Öğretmen Adaylarına Yönelik Dönüt–Düzeltme Algı Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarına Yönelik Dönüt–Düzeltme Algı Ölçeği (ÖADDAÖ), Hacı Ömer Beydoğan tarafından 2016 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmen adaylarının aldıkları geri bildirim ve düzeltme süreçlerine dair algılarını sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle eğitim bilimleri alanında, öğrencilerin performanslarını ve yeterlik algılarını etkileyen dönüt mekanizmalarının niteliğini, tarzını ve kapsamını altı farklı boyutta incelemektedir. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur.

ÖADDAÖ, toplam 29 maddeden ve altı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar; Dönütte İlkesellik, Dönütte Nitelik, Dönütte Tarz, Dönütte Yeterlik, Dönütte Kapsam ve Performansa Dönüklük olarak adlandırılmıştır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayı, Dönüt, Düzeltme, Algı, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Hacı Ömer Beydoğan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının eğitim ve öğretim süreçlerinde aldıkları dönüt ve düzeltme mesajlarına ilişkin algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek bir araç geliştirmektir. Bu algıların belirlenmesi, eğitimcilerin geri bildirim stratejilerini optimize etmelerine ve öğretmen adaylarının öğrenme süreçlerindeki motivasyon ve yeterlik inançlarını desteklemelerine olanak tanır.

ÖADDAÖ, dönütün öğrenci performansı üzerindeki etkisini, sadece içeriği değil, aynı zamanda sunuluş biçimi ve zamanlaması gibi niteliksel özellikler açısından da değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Yapı

Öğretmen Adaylarına Yönelik Dönüt–Düzeltme Algı Ölçeği, geri bildirim algısının çok boyutlu yapısını temsil eden altı temel faktörden (boyuttan) oluşmaktadır. Bu yapı, öğretmen adaylarının dönüt ve düzeltmeye dair karmaşık psikolojik değerlendirmelerini kapsamaktadır. Toplam 29 madde, bu altı boyut altında toplanmıştır.

• Dönütte İlkesellik (8 madde): Onaylayıcı dönütlerin karar vermede yeterlik algısını nasıl güçlendirdiğine odaklanır.
• Dönütte Nitelik (6 madde): Olumlu eleştirilerin bilgi ve becerinin farklı boyutlarını görmeyi sağlamasıyla ilgilidir.
• Dönütte Tarz (4 madde): Eleştirilerin yapılandırmayı kolaylaştırıcı ve yapıcı nitelikte olması gerekliliğini ölçer.
• Dönütte Yeterlik (5 madde): Doğrulayıcı dönütlerin bilgi ve performansta öz-güveni artırma derecesini inceler.
• Dönütte Kapsam (3 madde): Onaylayıcı açıklamaların hoşnutluk sağlasa da üründe kaliteyi garanti etmediği algısını ele alır.
• Performansa Dönüklük (3 madde): Somut uygulamalara dayalı dönütlerin, öğrenmede kalıcılığı sağlama derecesini ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, altı boyutlu modelin veriyle uyumunu incelemiş ve elde edilen uyum indeksi değerleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur.

Elde edilen başlıca uyum indeksi değerleri şunlardır: X2 /sd (verilmemiş), RMSEA: 0.042, SRMR: 0.093, CFI: 0.95, IFI: 0.95, GFI: 0.90, AGFI: 0.88. Bu değerler, özellikle CFI ve RMSEA gibi kritik indekslerin mükemmel veya iyi uyum aralığında olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçekteki maddelerin faktör yükleri .411 ile .765 arasında değişmekte olup, bu da maddelerin ilgili oldukları faktörleri yeterince temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayılarının hesaplanmasıyla gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayıları, alt boyutlar bazında .47 ile .77 arasında değişmektedir.

Bu değerler, bazı alt boyutların daha düşük iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterse de (özellikle 3 veya 4 maddeden oluşan boyutlar için bu durum yaygındır), genel olarak ölçeğin büyük bir kısmının güvenilir ölçümler sağladığı kabul edilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, veri yapısının kuramsal altı boyutlu modeli destekleyip desteklemediğini belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin altı faktörlü yapısının kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını kanıtlamıştır.

Faktör yüklerinin .411 ile .765 arasında dağılması, maddelerin belirlenen alt boyutlarla güçlü bir ilişki içinde olduğunu ve ölçeğin yapısal modelinin sağlam olduğunu işaret etmektedir. Bu bulgular, öğretmen adaylarının dönüt algılarının tek bir genel yapı yerine, ilkesellikten performansa dönüklüğe kadar uzanan spesifik alt bileşenlerden oluştuğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=Hiç katılmıyorum – 5= Tamamen katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları (Eğitim Fakültesi Öğrencileri)

Yaş Grubu: Üniversite Düzeyi (Genellikle 18-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören çeşitli branşlardaki öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Geri Bildirim Algısı, Eğitim Bilimleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Faktör Yükü, İç Tutarlılık Katsayısı, Psikometri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Hacı Ömer Beydoğan tarafından 2016 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri için doğrudan sorumlu yazar (Hacı Ömer Beydoğan) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]. Ölçeğin ticari kullanımına dair ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Beydoğan, H. Ö. (2016). Öğretmen Adaylarına Yönelik Dönüt–Düzeltme Algı Ölçeği. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 17(2), 297-314.

Makalenin orijinal tam metin bağlantısı: kefad.ahievran.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmen-adaylarina-yonelik-donut-duzeltme-algi-olcegi-toad.pdf

Ölçek Maddeleri

Öğretmen Adaylarına Yönelik Dönüt–Düzeltme Algı Ölçeği, 6 alt boyut ve toplam 29 maddeden oluşmaktadır:

• Dönütte ilkesellik (8 m): Onaylayıcı dönütler karar vermede yeterlik algısını güçlendirir.
• Dönütte nitelik (6 m): Olumlu eleştiriler bilgi ve becerinin farklı boyutlarını görmeyi sağlar.
• Dönütte tarz (4 m): Eleştiriler yapılandırmayı kolaylaştırıcı nitelikte olmalıdır.
• Dönütte yeterlik (5 m): Doğrulayıcı dönütler bilgi ve performansta öz-güveni artırır.
• Dönütte kapsam (3 m): Onaylayıcı açıklamalar hoşa gider ancak üründe kalite sağlamaz.
• Performansa dönüklük (3 m): Somut uygulamalara dayalı dönütler, öğrenmede kalıcılığı sağlar.