Öğretmen Adaylarına Yönelik İletişim Becerileri Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarına Yönelik İletişim Becerileri Ölçeği (ÖAİBÖ), Nalan Akkuzu ve Neşe Akkaya tarafından 2014 yılında geliştirilmiş olan özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, pedagojik formasyon sürecindeki öğretmen adaylarının mesleki yeterlilikleri açısından kritik öneme sahip olan İletişim Becerileri düzeylerini kapsamlı bir şekilde belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini desteklemek üzere Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizlerini içermiş olup, 36 maddeden oluşmaktadır.

ÖAİBÖ, 5’li Likert Ölçeği formatında puanlanmaktadır ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa (Cronbach Alfa katsayısı 0,89) sahiptir. Bu ölçek, eğitim alanında öğretmen adaylarının iletişim yetkinliklerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir alternatif model sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayları, İletişim Becerileri, Psikometrik Özellikler, Geliştirme Ölçeği, Yapı Geçerlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Nalan Akkuzu, Neşe Akkaya

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının iletişim yeterliliklerini ve beceri düzeylerini standart ve psikometrik açıdan güçlü bir araç kullanarak belirlemektir. Öğretmenlik mesleği, öğrenci, veli ve meslektaşlarla sürekli ve etkili iletişim gerektirdiğinden, bu becerilerin erken aşamada tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır.

ÖAİBÖ, öğretmen adaylarının pedagojik formasyon süreçlerinde güçlü ve zayıf oldukları iletişim alanlarını tespit ederek, bu alanlara yönelik eğitim programlarının ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel bir temel sağlamayı hedefler. Ölçek, aynı zamanda alanyazına alternatif bir yapısal model önerisi sunarak katkıda bulunmuştur.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, öğretmen adaylarının sosyal ve mesleki bağlamlarda kullandıkları genel İletişim Becerileri yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle sözlü ve sözsüz iletişimin etkinliğini, dinleme yeterliliğini, empati kurma yeteneğini ve duygusal ifade becerilerini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. Ölçeğin maddeleri, öğretmenlik mesleği bağlamında bu becerilerin kullanım sıklığını ve yeterliliğini değerlendirmeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları detaylı olarak incelenmiş ve ölçme aracının amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğü gösterilmiştir. Çalışmalar kapsamında kapsam geçerliği, görünüş geçerliği ve yapı geçerliği olmak üzere üç temel geçerlik türüne bakılmıştır. Özellikle yapı geçerliğini sağlamada, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

Açımlayıcı Faktör Analizi sonuçları, her bir maddenin ilgili faktörle olan ilişkisini gösteren faktör yüklerinin yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, maddelerin homojenliğini ve ölçeğin yapısal tutarlılığını desteklemiştir. Ayrıca, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen uyum indeksleri, geliştirilen faktör modelinin teorik çerçeveye uygun ve veri yapısıyla uyumlu olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla kapsamlı Güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu analizlerde, ölçeğin her bir alt boyutunun (faktörünün) iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Tüm boyutlar için elde edilen katsayılar, kabul edilebilir sınır olan 0.70 değerinden büyük çıkmıştır.

Ölçeğin tamamına ait hesaplanan genel Güvenirlik katsayısı ise 0,89 olarak raporlanmıştır. Bu yüksek değer, Öğretmen Adaylarına Yönelik İletişim Becerileri Ölçeği’nin istikrarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir. Geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda ölçeğin nihai madde sayısı 36 olarak belirlenmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla iki aşamalı bir Faktör Analizi stratejisi izlenmiştir. İlk olarak, ölçeğin boyut sayısını belirlemek ve madde-faktör ilişkilerini incelemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, maddelerin yüksek faktör yükleri ile belirlenen boyutlara dağıldığını ve teorik olarak beklenen yapının ortaya çıktığını göstermiştir.

İkinci aşamada, elde edilen faktör yapısının doğruluğunu ve veriye uyumunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçek geliştirme çalışmasında sunulan alternatif model önerisinin istatistiksel olarak geçerli olduğunu desteklemiş ve modelin iyi uyum sağladığını gösteren çeşitli uyum indeksleri raporlanmıştır. Bu çift yönlü analiz, ölçeğin yapı geçerliğine güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Ölçme Aracı Bilgileri

Test Type: Geliştirme Ölçeği

Format: 36 maddeden oluşan, 5’li Likert Ölçeği formatında kendi bildirimli araç.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları

Age Group: Üniversite öğrencisi yaş grubu (Genellikle lisans düzeyindeki öğrenciler)

Population Details: Üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Methodology: Kendi bildirimli (Self-report) psikometrik ölçüm.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Bilimleri, Psikometri, Öğretmen Yeterlilikleri, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), 5’li Likert Tipi Ölçek.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Nalan Akkuzu)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Kullanım izinleri ve olası ücret bilgileri için sorumlu yazar Nalan Akkuzu ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynakça

Akkuzu, N. ve Akkaya, N. (2014). Öğretmen Adayları İçin İletişim Becerileri Ölçeği’nin geliştirilme ve geçerlik-güvenirlik çalışması: Alternatif bir model önerisi. Turkish Studies, 9 (8), 111-132.

Makalenin orijinal bağlantısı: turkishstudies.net

Ölçeğin orijinal PDF dökümanı buradan indirilebilir: ogretmen-adaylarina-yonelik-iletisim-becerileri-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarına Yönelik İletişim Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 36 maddelik tam içeriği kaynak metinde sunulmamıştır. Ancak, derecelendirme yapısı ve puanlama anahtarı aşağıda belirtildiği gibidir.

Ölçek, katılımcıların maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirlemek üzere 5 seçenekli bir Likert Ölçeği kullanmaktadır. Maddelerin toplam sayısı 36’dır.

Derecelendirme Anahtarı:

1. 1= Hiç katılmıyorum
2. 2= Katılmıyorum
3. 3= Kısmen katılıyorum
4. 4= Katılıyorum
5. 5= Tamamen Katılıyorum