Öğretmen ve Öğretmen Adaylarına Yönelik Matematik Kaygı Ölçeği

Özet

Öğretmen ve Öğretmen Adaylarına Yönelik Matematik Kaygı Ölçeği (MKÖ-Ö), matematik kaygısı düzeylerini öğretmenler ve öğretmen adayları özelinde ölçmek amacıyla İ. Üldaş tarafından 2005 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışmaları, başlangıçta 75 maddeden oluşan havuzun, uzman görüşleri ve kapsamlı faktör analizi süreçleri sonucunda 39 madde ve 7 alt faktörlü nihai yapısına ulaşmasını sağlamıştır. Bu ölçek, bireylerin matematiksel düşünme, anlatma, problem çözme ve hata yapma gibi farklı matematiksel yetkinlik alanlarına ilişkin yaşadıkları kaygıyı detaylı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir.

MKÖ-Ö, öğretmenlik mesleği ve matematik eğitimi bağlamında matematik kaygısının etkilerini incelemek için önemli bir araçtır ve yüksek iç tutarlılık katsayıları ile güvenilirliğini kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Matematik Kaygısı, Öğretmen Adayı, Matematik Eğitimi, Psikolojik Ölçek, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Matematiksel Özyeterlilik.

Yazarlar

Üldaş, İ.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin ve özellikle öğretmen adaylarının matematik derslerine, matematiksel aktivitelere ve matematik öğretimine yönelik yaşadıkları kaygı düzeylerini tespit etmektir. Bu tespit, eğitim programlarının ve pedagojik yaklaşımların matematik kaygısını azaltacak şekilde yeniden düzenlenmesine yönelik bilimsel veriler sağlamayı amaçlamaktadır.

MKÖ-Ö, kaygının sadece matematiksel işlemlerle sınırlı kalmayıp, matematiksel yorumlama, anlatma ve problem çözme gibi daha geniş bilişsel ve pedagojik alanlarda nasıl tezahür ettiğini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Yapı

MKÖ-Ö, çok boyutlu bir yapı olan matematik kaygısını ölçmektedir. Ölçek, sadece genel kaygıyı değil, bireylerin matematiksel yeterliliklerini algılayış biçimlerinden kaynaklanan özgül kaygı türlerini de kapsar. Ölçeğin nihai yapısı 7 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, kaygının farklı matematiksel beceri alanlarındaki etkilerini yansıtmaktadır.

Ölçülen 7 temel faktör ve içerdikleri madde sayıları şunlardır:

• Matematik Anlama (9 madde)
• Matematik Anlatma (8 madde)
• Problem Çözme (4 madde)
• Aritmetik İşlem (5 madde)
• Matematiksel Özyeterlilik (5 madde)
• Matematiksel Yorumlama (4 madde)
• Matematiksel Hata Yapma Kaygısı (4 madde)

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, kapsam geçerliği için uzman görüşü alınması ve yapı geçerliği için faktör analizlerinin uygulanmasıyla yürütülmüştür. Başlangıçta 75 maddeden oluşan ölçek havuzu, uzman görüşü sonrasında 63 maddeye indirilmiştir. Uygulanan faktör analizi sonucunda, varyans yükü 0,40 ve altında kalan veya birden fazla faktörde yer alan 24 madde daha elenmiştir.

Tekrarlanan faktör analizleri sonucunda ölçek, 39 madde ve 7 faktörlü son yapısını almıştır. Yapı geçerliği analizleri, ölçeğin bütünü ile alt ölçekler ve alt ölçeklerin birbirleri arasında p<0,01 düzeyinde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişkinin varlığını göstermiştir. Ancak, ölçeğin bütünü ile Matematiksel Özyeterlilik Kaygısı Alt Ölçeği ve bu alt ölçek ile diğer alt ölçekler arasındaki ilişki miktarı nispeten düşük değerler almıştır. Bu durum, matematiksel özyeterlilik bileşeninin diğer kaygı türlerinden yapısal olarak daha ayrışık olduğunu düşündürmektedir.

Güvenilirlik

MKÖ-Ö’nün güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa Testi uygulanarak tespit edilmiştir. Ölçeğin bütünü için elde edilen iç tutarlılık katsayısı 0,95 gibi oldukça yüksek bir düzeydedir. Bu değer, ölçeğin matematik kaygısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Alt ölçeklerden elde edilen puan toplamlarına uygulanan Cronbach Alfa değerleri ise en düşük 0,69 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, alt ölçeklerin de kabul edilebilir düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermekle birlikte, toplam ölçeğin bütüncül olarak daha güçlü bir güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde faktör analizi temel bir rol oynamıştır. Başlangıçtaki 75 maddelik taslak havuzu, uzman görüşüyle 63 maddeye düşürülmüştür. Çalışma grubundan toplanan veriler üzerinde yapılan ilk analizlerde, düşük varyans yüküne (0,40 altında) sahip olan ve birden fazla faktörde yük taşıyan maddeler elenmiştir.

Bu eleme süreci sonucunda 24 madde daha çıkarılmış ve tekrarlanan analizler, ölçeğin psikometrik açıdan en uygun yapısını ortaya çıkarmıştır. Nihai olarak MKÖ-Ö, toplam 39 madde ve 7 alt boyuttan (faktörden) oluşmuştur. Bu faktörler, matematik anlama, anlatma, problem çözme, aritmetik işlem, matematiksel özyeterlilik, matematiksel yorumlama ve matematiksel hata yapma kaygısıdır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Biçim: Çok Boyutlu Ölçek (Multi-dimensional Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Grup: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim öğrencileri ve profesyonel eğitimciler)

Grup Detayları: Yüksek Lisans tezi kapsamında, öğretmenlik mesleğine hazırlanan veya görev yapan bireylerden oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 39 maddeden oluşmaktadır. Madde seçimi ve değerlendirme aşamasında kullanılan derecelendirme sistemi şu şekildedir: 1=testten çıkarılmalı, 2=üzerinde düşünülmesi gerekli, 3=uygun, 4=çok uygun. Bu derecelendirme uzman görüşüne dayalı item seçim sürecini belirtmektedir. Final Likert tipi yanıt formatı muhtemelen 4 veya 5 seçeneklidir, ancak kaynakta sadece geliştirme aşamasına ait derecelendirme bilgisi mevcuttur.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Eğitim Psikolojisi, Matematiksel Biliş, Öğretmen Eğitimi, Kaygı Ölçümü, Yapı Geçerliği, İstatistiksel Analiz.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2005 Tezi Bağlamında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

MKÖ-Ö, 2005 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımına dair özel bir ücret bilgisi veya izin gerekliliği kaynakta belirtilmemiştir; ancak akademik çalışmalarda kullanım için yazarın tezine atıf yapılması gerekmektedir.

Tezin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmen-ve-ogretmen-adaylarina-yonelik-matematik-kaygi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Üldaş, İ. (2005). Öğretmen ve öğretmen adaylarına yönelik matematik kaygı ölçeği (MKÖ-Ö)’nin geliştirilmesi ve matematik kaygısına ilişkin bir değerlendirme (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Tez kaydına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Öğretmen ve Öğretmen Adaylarına Yönelik Matematik Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek başlangıçta toplam 75 maddeden oluşmuştur. Örnek maddeler:

• Bir matematikçinin yaşamını konu alan bir film seyrederken
• Televizyonda matematik derslerinin anlatıldığı bir programa rastladığımda
• Matematikte başarısız olma düşüncesi karşısında
• vs.