Öğretmen Adaylarına Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarına Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği (MKÖ), Emine Cabı ve Sibel Yalçınalp tarafından 2013 yılında geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, öğretmenlik mesleğine hazırlanan bireylerin bu mesleğe dair yaşadıkları kaygı düzeylerini ve türlerini sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. MKÖ, sekiz farklı alt boyutta toplam 45 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert formatında derecelendirilmiştir. Ölçeğin geliştirilme sürecinde yapı geçerliği faktör analizi ile, güvenirliği ise Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı gibi yöntemlerle test edilmiştir. Bu araç, öğretmen adaylarının mesleki yaşamın farklı yönlerine (atanma, öğrenci iletişimi, yönetim ilişkileri, ekonomik beklentiler) yönelik duydukları kaygıyı detaylıca ölçmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayları, Mesleki Kaygı, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Güvenirlik, Yapı Geçerliği, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Emine Cabı, Sibel Yalçınalp

Amaç

Öğretmen Adaylarına Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği (MKÖ), öğretmenlik mesleğini icra etmeye hazırlanan öğretmen adaylarının, mesleğin gereklilikleri, zorlukları ve geleceği hakkında hissettikleri kaygı seviyelerini tespit etmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bu kaygının çok boyutlu doğasını ortaya koymak ve farklı kaygı kaynaklarını (ekonomik, sosyal, görev merkezli vb.) ayrıştırmaktır.

Elde edilen sonuçlar, eğitim fakültelerinde ve ilgili programlarda görev yapan akademisyenlerin, adayların yaşadığı kaygı alanlarına yönelik rehberlik ve destek hizmetlerini daha etkili bir şekilde planlamasına yardımcı olmayı hedeflemektedir. Bu sayede mesleğe başlama sürecindeki adaptasyon zorluklarının minimize edilmesi amaçlanmaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Mesleki Kaygı‘dır. Bu yapı, öğretmen adaylarının mesleki geleceklerine, yeterliliklerine, sosyal statülerine ve çalışma koşullarına ilişkin duydukları endişeleri kapsar. Ölçek, bu kaygı yapısını sekiz (8) farklı alt boyutta incelemektedir:

• Görev merkezli kaygı (Mesleği seçmede kararsızlık, görev yeterliliği).
• Ekonomik/sosyal merkezli kaygı (Maaş ve toplumsal saygınlık).
• Öğrenci/iletişim merkezli kaygı (Öğrenci yönetimi ve etkileşim).
• Meslektaş ve veli merkezli kaygı (Profesyonel ilişkiler ve beklentiler).
• Kişisel gelişim merkezli kaygı (Kendini sürekli geliştirme ve sıkıcı olmama endişesi).
• Atanma merkezli kaygı (İşe yerleşme ve sınav başarısızlığı korkusu).
• Uyum merkezli kaygı (Coğrafi ve kurumsal adaptasyon).
• Okul yönetimi merkezli kaygı (Yönetimsel adalet ve destek).

Geçerlik

Geliştirilmiş olan Mesleki Kaygı Ölçeğinin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaya odaklanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel olarak incelenmiştir. Bu inceleme, çok boyutlu yapının doğrulanması amacıyla faktör analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak belirlenen sekiz alt boyutlu yapısını destekler nitelikte bulunmuştur, bu da ölçeğin mesleki kaygının farklı boyutlarını başarıyla ayırt edebildiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Güvenirlik kapsamında üç temel istatistiksel yöntem incelenmiştir:

• Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu (Item-total correlation).
• Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı.
• İki yarı test korelasyonu (Split-half reliability).

Bu analizler, ölçek maddelerinin kendi aralarında ve toplam puanla yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle Cronbach Alfa katsayısı, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstererek, ölçüm hatasının düşük olduğunu kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Mesleki Kaygı Ölçeği, açıklayıcı faktör analizi (AFA) ile geliştirilmiş olup, bu analiz sonucunda ölçeğin sekiz (8) alt boyuttan oluşan yapısı doğrulanmıştır. Ölçek, toplam 45 maddeden oluşmaktadır. Faktör yükleri, maddelerin ilgili alt boyutlara anlamlı düzeyde katkıda bulunduğunu göstermiştir. Bu sekiz faktör, öğretmen adaylarının mesleki kaygısını kapsayıcı bir çerçevede ele almaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert formatı.

Language Available: Türkçe.

Population Group: Öğretmen Adayları (Prospective Teachers).

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri (Eğitim Fakültesi veya Pedagojik Formasyon öğrencileri).

Population Details: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde veya öğretmenlik sertifikası programlarında öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Mesleki Kaygı, Öğretmen Adayları, Öğretmen Eğitimi, Psikometri, Öğrenci İletişimi, Atanma Kaygısı, Okul Yönetimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Emine Cabı için: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve koşulları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Cabı, E., ve Yalçınalp, S. (2013). Öğretmen AdaylarIna Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği (MKÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 85-96.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: efdergi.hacettepe.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmen-adaylarina-yonelik-mesleki-kaygi-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarına Yönelik Mesleki Kaygı Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 45 madde ve sekiz alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert formatındadır (1=Çok Kaygılanıyorum, 2=Oldukça Kaygılanıyorum, 3=Kısmen Kaygılanıyorum, 4=Çok Az Kaygılanıyorum, 5= Kaygılanmıyorum).

• Görev merkezli kaygı (14 madde): Öğretmenlik mesleğini seçmemde karasızlık yaşamaktan.
• Ekonomik/sosyal merkezli kaygı (7 madde): Toplumda mesleğime yönelik saygının azalmasından.
• Öğrenci / iletişim merkezli kaygı (6 madde): Öğrencilerimle iletişim kuramamaktan.
• Meslektaş ve veli merkezli kaygı (5 madde): Meslektaşlarımın alan bilgimi yetersiz bulmasından.
• Kişisel gelişim merkezli kaygı (4 madde): Sıkıcı bir öğretmen olmaktan.
• Atanma merkezli kaygı (3 madde): Atama sınavı sonucu herhangi bir yere atanamamaktan.
• Uyum merkezli kaygı (3 madde): İstemediğim bir bölgede/şehirde görev yapmaktan.
• Okul yönetimi merkezli kaygı (3 madde): Okul yönetiminin bana adil davranmamasından.