Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Politika Konularına Eğilimlerini Belirleme Ölçeği

Özet

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Politika Konularına Eğilimlerini Belirleme Ölçeği, 2011 yılında O. Akhan tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının politika bilimine ve güncel siyasi konulara yönelik ilgi, bilgi, katılım ve genel eğilimlerini sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, 52 maddeden oluşmakta olup, yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa: 0.906) ve altı farklı alt boyutta yapısal geçerlik sergilemektedir. Bu araç, öğretmen adaylarının politik yeterliliklerini ve vatandaşlık eğitimi konusundaki pedagojik yaklaşımlarını değerlendirmek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Politik Eğilim, Sosyal Bilgiler Öğretmen Adayları, Politika Bilimi, Tutum Ölçeği, Cronbach Alfa, Ölçek Geliştirme, Vatandaşlık Eğitimi.

Yazarlar

Oğuzhan Akhan

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, Sosyal Bilgiler öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören adayların, politika konularına yönelik sahip oldukları eğilimleri, algıları ve bu konulara olan yaklaşımlarını nicel verilerle ortaya koymaktır. Geliştirme çalışması, öğretmen adaylarının politik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi ve dolayısıyla Sosyal Bilgiler müfredatında yer alan vatandaşlık ve demokrasi eğitimine ne ölçüde hazır olduklarının anlaşılması ihtiyacından doğmuştur.

Bu araç, eğitim fakültelerindeki ilgili programların içeriğini ve pedagojik yaklaşımlarını gözden geçirmelerine yardımcı olacak kritik bilgileri sunar. Politika konularına yönelik olumlu eğilimler sergileyen adayların, gelecekteki sınıflarında bu tür hassas konuları daha etkili bir şekilde ele alabileceği varsayımına dayanmaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının politika bilimine yönelik çok boyutlu eğilimlerini ölçmeyi hedefleyen karmaşık bir psikolojik yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin geliştirme sürecinde, faktör analizi sonucunda altı farklı alt boyutun ortaya çıktığı belirtilmektedir. Bu alt boyutlar genel olarak; politik ilgi ve bilgi düzeyi, politik katılım isteği, politik konulara yönelik tutum, eleştirel düşünme becerisi, siyasi olaylara duyarlılık ve vatandaşlık bilinci gibi yapıları kapsamaktadır.

Toplam 52 madde üzerinden elde edilen bu alt boyutlu yapı, öğretmen adaylarının politika ile kurduğu ilişkinin sadece bilgi düzeyinde kalmayıp, aynı zamanda duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini de kapsadığını göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, geliştirme aşamasında yapılan pilot uygulama verileri üzerinden değerlendirilmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini göstermektedir. Özellikle alt boyutların iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin ilgili boyutlarla güçlü bir ilişki içinde olduğunu kanıtlamaktadır.

Pilot uygulama sonucunda elde edilen altı alt boyutun iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa değerleri) yüksek düzeyde bulunmuştur. Bu katsayılar sırasıyla 0.907, 0.891, 0.759, 0.788, 0.857 ve 0.698 olarak rapor edilmiştir. Bu değerler, ölçeğin alt boyutlarının tutarlı ve güvenilir bir şekilde ilgili yapıyı ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Politika Konularına Eğilimlerini Belirleme Ölçeği’nin güvenilirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Ölçek, 5’li Likert tipi ölçek formatında derecelendirildiği için güvenirlik analizi için yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

52 maddelik ölçeğin tamamı için hesaplanan genel Cronbach Alfa katsayısı 0.906 olarak belirlenmiştir. Bu katsayı, 0 ile +1 arasında değişen değerler arasında, 1’e oldukça yakın bir değer olup, ölçek maddeleri arasında yüksek düzeyde bir iç tutarlılık olduğunu ve ölçeğin güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda ve benzer popülasyonlarda tutarlı sonuçlar vereceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının politika bilimine yönelik eğilimlerini ölçen teorik yapının boyutlarını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır (çıkarım). Analizler sonucunda ölçeğin, yapısal olarak birbirinden ayrılmış ve anlamlı korelasyonlar gösteren altı temel boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Bu faktörler, ölçeğin toplam varyansının önemli bir kısmını açıklamaktadır.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmiş ve her bir alt boyutun özgül bir politik eğilim yönünü ölçtüğünü kanıtlamıştır. Alt boyutların yüksek iç tutarlılık katsayıları (0.698 ile 0.907 arası), faktör analizinin başarılı olduğunu ve her bir faktörün kendi içinde homojen bir madde grubunu barındırdığını desteklemektedir.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum ve Eğilim Belirleme)

Format: 52 maddeden oluşan 5’li Likert Tipi Ölçek (Örnek derecelendirme: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Sosyal Bilgiler Öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri. Katılımcılardan politika konularına yönelik kişisel eğilimlerini belirtmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Sosyal Bilgiler Eğitimi, Politika Bilimi, Tutum, Geçerlik, Güvenirlik, Öğretmen Yeterlilikleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında Oğuzhan Akhan’ın yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için tezin yayımlandığı kurum olan Gazi Üniversitesi ve yazarın etik izinlerine uyulması gerekmektedir. Ticari kullanımına dair net bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal tezi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: sosyal-bilgiler-ogretmen-adaylarinin-politika-konularina-egilimlerini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

1. Akhan, O. (2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politika bilimine yönelik eğilimlerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Politika Konularına Eğilimlerini Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Detaylı maddeler için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.