Öğretmen ve Öğretmen Adayları için Yansıtıcı Düşünme Eğilimi (YANDE) Ölçeği

Özet

Öğretmen ve Öğretmen Adayları için Yansıtıcı Düşünme Eğilimi (YANDE) Ölçeği, Çetin Semerci tarafından 2007 yılında geliştirilmiş, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının mesleki uygulamaları sırasında sergiledikleri yansıtıcı düşünme eğilimlerini ölçmeyi amaçlayan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, yansıtıcı düşünmenin çok boyutlu doğasını kapsayacak şekilde 7 alt boyutta ve toplam 35 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, eğitim bilimleri alanında, öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirmek ve bireylerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemek amacıyla kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yansıtıcı Düşünme, Öğretmen Adayları, Öğretmen Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Mesleki Gelişim.

Yazarlar

Çetin Semerci

Amaç

YANDE Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının eğitim-öğretim süreçlerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirme, karşılaşılan sorunlara ilişkin sorgulayıcı yaklaşımlar geliştirme ve kendi mesleki uygulamalarını sürekli iyileştirme eğilimlerini sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, yansıtıcı düşünme becerilerinin düzeyi hakkında nicel veriler sağlayarak, öğretmen eğitiminde bu kritik yetkinliğin geliştirilmesine yönelik müdahalelerin planlanmasına katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, yansıtıcı düşünme eğilimini tek bir skor yerine, bu eğilimi oluşturan farklı bileşenler (boyutlar) üzerinden değerlendirerek daha derinlemesine bir analiz imkanı sunar. Bu sayede, uygulayıcılar bireylerin hangi yansıtıcı düşünme alanlarında güçlü, hangilerinde desteğe ihtiyaç duyduğunu tespit edebilirler.

Yapı

Ölçek, eğitim felsefesi ve psikolojide merkezi bir yere sahip olan yansıtıcı düşünme yapısını ölçmektedir. Yansıtıcı düşünme, bir öğretmenin deneyimleri üzerine düşünmesi, bu deneyimleri teorik bilgiyle ilişkilendirmesi ve gelecekteki eylemlerini bu değerlendirmelere göre ayarlaması sürecini ifade eder.

YANDE, bu yapıyı yansıtan yedi temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, bireyin sadece geçmiş eylemlerini değil, aynı zamanda geleceğe yönelik planlama, sorumluluk alma ve araştırmacı ruh taşıma eğilimini de kapsamaktadır. Ölçek, bu eğilimin mesleki yeterliliğin ayrılmaz bir parçası olduğu varsayımına dayanır.

Geçerlik

YANDE ölçeğinin yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin yapısal olarak güçlü olduğunu göstermektedir.

• KMO Değeri: Ölçeğin KMO değeri 0.909 olarak bulunmuştur. 0.90’ın üzerindeki bu değer, veri setinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

• Bartlett Testi: Bartlett testi değeri 6811.461 (p<0.05) olarak rapor edilmiştir. Bu anlamlı sonuç, değişkenler arasında faktör analizi için gerekli olan korelasyonun varlığını doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık açısından incelenmiştir. Elde edilen bulgular, YANDE ölçeğinin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alpha): YANDE ölçeğinin genel Cronbach Alpha katsayısı 0.908 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

• Madde Toplam Korelasyonları: Madde toplam korelasyonları 0.308 ile 0.607 arasında değişmektedir. Bu aralık, maddelerin toplam ölçek puanına anlamlı katkı sağladığını ve ölçekten çıkarılması gereken zayıf bir madde bulunmadığını göstermektedir.

• Test Tekrar Test Korelasyonu: Ölçeğin zamana bağlı kararlılığını gösteren test tekrar test korelasyonu 0.742 (p<0.01) olarak bulunmuştur.

• İki Yarı Güvenirliği: İki yarı puanları arasındaki korelasyon katsayısı 0.77 (p<0.01) olarak rapor edilmiştir.

Faktör Analizi

Yapılan faktör analizi sonucunda YANDE ölçeği, toplam 35 maddeden oluşan ve yansıtıcı düşünme eğiliminin yedi farklı yönünü temsil eden yedi alt boyuta ayrılmıştır. Bu boyutlar, ölçeğin kapsam geçerliğini güçlendiren detaylı bir yapı sunmaktadır.

Bu 7 alt boyut ve içerdikleri madde sayıları şunlardır: Sürekli ve Amaçlı Düşünme (7 madde), Açık Fikirlilik (6 madde), Sorgulayıcı ve Etkili Öğretim (5 madde), Öğretim Sorumluluğu ve Bilimsellik (5 madde), Araştırmacı (6 madde), Öngörülü ve İçten Olma (4 madde) ve Mesleğe Bakış (2 madde).

Araç

Test Tipi: Geliştirme

Format: 35 maddeden oluşan, 7 alt boyutlu Likert tipi derecelendirme ölçeğidir.

Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları (Eğitim Fakültesi öğrencileri)

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra eden veya bu mesleğe hazırlanan bireyler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, hem hizmet öncesi (aday) hem de hizmet içi (görev yapan) öğretmenlerin mesleki düşünme eğilimlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital formatta kullanılabilen bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Yansıtıcı Düşünme Eğilimi, Öğretmen Yeterlikleri, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alpha, Mesleki Gelişim, Eğitim Bilimleri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Çetin Semerci

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Yazarın 2007 yılındaki kurumsal bağlantısı).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Ticari kullanım için yazara başvurulması gerekmektedir.

Test Yılı: 2007

Kaynaklar

Semerci, Ç. (2007). Öğretmen ve Öğretmen Adayları için Yansıtıcı Düşünme Eğilimi (Yande) Ölçeğinin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 7(3), 1351-1377.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı metodolojik bilgileri aşağıdaki bağlantılarda bulunmaktadır:

• Makale Bağlantısı: kuyeb.com

• Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmen-ve-ogretmen-adaylari-icin-yansitici-dusunme-egilimi-yande-olcegi-toad.pdf

Öğretmen ve Öğretmen Adayları için Yansıtıcı Düşünme Eğilimi (YANDE) Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 7 alt boyut ve 35 maddeden oluşmaktadır:

• Sürekli ve Amaçlı Düşünme (7 m): Öğrencilerimin görüşlerine değer vermem.

• Açık Fikirlilik (6 m): Öğretim kazanımlarını (hedef-davranışları) gözden geçirmem.

• Sorgulayıcı ve Etkili Öğretim (5 m): Yeni materyalleri ve etkinlikleri tanıtmam.

• Öğretim Sorumluluğu ve Bilimsellik (5 m): Öğretimde kime, neyi, ne zaman, niçin ve nasıl yapacağımı bilirim.

• Araştırmacı (6 m): Araştırma ruhuna sahip değilim.

• Öngörülü ve İçten Olma (4 m): Öğrencilerimin (sınıfın ötesini) geleceği görmesine yardımcı olurum.

• Mesleğe Bakış (2 m): Öğretmenliği sevmiyorum.