Öğretmen Adaylarına Yönelik Eleştirel Düşünme Standartları Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarına Yönelik Eleştirel Düşünme Standartları Ölçeği (OAYEDÖ), Aybek ve arkadaşları (2015) tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme süreçlerinde kullandıkları standartları ve yeterlilikleri belirlemek ve değerlendirmektir. Ölçek, derinlik, kesinlik, alaka ve açıklık gibi temel eleştirel düşünme standartlarını ölçen 42 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin incelenmesi yoluyla yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik taşıdığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel düşünme, öğretmen adayları, psikometrik özellikler, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, Likert ölçeği

Yazarlar

Birsel Aybek, Selahattin Aslan, Servet Dinçer, Betül Coşkun-Arısoy

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının sahip olduğu eleştirel düşünme standartlarını sistematik bir şekilde ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç geliştirmektir. Eğitim fakültelerinde eleştirel düşünme becerilerinin gelişimini değerlendirmek ve bu becerilerin hangi standartlara (derinlik, kesinlik, alaka vb.) göre kullanıldığını tespit etmek, ölçeğin başlıca kullanım alanlarını oluşturmaktadır. Bu sayede, öğretmen eğitim programlarının ihtiyaç duyduğu gelişim alanları belirlenebilmektedir.

Yapı

Ölçek, bireyin düşüncelerini değerlendirirken uyguladığı temel eleştirel düşünme standartlarını ölçmektedir. Bu psikolojik yapı, düşüncenin kalitesini artırmaya yönelik üç ana boyutta incelenmiştir. Bu boyutlar; düşüncenin kapsamını ve yeterliliğini ifade eden Derinlik, Genişlik ve Yeterlilik; bilginin doğruluğunu ve kanıtlanabilirliğini ifade eden Kesinlik ve Doğruluk; ve düşüncenin amaca uygunluğunu ve anlaşılırlığını ifade eden Önem, Alaka ve Açıklık olarak tanımlanmıştır. Ölçek, bu üç alt boyut aracılığıyla eleştirel düşünme yetkinliğinin çok yönlü bir resmini sunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla kapsamlı bir analiz yapılmıştır. Geçerlik çalışmasında, ölçek kapsamına alınan maddelerin çarpıklık ve sivrilik katsayıları (skewness and kurtosis), madde toplam puan korelasyonları ve maddelerin korelasyon matrisi değerleri incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, madde faktör yüklerinin en az 0.40 olması ve birden fazla faktöre yüklenen maddelerin faktör yükleri arasındaki farkın en az 0.20 olması gibi katı kriterler kullanılmıştır. Bu kriterlere uymayan toplam 18 madde ölçekten çıkarılarak son formun geçerliği sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyinin oldukça iyi olduğu belirtilmektedir (Özdamar, 1999). Güvenirliği belirlemek için hem iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değeri hem de Split-half yöntemi kullanılmıştır. Split-half yönteminde ölçek iki eşit gruba ayrılmıştır. Analiz sonucunda, birinci grup için Cronbach’s Alpha değeri 0.66, ikinci grup için ise 0.63 olarak bulunmuştur. Bu değerler, her iki grubun iç tutarlılığının birbirine yakın olduğunu ve ölçeğin genel olarak kabul edilebilir düzeyde iyi bir güvenirlik sergilediğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) gerçekleştirilmiştir. Analizlerde Temel Bileşenler Faktör Çıkarma Yöntemi (Principal Component Analysis) ve orthogonal (varimax) döndürme işlemi kullanılmıştır. Bu yöntemler, maddelerin faktörlere dağılımını optimize ederek en temiz ve yorumlanabilir yapıyı ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Yapılan analizler sonucunda, başlangıçtaki madde havuzundan 18 maddenin çıkarılmasıyla ölçeğin üç alt boyuttan oluşan 42 maddelik nihai yapısı doğrulanmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 42 maddeden oluşan ve 3 alt boyutu içeren bir öz bildirim ölçeğidir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları (Eğitim Fakültesi öğrencileri)

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Eleştirel düşünme standartları, faktör yükü, madde çıkarma, split-half, pedagojik formasyon, psikometri, varimax döndürme

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Birsel Aybek

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Aybek, B., Aslan, S., Dinçer, S. ve Coşkun-Arısoy, B. (2015). Öğretmen Adaylarına Yönelik Eleştirel Düşünme Standartları Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 21(1), 25-50. DOI: 10.14527/kuey.2015.002. Makalenin orijinal bağlantısı: kuey.net

Özdamar, K. (1999). Paket programlarla istatistik analiz. Kaan Kitabevi, Eskişehir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradadır: ogretmen-adaylarina-yonelik-elestirel-dusunme-standartlari-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarına Yönelik Eleştirel Düşünme Standartları Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 3 alt boyut ve toplam 42 maddeden oluşmaktadır:

• Derinlik, genişlik ve yeterlilik (18 madde): Sorulara çözüm yolu ararken çok yönlü düşünürüm.
• Kesinlik ve doğruluk (12 madde): Sahip olduğum düşünce, inanç ve değerlerimi asla değiştirmem.
• Önem, alaka ve açıklık (12 madde): Düşüncelerimi açık bir şekilde ifade ederim.