Öğretmen Adaylarının Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarının Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği, öğretmenlik eğitimi alan öğrencilerin akademik başarı düzeylerini etkileyen temel içsel ve dışsal faktörleri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir psikometri aracıdır. Bu ölçek, öğrenme ortamı, motivasyon, çalışma alışkanlıkları, öz yeterlik inançları ve algılanan sosyal destek gibi kritik alanlardaki değişkenleri değerlendirir. Ölçeğin geliştirilmesi, 2016 yılında Demet Batman ve Nevin Yiğit tarafından yapılmış olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları Kastamonu Eğitim Dergisi’nde yayımlanmıştır. Ölçek, eğitim bilimleri alanında öğretmen adaylarının başarılarını artırmaya yönelik müdahale programlarının planlanması için önemli tanısal bilgiler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen adayları, akademik başarı, faktörler, öz yeterlik, motivasyon, çalışma alışkanlıkları, eğitim psikolojisi, başarı ölçme.

Yazarlar

Demet BATMAN, Nevin YİĞİT.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının yükseköğrenim sürecindeki akademik başarı düzeylerini pozitif veya negatif yönde etkileyen çeşitli psikolojik, sosyal ve çevresel faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin göreceli önemini ölçmektir. Elde edilen veriler, eğitim fakültelerinin öğrencilere yönelik rehberlik ve destek hizmetlerini optimize etmesine yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, öğretmen adaylarının güçlü ve zayıf yönlerini saptayarak, bireyselleştirilmiş akademik danışmanlık stratejilerinin geliştirilmesine zemin hazırlar. Böylece, öğrencilerin akademik potansiyellerini tam olarak gerçekleştirmeleri ve mezun olduklarında daha donanımlı öğretmenler olmaları amaçlanmaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, öğretmen adaylarının akademik başarısını etkileyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle şu temel boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır:

• Bilişsel Faktörler: Öğrenme stratejileri, eleştirel düşünme becerileri ve sınav kaygısı yönetimi gibi doğrudan akademik sürece etki eden unsurlar.
• Duyuşsal/Motivasyonel Faktörler: Akademik öz yeterlik, içsel ve dışsal motivasyon düzeyleri, mesleğe yönelik tutum ve ilgi.
• Çevresel ve Sosyal Faktörler: Aile desteği, arkadaş çevresinin etkisi, fakülte ortamı ve öğretim elemanlarıyla ilişkiler.
• Örgütsel Faktörler: Ders programlarının düzenliliği, kaynaklara erişim kolaylığı ve üniversitenin sunduğu akademik destek hizmetleri.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece doğru temsil ettiğini göstermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme makalesi (Batman & Yiğit, 2016), ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak için çeşitli istatistiksel yöntemler kullandığını belirtmektedir.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleriyle test edilmiştir. Bu analizler sonucunda ölçeğin teorik olarak beklenen alt faktör yapısını doğruladığı ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğu varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçekten alınan puanların öğretmen adaylarının GNO (Genel Not Ortalaması) gibi dışsal akademik başarı ölçütleriyle anlamlı ilişkiler gösterdiği bildirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. İç tutarlılık güvenirliği, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa katsayısı (genellikle 0.80 ve üzeri), ölçeğin maddeleri arasında yüksek bir homojenlik ve iç tutarlılık olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını (test-tekrar test güvenirliği) değerlendirmek amacıyla belirli bir zaman aralığıyla aynı örneklem grubuna yeniden uygulanmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde, Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) kullanılarak ölçeğin temel boyutları belirlenmiştir. Bu analiz, başlangıçta çok sayıda madde içerdiği varsayılan ölçeğin, altında yatan daha az sayıda faktör veya boyuta indirgenmesini sağlamıştır.

EFA sonuçları, faktörlerin toplam varyansın önemli bir yüzdesini açıkladığını göstermiş ve her bir faktörün mantıksal olarak ilgili maddeleri içerdiği belirlenmiştir. Ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (Confirmatory Factor Analysis – CFA) uygulanarak, EFA ile elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde teorik modele ne kadar uyumlu olduğu test edilmiştir. Bu iki aşamalı süreç, ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü bir kanıtını sunar.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Geliştirme ve Uyarlama (Özgün bir çalışmanın parçası olarak geliştirilmiş ve valide edilmiştir).

Format: Çok boyutlu, Likert tipi derecelendirme ölçeği. Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmış olsa da, bu tür ölçekler genellikle 5’li (Kesinlikle Katılıyorum – Kesinlikle Katılmıyorum) veya 4’lü Likert formatındadır.

Mevcut Dil: Türkçe.

Hedef Nüfus Grubu: Öğretmen Adayları (Eğitim Fakültelerinde lisans eğitimi alan öğrenciler).

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Nüfus Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim fakültelerinin farklı bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle kağıt veya dijital ortamda uygulanan anket formu.

Anahtar Kelimeler

Eğitim fakültesi, lisans öğrencisi, öz bildirim, güvenirlik, geçerlik, öğrenci başarısı, psikolojik ölçüm.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Demet BATMAN ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

• Sorumlu Yazar: Demet BATMAN
• Test Yılı: 2016 (Yayın yılı).
• Ücret Bilgisi: Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak yazarın izni gereklidir.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir).

Bağlantı E-posta Adresleri: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir).

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın makalenin yayınlandığı tarihteki kurumsal adresi.

Kaynaklar

Batman, D., ve Yiğit, N. (2016). Öğretmen Adaylarının Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği: Geliştirilmesi, güvenirliği ve geçerliliği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24 (1), 217-232.

Makalenin orijinal bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: ogretmen-adaylarinin-akademik-basarilarini-etkileyen-faktorleri-belirleme-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarının Akademik Başarılarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde sağlanmadığı için burada listelenememiştir. Detaylı maddeler için lütfen Batman ve Yiğit (2016) tarafından yayımlanan makaleye başvurunuz.

Ölçek, akademik başarıyı etkileyen çeşitli alt boyutları ölçen toplam X maddeden oluşmaktadır (Madde sayısı orijinal kaynakta belirtilmediği için genel bir ifade kullanılmıştır).

• [Orijinal ölçek maddeleri bu alana eklenmelidir.]
• [Orijinal ölçek maddeleri bu alana eklenmelidir.]
• [Orijinal ölçek maddeleri bu alana eklenmelidir.]