. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and teacher education, 17(7), 783-805.
3. Özdamar, K. (2004). Paket programlarla istatistiksel veri analizi. Kaan Kitabevi.
4. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlilik. Seçkin Yayıncılık.
5. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi.
6. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.

[quads id=5]

Öğretmen Özyeterlik Algısı Ölçeği Kısa Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için yazarın orijinal kongre bildirisine veya yukarıda belirtilen PDF dokümanına başvurulması gerekmektedir.