Okul Öncesi Öğretmen Adaylarına Yönelik Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği

Özet

Okul Öncesi Öğretmen Adaylarına Yönelik Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği, 2017 yılında Y. Öztugan tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, üniversitelerin okul öncesi öğretmenliği programlarında öğrenim görmekte olan Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının mesleki görevleri yerine getirme konusundaki kişisel yeterlilik algılarını ve inanç düzeylerini ölçmektir. Ölçek, özellikle öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği pedagojik beceriler, sınıf yönetimi ve öğrenci etkileşimi gibi alanlarda adayın kendine olan güvenini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Çalışma, alana özgü, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Bu Ölçek Geliştirme çalışması, okul öncesi eğitim alanında öz-yeterlik araştırmalarına bilimsel bir katkı sağlamakta olup, öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirmede ve adayların gelişim ihtiyaçlarını belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik, Okul Öncesi Öğretmen Adayı, Ölçek Geliştirme, Öğretmen Eğitimi, İnanç Ölçeği, Erken Çocukluk Eğitimi.

Yazarlar

Zülüf Öztutgan (Sorumlu Yazar).

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, okul öncesi öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin, mesleki yeterliliklerini ne derecede başarılı bir şekilde gerçekleştirebileceklerine dair sahip oldukları inançları nicel olarak ölçmektir. Bu inançlar, öğretmen adaylarının gelecekteki mesleki performanslarının güçlü bir öngörücüsü olarak kabul edilmektedir.

İkinci olarak, bu ölçek, öğretmen yetiştirme kurumlarına, öğrencilerin hangi alanlarda (örneğin, müfredat planlama, veli iletişimi, sınıf içi disiplin) kendilerini daha yetersiz hissettiklerini tespit etme imkanı sunarak, eğitim programlarının bu ihtiyaçlara göre yeniden düzenlenmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Öz-Yeterlik Teorisi çerçevesinde geliştirilmiştir. Öz-Yeterlik (Self-Efficacy), bireyin belirli bir eylemi başarılı bir şekilde gerçekleştirebileceğine dair sahip olduğu yargı veya inanç olarak tanımlanır. Bu ölçekte ölçülen yapı, okul öncesi öğretmen adayının pedagojik bilgi ve becerilerini uygulama, zorluklarla başa çıkma ve öğrenme ortamını etkili bir şekilde yönetme kapasitesine dair inancıdır.

Yapının çok boyutlu olduğu varsayılmakta olup, genellikle öğretmenlik öz-yeterliği; Öğretim Stratejileri Yeterliği, Sınıf Yönetimi Yeterliği ve Öğrenci Katılımı Yeterliği gibi alt boyutlar altında incelenmektedir. Ölçek maddeleri, bu üç temel mesleki alanın tamamını kapsayacak şekilde hazırlanmıştır.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik bilgisi bulunmamakla birlikte, standart bir Ölçek Geliştirme çalışmasında yapıldığı varsayılan geçerlik analizleri şunlardır:

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen Öz-Yeterlik yapısını yeterince temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla uzman görüşüne başvurulmuştur. Okul öncesi eğitimi ve ölçme-değerlendirme alanından akademisyenlerin görüşleri alınarak maddelerin uygunluğu sağlanmıştır.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını göstermiştir.

Güvenirlik

Kaynak verilerde güvenirlik bilgisi bulunmamakla birlikte, ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını test etmek amacıyla standart psikometrik analizler uygulanmıştır:

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçeğin genelinde ve potansiyel alt boyutlarında Cronbach Alfa (Güvenirlik) katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayının yüksek olması (genellikle .70 ve üzeri), maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde kararlılığını değerlendirmek amacıyla, aynı denek grubuna belirli bir zaman aralığıyla (örneğin 2-4 hafta) tekrar uygulanması ve iki uygulama arasındaki korelasyonun incelenmesi beklenir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla ilk olarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyutta yer aldığını belirlemek için kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda, Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği’nin çok faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiş olmalıdır.

Analizler sırasında, maddelerin faktör yük değerlerinin yüksek olması ve faktörler arasındaki korelasyonun düşük olması beklenmiştir. Ayrıca, elde edilen faktör yapısının teorik beklentilerle (pedagojik yeterlik alanları) uyumlu olup olmadığı incelenmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Ölçek Geliştirme çalışmasıdır)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme)

Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Okul Öncesi Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Genç yetişkin (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin Okul Öncesi Öğretmenliği lisans programlarının farklı sınıflarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Ölçek, katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirttikleri Likert tipi bir derecelendirme formatına sahiptir. Maddeler genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi (örn. “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a) derecelendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik Meslek Bilgisi, Sınıf Yönetimi, Geçerlik, Güvenirlik, Pedagojik Yeterlik, JASSS, Zülüf Öztutgan.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar (Zülüf Öztutgan) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ölçek, akademik bir dergide (JASSS) yayınlanmıştır ve genellikle akademik amaçlı kullanımlar için izin gerektirir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: okul-oncesi-ogretmen-adaylarina-yonelik-oz-yeterlik-inanc-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Öztugan, Y. (2017). Okul Öncesi Öğretmen Adaylarına Yönelik Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği geliştirme çalışması. JASSS The Journal of Academic Social Science Studies, 3(61), 47-59. Çalışmanın özeti şu adreste mevcuttur: jasstudies.com.

[quads id=5]

Okul Öncesi Öğretmen Adaylarına Yönelik Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için orijinal referansa başvurulması gerekmektedir.