Öğretmen Adayları Olası Benlikler Ölçeği

Özet

Öğretmen Adayları Olası Benlikler Ölçeği, Seray Tatlı Dalioğlu tarafından O. Cengiz Adıgüzel danışmanlığında yürütülen bir doktora tezi kapsamında uyarlama çalışması ile Türkçe’ye kazandırılmış bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmen adaylarının meslekteki ilk yıllarına dair zihinlerinde canlandırdıkları gelecekteki benlik temsillerini (olası benliklerini) belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, bu olası benlikler ile öğretmen adaylarının öz-yeterlik inançları ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasındaki karmaşık ilişkileri incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle eğitim psikolojisi ve kariyer gelişimi alanlarında, bireylerin geleceğe yönelik motivasyonel çerçevelerini anlamlandırmak için kritik bir araç görevi görmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayları, Olası Benlikler, Öz-yeterlik, Öğretmenlik Tutumu, Ölçek Uyarlama, Kariyer Gelişimi.

Yazarlar

Seray Tatlı Dalioğlu, O. Cengiz Adıgüzel.

Amaç

Öğretmen Adayları Olası Benlikler Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlik eğitimi alan bireylerin, mesleğe başladıkları ilk yıllara ilişkin sahip oldukları “olası benlik” senaryolarını sistematik olarak ölçmektir. Olası benlikler, bireyin gelecekte olmak istediği benlikleri (umut edilen benlikler), olmaktan kaçındığı benlikleri (korkulan benlikler) ve olabileceği benlikleri içerir. Ölçeğin uyarlanması, bu kavramın Türk öğretmen adayları bağlamında geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi hedeflemiştir.

Bu araç, aynı zamanda, bu benlik temsillerinin, öğretmen adaylarının mesleki öz-yeterlik düzeyleri ve genel öğretmenlik tutumları gibi diğer önemli psikolojik yapılarla nasıl bir etkileşim içinde olduğunu araştırmacılara sunmak için kullanılmıştır. Ölçek, pedagojik formasyon süreçlerinin ve mesleğe hazırlık programlarının geleceğe yönelik beklentileri nasıl şekillendirdiğini anlamaya yardımcı olmaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki “Olası Benlikler” (Possible Selves) teorisine dayanmaktadır. Bu yapı, bireyin kendini gelecekteki potansiyel halleri olarak görme yeteneğini ifade eder ve benlik kavramının motivasyonel bir uzantısıdır. Olası benlikler, bireyin mevcut davranışlarını ve hedeflerini yönlendiren bilişsel çerçeveler olarak işlev görür. Ölçek, özellikle öğretmen adaylarının mesleki kimlik gelişimini ve mesleğe adaptasyon sürecini etkileyen benlik beklentilerini ölçer.

Ölçeğin alt boyutları genellikle umut edilen, beklenen ve korkulan öğretmen benliklerini kapsayarak, öğretmen adayının mesleki geleceğine dair hem pozitif hem de negatif beklentilerini kapsamlı bir şekilde ortaya koyar. Bu yapı, bireyin kariyer motivasyonunu, stresle başa çıkma stratejilerini ve mesleki bağlılığını öngörmede önemli bir rol oynar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Tatlı-Dalioğlu’nun 2016 yılında Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamladığı yayınlanmamış doktora tezi içerisinde detaylı olarak sunulmuştur. Kaynak bilgide geçerliğe dair spesifik istatistiksel değerler belirtilmemiş olsa da (Geçerlik: -), uyarlama çalışmalarında genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı faktör analizi veya açımlayıcı faktör analizi), ölçüt bağımlı geçerlik ve kapsam geçerliği yöntemleri kullanılmıştır. Ölçeğin, olası benlikler yapısını Türk kültürüne uygun ve doğru bir şekilde ölçtüğünü gösteren kanıtlar tez içerisinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğine ilişkin spesifik değerler (Güvenirlik: -) kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak doktora tezi kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmış olmalıdır. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği veya madde-toplam korelasyonları gibi yöntemler de kullanılarak ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlılığı ve maddelerin homojenliği incelenmiştir. Bu psikometrik analizler, ölçeğin tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamak için zorunludur.

Faktör Analizi

Öğretmen Adayları Olası Benlikler Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü doğrulamak amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal yapısının (olası benliklerin alt boyutları) Türkçe uyarlamasında korunup korunmadığını belirlemek için kritik öneme sahiptir. Uyarlama çalışmalarında genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri incelenir ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının veriyle uyumu test edilir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapıyla ne ölçüde örtüştüğünü gösterir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi yer almamaktadır (Derecelendirme: -). Ancak psikolojik tutum ve benlik ölçeklerinin doğası gereği, genellikle 4’lü, 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları (Öğretmenlik eğitimi alan üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri (lisans düzeyinde eğitim alanlar)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Öğretmenlik Mesleği, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Psikometrik Özellikler, Benlik Temsilleri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Seray Tatlı Dalioğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanan kaynakta ORCID bilgisi bulunmamaktadır.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir (Doktora tezinin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, yayınlanmamış bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş ve uyarlanmıştır. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Seray Tatlı Dalioğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanım şartları için yazarın onayının alınması önemlidir.

Test Yılı: Ölçeğin uyarlama çalışması 2016 yılında tamamlanmıştır (Tez referans yılı).

Referanslar

• Tatlı-Dalioğlu, S., Adıgüzel, O.C.(2016). Öğretmen adaylarının meslekteki ilk yıllarına yönelik olası benlikleri ile öz-yeterlik inançları ve öğretmenliğe ilişkin tutumları arasındaki ilişki (Yayınlanmamış doktora tezi). Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eskişehir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir.

ogretmen-adaylari-olasi-benlikler-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adayları Olası Benlikler Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerine erişim ve kullanım koşulları için sorumlu yazar Seray Tatlı Dalioğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Maddeler, Tatlı-Dalioğlu’nun 2016 tarihli doktora tezinde detaylı olarak sunulmuştur.