Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Öğretmen Adayları Mesleki Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) programlarında öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının mesleki yeterlik algısı düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, adayların öğretmenlik mesleğine yönelik inançlarını, bilgi ve becerilerini uygulama yeteneklerine olan güvenlerini ölçmeyi hedeflemektedir. Araştırma, 2019 yılında bir kongre bildirisi olarak sunulmuş olup, ölçek geliştirme sürecinin temel psikometrik aşamalarını içerir.

Ölçeğin geliştirilme amacı, BÖTE alanındaki öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirmede ve adayların mesleğe hazırlanma süreçlerindeki öz yeterlik algılarını sistematik olarak izlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi, BÖTE, Mesleki Yeterlik Algısı, Öz Yeterlik, Öğretmen Adayları, Ölçek Geliştirme, Eğitim Teknolojileri.

Yazarlar

Ayşenur Gülmez, Suna Somyürek, Halil İbrahim Yalın.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının, öğretmenlik mesleğini icra etme yeterliklerine dair algıladıkları inanç ve güven düzeylerini bilimsel yöntemlerle ölçebilecek standart bir psikometrik araç geliştirmektir. Bu ölçek, adayların mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmeye ve öğretmenlik eğitimindeki müfredatın yeterlik algısı üzerindeki etkisini değerlendirmeye olanak tanımaktadır.

Geliştirme çalışması, adayların teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPACK) ve genel mesleki roller gibi kritik alanlardaki öz yeterliklerini derinlemesine inceleme ihtiyacından doğmuştur. Bu sayede, öğretmen yetiştirme programlarının çıktıları daha somut verilerle analiz edilebilecektir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan Mesleki Yeterlik Algısı (Professional Self-Efficacy Perception) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, Bilişsel Sosyal Öğrenme Kuramı çerçevesinde, bireyin belirli bir alandaki görevleri başarılı bir şekilde yerine getirme yeteneğine olan kişisel inancını ifade eder. BÖTE öğretmen adayları bağlamında bu yapı, genellikle şu alt boyutları içerebilir:

• Öğretim Teknolojilerini Kullanma Yeterliği.
• Öğrenci Yönetimi ve Motivasyonu Yeterliği.
• Alan Bilgisi ve Pedagojik Bilgi Yeterliği.
• Mesleki Gelişim ve Etik Yeterliği.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmaları kapsamında geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır, ancak kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Bir ölçek geliştirme çalışmasında tipik olarak aşağıdaki geçerlik türleri incelenir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen mesleki yeterlik algısı yapısını ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için uzman görüşüne başvurulmuştur.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle desteklenip desteklenmediğini görmek için Faktör Analizi (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin beklenen alt boyutları doğru şekilde ayrıştırdığını göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları yer almamakla birlikte, ölçek geliştirme metodolojisinin gereği olarak iç tutarlılık analizlerinin gerçekleştirildiği tahmin edilmektedir.

Genellikle kullanılan güvenirlik yöntemleri şunlardır:

• İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçek maddelerinin birbirleriyle ne derece tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa (α) katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir alfa değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğüne işaret eder.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Maddelerin zaman içinde kararlılığını ölçmek için belirli bir aralıkla aynı gruba tekrar uygulanmış olabilir, ancak bu bilgi kaynakta teyit edilmemiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin birden fazla boyuttan mı yoksa tek bir genel boyuttan mı oluştuğunu ortaya koyar. BÖTE öğretmen adaylarının yeterlik algısı geniş bir alanı kapsadığından, ölçeğin çok faktörlü bir yapı sergilemesi beklenir.

Geliştirme sürecinde, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri incelenmiş, düşük yük veren veya birden fazla faktöre yüklenen maddeler ölçekten çıkarılmış olmalıdır. Elde edilen faktör yapısının teorik çerçeveyle uyumluluğu, ölçeğin psikometrik kalitesini göstermesi açısından kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Öz Bildirim Ölçeği)

Format: Büyük olasılıkla Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Örneğin, 5’li veya 7’li Likert). Kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi (-), ancak bu tür ölçekler genellikle “Tamamen Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan bir yapı kullanır.

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Üniversite Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: 18-25 yaş aralığındaki lisans öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Uygulama genellikle kağıt-kalem veya online anket yoluyla gerçekleştirilir. Puanlama, maddelerin faktörlere göre toplanması ve ortalamasının alınmasıyla yapılır. Ölçekte ters puanlanan maddeler bulunabilir.

Anahtar Kelimeler

BÖTE Öğretmen Adayları, Öz Yeterlik, Öğretmen Eğitimi, Eğitimde Teknoloji, Profesyonel Yeterlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanmamıştır.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ayşenur Gülmez)

Yazışma Adresi: Yazarların bildiri sunumu sırasındaki üniversite veya kurum adresleri için kaynak bildirisine bakılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Telif Hakkı ve İzinler: Ölçek, akademik bir bildiri sunumu (2019) kapsamında geliştirilmiştir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için sorumlu yazar Ayşenur Gülmez ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kullanım Ücreti: Ücret bilgisi sağlanmamıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak yazar onayı zorunludur.

Test Yılı: 2019 (The 7th International Congress on Curriculum and Instruction’da sunulmuştur).

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

bilgisayar-ve-ogretim-teknolojileri-egitimi-ogretmen-adaylari-mesleki-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kongre tam metin bildiri kitabına ait link:

icciepok.com

Kaynaklar

1. Gülmez, A., Somyürek, S., ve Yalın H. İ. (2019, 9-12 Ekim). Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Öğretmen Adayları Mesleki Yeterlik Algısı Ölçeğinin geliştirilmesi [Bildiri sunumu]. The 7th International Congress on Curriculum and Instruction, Ankara, Türkiye.

Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Öğretmen Adayları Mesleki Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesine ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen kongre bildirisi referansına veya sorumlu yazar Ayşenur Gülmez’e başvurunuz.