Öğretmen Adaylarına Yönelik Sınıf Ortamı Algıları Ölçeği

Öz

Öğretmen Adaylarına Yönelik Sınıf Ortamı Algıları Ölçeği (ÖA-SÖAÖ), Melike Özüdoğru ve Mustafa Aksu tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, öğretmenlik programlarında öğrenim gören öğretmen adaylarının, gelecekte görev yapacakları sınıf ortamlarına dair algılarını, beklentilerini ve değerlendirmelerini psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Ölçek, sınıf ortamının pedagojik, sosyal ve psikolojik boyutlarını kapsayan çok yönlü bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, eğitim bilimleri alanındaki ölçek geliştirme ihtiyacına yanıt vererek, adayların mesleki yeterliliklerini ve sınıf yönetimi yaklaşımlarını etkileyebilecek temel algısal faktörleri ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen adayı, sınıf ortamı algısı, ölçek geliştirme, eğitim psikolojisi, sınıf yönetimi, psikometri.

Yazarlar

Melike Özüdoğru, Mustafa Aksu

Amaç

ÖA-SÖAÖ’nün birincil amacı, öğretmen adaylarının sınıf ortamına yönelik mevcut algılarını sistematik olarak ölçebilecek, yüksek geçerlik ve güvenirlik değerlerine sahip özgün bir ölçme aracı ortaya koymaktır. Öğretmen adaylarının sınıf ortamını nasıl algıladıkları, onların mesleki tutumlarını, motivasyonlarını ve ilerideki öğretmenlik performanslarını doğrudan etkilediğinden, bu ölçek eğitim programlarının planlanması ve geliştirilmesi için kritik veriler sunmayı hedefler.

Ölçek geliştirme süreci, mevcut uluslararası literatürdeki boşluğu doldurmayı ve özellikle Türk eğitim sistemi bağlamında sınıf ortamı algılarını ölçmeye odaklanmıştır. Bu sayede, eğitim fakülteleri, adayların sınıf deneyimlerine yönelik ihtiyaç duydukları desteği ve rehberliği sağlamak amacıyla bu algıları analiz etme imkanı bulur.

Yapı

Öğretmen Adaylarına Yönelik Sınıf Ortamı Algıları Ölçeği, sınıf ortamının sadece fiziksel koşullarını değil, aynı zamanda psikososyal iklimini de kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Temel yapı (konstrükt), öğretmen adayının bir sınıfı düzen, destek, etkileşim ve öğrenme fırsatları açısından nasıl değerlendirdiğini içerir.

Genellikle bu tür ölçekler; Öğretmen Desteği, Öğrenci Etkileşimi, Kurallar ve Düzen, ve Dersin Yapılandırılması gibi alt boyutlardan oluşur. Ölçek, adayların sınıf ortamını bir öğrenme ve gelişim alanı olarak algılamalarını, bu algıların güçlü ve zayıf yönlerini saptayarak derinlemesine bir analiz yapma imkanı sunar. Bu yapı, eğitim psikolojisi alanındaki temel sınıf ortamı algısı teorilerine dayanmaktadır.

Geçerlik

ÖA-SÖAÖ’nün geliştirilmesi aşamasında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Yapısal geçerliği belirlemek için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen sınıf ortamı algısı yapısının tüm boyutlarını temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısını incelemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmış ve ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğu gösterilmiştir (Detaylı bulgular için kaynak makaleye başvurulmalıdır).

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, farklı zamanlarda ve farklı koşullarda tutarlı sonuçlar üretme yeteneği ile ilişkilidir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemlere başvurulmuştur.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin genel ve alt boyutlarının Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği (Olası): Ölçeğin zamana karşı kararlılığını belirlemek amacıyla, belirli bir süre aralığıyla aynı gruba tekrar uygulanmış ve sonuçlar arasındaki korelasyon incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Öğretmen Adaylarına Yönelik Sınıf Ortamı Algıları Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçekteki çok sayıda maddenin altında yatan temel boyutları veya faktörleri belirlemeyi sağlamıştır.

Çalışmada öncelikle verilerin faktör analizine uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Sphericity Testi ile kontrol edilmiştir. Ardından, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin orijinal yapısı ortaya çıkarılmış ve bu yapının uygunluğu Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilmiştir. Bu işlemler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutlara sahip olduğunu ve bu boyutların birbirinden ayrıştığını göstermiştir.

Araç

Test Türü: Ölçek Geliştirme (Geliştirme)

Format: Tipik olarak Likert Tipi derecelendirme formatındadır. (Örn: 5’li veya 7’li Likert).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite düzeyinde öğretmenlik programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin Eğitim Fakültelerinde okuyan lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan kağıt veya dijital ortamda doldurulabilen anket formu.

Anahtar Kelimeler

Eğitim fakültesi, öğretmen adayı, sınıf iklimi, psikolojik çevre, ölçme aracı, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Melike Özüdoğru

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ticari ücretlendirme hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Melike Özüdoğru ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar genellikle kaynak gösterilerek serbest olabilmektedir.

Kaynaklar

Özüdoğru, M., ve Aksu, M. (2019). Öğretmen Adaylarına Yönelik Sınıf Ortamı Algıları Ölçeği’nin geliştirilmesi . Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 52 (3), 771-800.

• DOI: https://doi.org/10.30964/auebfd.487734
• Makale Bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmen-adaylarina-yonelik-sinif-ortami-algilari-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarına Yönelik Sınıf Ortamı Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.