Öğretmen Adaylarının Anadolu Ağızlarına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarının Anadolu Ağızlarına Yönelik Tutum Ölçeği, öğretmen adaylarının Türkiye coğrafyasında konuşulan Anadolu ağızlarına karşı geliştirdikleri tutumları ölçmek amacıyla Ahmet Pehlivan tarafından 2012 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Geliştirme çalışması sonucunda, ölçek, toplam 22 madde ve dört alt boyuttan oluşan geçerli ve güvenilir bir yapı sergilemiştir. Ölçek, özellikle eğitimcilerin bölgesel dil varyasyonlarına yönelik algılarını, bu ağızların kültürel değerini ve eğitimdeki potansiyel işlevini değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayı, Anadolu Ağızları, Tutum, Dil, Sosyolinguistik, Tutum Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ahmet Pehlivan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının bölgesel ağızlara yönelik tutumlarını güvenilir ve sistematik bir şekilde ölçebilecek, psikometrik özellikleri güçlü bir araç geliştirmektir. Eğitim alanında görev alacak olan bu grubun, dil çeşitliliğine ve bölgesel farklılıklara karşı sergilediği tutumun belirlenmesi, dil eğitim politikalarının ve kültürel çeşitliliğe verilen değerin anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu ölçek, adayların standart dil dışındaki dil varyasyonlarına karşı sahip oldukları ön yargıları, kültürel değer atfetme düzeylerini ve ağızların eğitim ortamında kullanılmasına dair görüşlerini ortaya koyarak, sosyolinguistik araştırmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının Anadolu ağızlarına yönelik tutumlarını çok boyutlu olarak incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, toplam 22 madde ile ölçülen dört ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, tutumun farklı veçhelerini (bilişsel, duygusal ve işlevsel) temsil etmektedir.

Ölçeği oluşturan dört alt boyut şunlardır:

• Ağızların Eğitimdeki Yeri ve İşlevi: Bölgesel ağızların eğitim ortamlarında ne kadar değerli olduğu ve öğrencinin kişisel gelişimine, özellikle kendine güvenine olan katkısı.
• Ağız Kullanıcılarına Yönelik Tutum: Ağızları kullanan bireylere karşı genel sosyal tutum ve kabul düzeyi.
• Ağız Kullanımına Yönelik Duygusal Değer: Yöresel dillerin kültürel miras ve zenginlik olarak algılanma derecesi.
• Ağızların Statüsü: Ağızların standart dil ile kıyaslandığında sahip olduğu sosyal ve işlevsel statüye dair inançlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak detaylı bir şekilde incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen dört faktörlü yapısını desteklediğini göstermiştir.

Hesaplanan uyum indeksleri değerleri, modelin mükemmel ve kabul edilebilir uyum aralıklarında olduğunu kanıtlamaktadır. Elde edilen başlıca uyum indeksleri şöyledir: χ²=364.85, serbestlik derecesi (df)=195, ve bu değerlerden türetilen χ²/df oranı 1.87 olarak bulunmuştur. Bu oran, model uyumunun çok iyi düzeyde olduğunu göstermektedir (genellikle 3’ün altı kabul edilir).

Diğer kritik uyum indeksleri de güçlü sonuçlar vermiştir: Kök Ortalama Kare Hata Yaklaşımı (RMSEA) değeri 0.048 (0.05’in altı mükemmel uyumu gösterir), Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI) 0.95, Normlaştırılmamış Uyum İndeksi (NNFI) 0.94, Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI) 0.90, İyilik Uyum İndeksi (GFI) 0.92 ve Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi (AGFI) 0.90 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, ölçek yapısının güçlü bir geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alpha yöntemiyle hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin genel güvenirlik katsayısı 0.88 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek Cronbach Alpha değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (Anadolu ağızlarına yönelik tutumu) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu da ölçeğin farklı uygulamalarda güvenilir sonuçlar üreteceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, 22 madde ve 4 alt boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu yapı, DFA ile test edilmiştir.

• Ağızların Eğitimdeki Yeri ve İşlevi: 8 madde içermektedir. Örnek madde: Bölge ağzının eğitimde değer bulması, öğrencinin kendine güvenini artırır.
• Ağız Kullanıcılarına Yönelik Tutum: 5 madde içermektedir. Örnek madde: Yöre ağzı kullananlar iyi insanlardır.
• Ağız Kullanımına Yönelik Duygusal Değer: 6 madde içermektedir. Örnek madde: Yöre dilleri kültürel bir zenginliktir.
• Ağızların Statüsü: 3 madde içermektedir. Örnek madde: Ağızlar standart dil kadar işleve sahip değildir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: 22 maddeden oluşan, 4 alt boyutlu Likert tipi ölçek.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğretmen Adayları (Prospective Teachers)

Age Group: Üniversite Düzeyi (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Population Details: Eğitim Fakültelerinin çeşitli bölümlerinde öğrenim gören üniversite öğrencileri.

Test Methodology: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Seçenekler: “Hiç Katılmıyorum (1)”, “Katılmıyorum (2)”, “Kararsızım (3)”, “Katılıyorum (4)”, “Tamamen Katılıyorum (5)”.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Dil Tutumu, Bölgesel Ağız, DFA, Cronbach Alpha, Pehlivan.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Uygulama Yılı

Ölçek, 2012 yılında Ahmet Pehlivan tarafından yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar (Ahmet Pehlivan) ile yukarıda belirtilen e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin orijinal makalesi Bilig Dergisi‘nde yayımlanmıştır.

The original PDF can be downloaded here: ogretmen-adaylarinin-anadolu-agizlarina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

Pehlivan, A. (2012). Öğretmen Adaylarının Anadolu Ağızlarına Yönelik Tutum Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bilig Dergisi, 63, 135-158. (Makalenin orijinal bağlantısı: bilig.yesevi.edu.tr)

Öğretmen Adaylarının Anadolu Ağızlarına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

4 alt boyut 22 madde

• Ağızların Eğitimdeki Yeri ve İşlevi (8 m): Bölge ağzının eğitimde değer bulması, öğrencinin kendine güvenini artırır
• Ağız Kullanıcılarına Yönelik Tutum (5 m): Yöre ağzı kullananlar iyi insanlardır
• Ağız Kullanımına Yönelik Duygusal Değer (6 m): Yöre dilleri kültürel bir zenginliktir
• Ağızların Statüsü (3 m): Ağızlar standart dil kadar işleve sahip değildir