Öğretmen Adaylarına Yönelik Okuma Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarına Yönelik Okuma Tutum Ölçeği, öğretmen adaylarının okumaya karşı geliştirdikleri tutumları kapsamlı bir şekilde değerlendirmek amacıyla 2015 yılında Tülay Sarar Kuzu ve Tuba Doğan tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmakta olup, 38 maddeden ve belirlenen üç alt faktörden oluşmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri, madde analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yöntemleriyle detaylıca incelenmiştir. Yapılan güvenirlik analizleri, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Okuma tutumu, öğretmen adayı, ölçek geliştirme, psikometri, faktör analizi, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

Tülay Sarar Kuzu, Tuba Doğan.

Amaç

Bu ölçek, öğretmen adaylarının okumaya yönelik algılarını, duygusal tepkilerini ve davranışsal eğilimlerini içeren tutumlarını ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Temel amacı, geleceğin eğitimcilerinin okuma kültürüne verdikleri değeri ve bu konudaki motivasyonlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir.

Ölçeğin geliştirilmesi, eğitim araştırmacılarına ve öğretmen yetiştiren kurumlara, okuma tutumlarının gelişimini destekleyecek eğitim programları tasarlama ve mevcut programların etkililiğini değerlendirme konusunda sağlam bilimsel veri sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak okuma tutumunu ölçmektedir. Okuma tutumu, bireyin okuma eylemine karşı geliştirdiği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerin bütünüdür. Geliştirme çalışmasında, bu tutumun üç farklı faktör altında toplandığı belirlenmiştir.

Güvenirlik analizlerinde adı geçen bir alt boyut, okumaya verilen değeri ve önemi yansıtan Önem/Değerli Bulma boyutudur. Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı 38 madde aracılığıyla değerlendirerek öğretmen adaylarının okumaya dair motivasyon, ilgi ve yükledikleri anlam düzeylerini ortaya koymayı amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, madde analizi ve faktör analizi yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Madde analizi sürecinde gerçekleştirilen madde-ölçek toplam puanı korelasyon analizleri, tüm maddelerin toplam puanlarla pozitif korelasyon gösterdiğini ve korelasyon değerlerinin 0.20‘den büyük olduğunu ortaya koymuştur.

Bu sonuçlar, ölçekteki her bir maddenin ölçülmek istenen genel yapıyı temsil etme gücünün yüksek olduğunu ve yapıya katkı sağladığını göstermektedir. Yapılan faktör analizi sonucunda ise ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak üç faktörlü bir yapı sergilediği belirlenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Ölçeğin toplam puanından elde edilen güvenirlik katsayısı 0.948 olarak rapor edilmiştir. Bu yüksek değer, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu güçlü bir şekilde kanıtlamaktadır.

Ölçeğin alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa değerleri ise 0.65 ile 0.94 arasında değişmektedir. En düşük alfa katsayısı “Önem/Değerli Bulma” boyutundan elde edilmiş olsa da, genel güvenirlik katsayısı ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme çalışmasında uygulanan faktör analizi, ölçme aracının üç faktörlü bir yapıya sahip olduğunu belirlemiştir. Bu üç faktör, öğretmen adaylarının okumaya yönelik tutumlarının farklı bileşenlerini temsil etmektedir.

Ölçek, toplamda 38 madde içermektedir ve faktör yapısı, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen önemli bir bulgu olarak sunulmuştur. Bu çok boyutlu yapı, okuma tutumunun yalnızca tek bir boyutta değil, çeşitli alt boyutlarda ele alınması gerektiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite Düzeyi (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri (1= Kesinlikle Katılmıyorum) ile (5= Kesinlikle Katılıyorum) arasında değişmektedir. Ölçek 3 faktör ve 38 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, okuma becerileri, tutum ölçeği, öğretmen eğitimi, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Tülay Sarar Kuzu)

Yazışma Adresi: Başkent Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Sorumlu yazarın kurumu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Geliştirme Yılı: 2015

İzinler ve Kullanım: Ölçek, akademik ve eğitim amaçlı araştırmalarda kaynak gösterilerek kullanılabilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazardan izin alınması tavsiye edilmektedir.

Ücret: Ücret bilgisi belirtilmemiştir. Ölçek, açık erişimli bir akademik dergide yayımlanmıştır.

Kaynaklar

• Kuzu, T. S. ve Doğan, T. (2015). Öğretmen adaylarına yönelik okuma tutum ölçeği geliştirme. Electronic Turkish Studies, 10(15), 771-786. DOI: 10.7827/TurkishStudies.8938

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmen-adaylarina-yonelik-okuma-tutum-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarına Yönelik Okuma Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte ölçek maddelerinin tam listesi bulunmamaktadır. Maddeler için orijinal makaleye (Kuzu & Doğan, 2015) başvurulması gerekmektedir.